Tết diệt sâu bọ, hay còn được biết đến với tên gọi quen thuộc hơn là Tết Đoan Ngọ, là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của người Việt. Vào dịp này, mọi người thường chuẩn bị mâm cúng và các món ăn truyền thống như bánh tro, rượu nếp để “diệt trừ sâu bọ” trong người, cầu mong sức khỏe cho năm mới. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về nguồn gốc, ý nghĩa thực sự của ngày lễ này cũng như các nghi thức cúng bái chuẩn mực. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp một cách chi tiết và toàn diện nhất về Tết diệt sâu bọ, giúp bạn đọc có cái nhìn sâu sắc và chuẩn bị đúng phong tục tập quán của người Việt.
Có thể bạn quan tâm: Ý Nghĩa Số Lượng Bát Cơm Cúng Và Cách Xới Chuẩn Theo Văn Hóa Truyền Thống
Có thể bạn quan tâm: Nên Cúng Đầy Tháng Ở Nhà Nội Hay Nhà Ngoại? Cẩm Nang Chi Tiết Cho Bé Yêu
Nguồn Gốc và Ý Nghĩa Của Tết Diệt Sâu Bọ
Tết diệt sâu bọ (Tết Đoan Ngọ) là một ngày lễ lớn trong năm của người Việt, thường diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch. Ý nghĩa của ngày lễ này không chỉ dừng lại ở việc cúng bái tổ tiên mà còn ẩn chứa những giá trị văn hóa, y học dân gian sâu sắc.
Theo dân gian, đây là ngày mà con người dễ bị “sâu bọ” – các loại côn trùng gây bệnh tật, hay theo cách hiểu rộng hơn là các thế lực tà ma, bệnh tật trong người – tấn công. Vì vậy, người xưa đã chọn ngày này để tiến hành các nghi thức trừ tà, diệt bệnh. Mâm cúng Tết diệt sâu bọ thường bao gồm các lễ vật đặc trưng như bánh tro, rượu nếp, hoa quả,… Những thực phẩm này không chỉ là vật phẩm dâng lên tổ tiên mà còn có tác dụng trừ tà, xua đuổi “sâu bọ” rất hiệu quả theo quan niệm của y học cổ truyền.
Mâm cúng Tết diệt sâu bọ thường bao gồm các lễ vật đặc trưng như bánh tro, rượu nếp, hoa quả
Có thể bạn quan tâm: Top 5+ Cơ Sở Sản Xuất Đồ Thờ Cúng Bằng Gỗ Uy Tín, Chất Lượng Nhất
Mâm Cúng Tết Diệt Sâu Bọ Gồm Những Gì?
Mâm cúng Tết diệt sâu bọ là một phần không thể thiếu trong ngày lễ này. Tùy vào từng vùng miền nhưng nhìn chung, mâm cỗ cúng thường có những lễ vật cơ bản sau:
- Hoa, quả: Các loại hoa quả tươi theo mùa, đặc biệt là các loại quả có vị chua, chát như mận, vải, xoài, ổi… theo quan niệm dân gian sẽ giúp “chặn đứng” các loại “sâu bọ”.
- Bánh tro (bánh gio): Đây là món ăn không thể thiếu trong ngày Tết Đoan Ngọ. Bánh tro có vị thanh mát, giải nhiệt tốt, thường được dùng để cúng và ăn kèm với mật mía hoặc đường.
- Rượu nếp: Rượu nếp cẩm hoặc rượu nếp trắng, có tác dụng diệt khuẩn, xua đuổi côn trùng theo kinh nghiệm dân gian.
- Xôi, chè: Các món xôi chè truyền thống được dâng cúng tổ tiên.
- Nước, vàng mã: Đầy đủ nước uống và vàng mã để dâng lên tổ tiên, thần linh.
- Thịt vịt (riêng ở miền Trung và miền Nam): Đây là đặc điểm khác biệt so với mâm cúng ở miền Bắc. Thịt vịt có vị ngọt, tính mát, có tác dụng cân bằng âm dương, giải nhiệt cơ thể. Món này thường được dùng để cúng và thiết đãi khách trong ngày Tết Đoan Ngọ.
Việc chuẩn bị mâm cúng Tết diệt sâu bọ không chỉ là nghi thức tâm linh mà còn là cách để người Việt thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên và cầu mong một mùa màng bội thu, sức khỏe dồi dào.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Động Thổ Lấy Ngày: Quy Trình Chi Tiết Cho Công Trình Mới
Các Phong Tục Truyền Thống Vào Ngày Tết Đoan Ngọ
Bên cạnh việc chuẩn bị mâm cúng, Tết diệt sâu bọ còn có nhiều phong tục độc đáo khác mà không phải ai cũng biết.
Ăn Bánh Tro và Uống Rượu Nếp
Đây là phong tục đặc trưng nhất của người Việt vào ngày mùng 5 tháng 5. Bánh tro được làm từ gạo nếp, vừng, đường, có vị thanh đạm, giải nhiệt rất tốt. Rượu nếp thì có tác dụng diệt khuẩn, xua đuổi côn trùng. Người ta thường ăn bánh tro và uống rượu nếp vào buổi sáng sớm khi chưa ăn gì để “diệt sâu bọ” hiệu quả nhất theo quan niệm dân gian.
Tắm Nước Mùng Năm
Vào ngày Tết Đoan Ngọ, người ta thường dùng lá bưởi, lá sả, lá chanh… để nấu nước tắm. Việc này không chỉ giúp cơ thể sạch sẽ, thơm tho mà còn có tác dụng xua đuổi tà ma, bệnh tật. Nước tắm này được cho là mang lại nhiều may mắn, sức khỏe cho người sử dụng.
Phong Tục “Bắt Sâu Bọ”
Đây là phong tục chỉ còn thấy ở một số làng quê Bắc Bộ. Vào sáng sớm mùng 5 tháng 5, mọi người sẽ ra đồng “bắt sâu bọ” – bắt các loại côn trùng sâu bọ có hại cho mùa màng. Hoạt động này mang ý nghĩa cầu mong mùa màng bội thu, không bị sâu bệnh phá hoại.
Treo Lá Ngũ Vị
Người Việt còn có tục treo các loại lá cây như lá bưởi, lá chanh, lá sả… ở trước cửa nhà để xua đuổi muỗi, côn trùng và tà ma. Các loại lá này có mùi thơm đặc trưng, có tác dụng đuổi côn trùng rất tốt.
Một Số Lưu Ý Khi Chuẩn Bị Mâm Cúng Tết Diệt Sâu Bọ
Để mâm cúng Tết diệt sâu bọ được trọn vẹn và đúng phong tục, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
- Chuẩn bị lễ vật đầy đủ: Tùy vào điều kiện gia đình nhưng mâm cúng cần có các lễ vật cơ bản như hoa quả, bánh tro, rượu nếp, xôi chè…
- Thời gian cúng: Nên cúng vào buổi sáng sớm hoặc đúng giờ Ngọ (12 giờ trưa) để đón nhận sinh khí tốt nhất.
- Bày biện trang nghiêm: Mâm cúng nên được bày biện gọn gàng, sạch sẽ, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên.
- Văn khấn: Cần chuẩn bị bài văn khấn đầy đủ, thành tâm để cầu mong những điều tốt đẹp nhất cho gia đình.
Việc chuẩn bị mâm cúng Tết diệt sâu bọ không chỉ là nghi thức tâm linh mà còn là cách để người Việt thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên
Kết Luận
Tết diệt sâu bọ (Tết Đoan Ngọ) là một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt cần được gìn giữ và phát huy. Hy vọng những thông tin trên đây đã giúp bạn hiểu rõ hơn về nguồn gốc, ý nghĩa cũng như cách chuẩn bị mâm cúng Tết diệt sâu bọ đầy đủ và chuẩn nhất. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để tham khảo thêm nhiều thông tin bổ ích về văn hóa, phong tục tập quán của người Việt Nam.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
