Tết Đoan Ngọ, hay còn gọi là Tết Đoan Dương, là một phong tục truyền thống của người Việt Nam diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch. Đây không chỉ là dịp để tưởng nhớ tổ tiên mà còn là ngày “xua đuổi” sâu bọ, bệnh tật sau mùa gieo trồng. Một trong những phần quan trọng nhất không thể thiếu trên bàn thờ cúng gia tiên trong ngày lễ này chính là mâm trái cây. Chọn lựa những loại quả nào để dâng lên ông bà tổ tiên không chỉ đơn thuần là thủ tục mà còn mang những ý nghĩa văn hóa, tín ngưỡng sâu sắc, thể hiện lòng thành kính của con cháu. Bài viết này sẽ tổng hợp và phân tích chi tiết các loại trái cây cúng Tết Đoan Ngọ phổ biến nhất, giúp bạn chuẩn bị một mâm cỗ tươm tất, đủ đầy.
Việc chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ không chỉ là một nghi lễ thông thường mà còn là cách để các gia đình kết nối với giá trị truyền thống. Trái cây cúng trong ngày này thường là những loại quả chín vào đúng mùa, đặc trưng cho thời điểm giao mùa, thể hiện sự sung túc, no ấm. Tùy theo từng vùng miền, phong tục chọn lựa trái cây cúng Tết Đoan Ngọ cũng có những điểm khác biệt nhất định. Tuy nhiên, tựu chung lại, các loại quả xuất hiện trên mâm cỗ đều mang ý nghĩa cầu mong bình an, khỏe mạnh và xua đuổi tà ma. Để hiểu rõ hơn về phong tục này, bạn đọc có thể tham khảo thêm các thông tin tổng hợp tại chuaphatanlongthanh.com.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cỗ Chay Cúng Tuần: Bật Mí Ý Nghĩa & Cách Chuẩn Bị Đầy Đủ
Trái vải: Vị ngọt ngào không thể thiếu
Trái vải được xem như là trái cây không thể thiếu trên mâm cúng Tết Đoan Ngọ, đặc biệt là ở các tỉnh phía Bắc. Mùng 5 tháng 5 âm lịch cũng là thời điểm chính vụ của vải thiều, những chùm vải chín mọng, đỏ rực. Theo quan niệm dân gian, hình ảnh những quả vải tròn trịa, mọng nước tượng trưng cho sự viên mãn, đủ đầy. Vải thiều không chỉ có vị ngọt ngào đặc trưng mà còn mang ý nghĩa cầu mong cho một cuộc sống no ấm, hạnh phúc cho các thành viên trong gia đình.
Người Việt thường chọn loại vải thiều trái đẹp, nhiều lá để trưng trên mâm cúng thật đẹp và trang nghiêm. Lá vải xanh tốt còn tượng trưng cho sức sống mãnh liệt, sự sinh sôi nảy nở. Khi dâng cúng, người ta thường để cả cuống để giữ được độ tươi lâu hơn. Sau khi cúng xong, các thành viên trong gia đình sẽ cùng nhau thưởng thức những quả vải với niềm tin rằng sẽ nhận được nhiều may mắn, sức khỏe và xua đuổi được các bệnh tật, sâu bọ như quan niệm “ăn Tết Đoan Ngọ để trừ sâu bọ”.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Cúng Nhận Con Nuôi: Ý Nghĩa, Chuẩn Bị Và Nghi Thức Chi Tiết
Mận Hà Nội: Đặc sản của miền Bắc
Mận Hà Nội là một loại trái cây đặc trưng của miền Bắc và thường được dùng để dâng lên tổ tiên trong ngày Tết Đoan Ngọ. Khác với các loại mận khác, mận Hà Nội có vỏ ngoài đỏ au, thịt quả giòn, chua chua ngọt ngọt, rất được ưa chuộng. Trong Nam, các gia đình ít khi dùng mận để cúng, nhưng tại miền Bắc, đây là một phần không thể thiếu.
Mận Hà Nội không chỉ là một loại quả ngon mà còn mang ý nghĩa văn hóa đặc biệt. Vào đúng dịp Tết Đoan Ngọ, người dân Thủ đô và các tỉnh lân cận sẽ nô nức đi chọn mua mận về cúng. Quả mận được chọn phải là những quả to, tròn, đều, da căng mọng, không bị sâu. Mận dâng cúng thường được rửa sạch, để nguyên quả hoặc xếp thành từng chùm đẹp mắt. Món ngon này không chỉ để dâng cúng mà sau đó còn được dùng làm nguyên liệu cho nhiều món ăn vặt hấp dẫn như mận ngâm đường, mận muối ớt, giúp kích thích vị giác và xua tan cái nóng ngày hè.
Có thể bạn quan tâm: Top 5+ Mâm Cúng Ông Táo Cho Cửa Hàng Đúng Nghi Lễ, Đón Lộc Năm Mới
Dưa hấu: Món quà của mùa hè
Dưa hấu gần như là trái cây được người Việt sử dụng để cúng vào những ngày lễ, Tết quan trọng, và Tết Đoan Ngọ cũng không phải ngoại lệ. Với vỏ ngoài xanh thẫm, ruột đỏ au, ngọt lịm và nhiều nước, dưa hấu mang đến cảm giác mát lành, sảng khoái. Trong những ngày hè oi bức, dưa hấu không chỉ là món giải khát tuyệt vời mà còn mang ý nghĩa cầu mong sự hanh thông, may mắn.
Theo phong thủy, màu xanh của vỏ dưa hấu tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển, màu đỏ bên trong tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc. Khi cúng Tết Đoan Ngọ, các gia đình thường chọn những quả dưa hấu tròn, đều, da láng, gai đen để mang ý nghĩa “đầu xuôi đuôi lọt”. Dưa hấu thường được đặt ở vị trí trang trọng trên mâm cỗ, đôi khi được cắt tỉa thành những hình thù bắt mắt để tăng tính thẩm mỹ.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Hè Là Gì? Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Các Nghi Lễ Cơ Bản
Chôm chôm: Vẻ đẹp đặc trưng của miền Nam
Chôm chôm là một loại trái cây đặc trưng của các tỉnh miền Nam và miền Tây, xuất hiện nhiều vào tháng 5 âm lịch. Đây là thời điểm chôm chôm vào mùa chín rộ, với giá thành hợp lý và chất lượng thơm ngon. Chôm chôm có lớp vỏ gai đặc trưng, khi chín chuyển sang màu đỏ rực, cùi dày, thịt giòn và ngọt lịm.
Trong ngày Tết Đoan Ngọ, người dân miền Nam thường chọn chôm chôm để dâng cúng tổ tiên. Loại quả này không chỉ ngon mà còn mang ý nghĩa tượng trưng cho sự sung túc, con cháu sum vầy. Khi chọn chôm chôm cúng, người ta thường ưu tiên chọn những chùm chôm chôm còn nguyên cành, lá xanh tốt, quả to, đều, vỏ còn tươi, không bị thâm. Chôm chôm sau khi cúng có thể được dùng làm trái tráng miệng hoặc chế biến thành các món chè, sinh tố bổ dưỡng.
Các loại quả đặc trưng theo từng vùng miền
Bên cạnh 4 loại quả phổ biến kể trên, mâm cúng Tết Đoan Ngọ của người Việt còn có sự góp mặt của nhiều loại trái cây khác tùy theo đặc sản và tập quán của từng vùng. Điều này thể hiện sự đa dạng văn hóa ẩm thực của dân tộc.
- Miền Bắc: Ngoài vải, mận, các gia đình còn hay dùng xoài, mít, na, ổi, cam, bưởi. Những loại quả này đều là hoa quả chín vườn nhà, thể hiện sự hiếu thảo của con cháu đối với tổ tiên.
- Miền Trung: Nơi đây có nhiều đặc sản như mít, na, cam, bưởi, dứa, và các loại cây có múi. Mâm cúng ở miền Trung thường không quá cầu kỳ nhưng vẫn đảm bảo đầy đủ và thành kính.
- Miền Nam: Chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, xoài, mít, dừa, na… là những loại quả đặc trưng. Vào đúng dịp Tết Đoan Ngọ, các loại hoa quả này chín rộ, có sẵn ở khắp các khu chợ, giúp người dân dễ dàng chuẩn bị mâm cúng.
Ngày Tết Đoan Ngọ được diễn ra vào mùng 5/5 âm lịch. Đây là tháng mà các loại hoa quả, trái cây bắt đầu vào mùa chín rộ. Người nông dân quan niệm trái chín phải thu hoạch đúng thời điểm và thu hoạch nhanh để tránh khi hái dở dang sẽ bị dơi, sâu bọ, chim chóc kéo đến ăn hết. Mùa này đi khắp chợ, các sạp trái cây, đâu đâu cũng thấy rất nhiều mận, đào, vải thiều, mít, xoài, chôm chôm… Nếu thiếu đi những thức ngon này thì ngày Tết Đoan Ngọ sẽ thiếu đi nhiều ý nghĩa. Tìm hiểu thêm Tết hàn thực cúng gì? Mâm cỗ cúng Tết Hàn thực chuẩn, đầy đủ trên Bách hóa XANH nhé!
Ý nghĩa của việc sắp xếp mâm cúng trái cây
Việc sắp xếp mâm cúng trái cây trong ngày Tết Đoan Ngọ cũng là một nghệ thuật, đòi hỏi sự tinh tế và lòng thành. Mâm cúng thường được đặt ở vị trí trang trọng trên bàn thờ gia tiên. Các loại quả được rửa sạch, lau khô và sắp xếp sao cho cân đối, hài hòa về màu sắc và hình dáng. Nhiều gia đình còn sáng tạo bằng cách cắt tỉa hoa văn, hình thù bắt mắt trên các loại quả như dưa hấu, bưởi để mâm cỗ thêm phần sinh động.
Theo truyền thống thì trên mâm cúng Tết Đoan Ngọ không thể thiếu trái vải và mận nhưng thực tế ngày nay các gia đình Việt đều cúng những trái cây thân thuộc theo vùng miền của mình sinh sống, không nhất thiết phải cúng vải hay mận. Quan trọng nhất vẫn là lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên.
Lời kết
Việc chuẩn bị một mâm cúng Tết Đoan Ngọ với các loại trái cây tươi ngon, đặc trưng theo từng vùng miền không chỉ là giữ gìn phong tục truyền thống mà còn là cách để các thành viên trong gia đình quây quần, gắn kết. Những loại quả như vải, mận, dưa hấu, chôm chôm… không chỉ ngon mà còn mang những ý nghĩa sâu sắc về sự sung túc, bình an và xua đuổi bệnh tật. Hy vọng những thông tin trong bài viết đã giúp bạn có cái nhìn toàn diện và chi tiết nhất về các loại trái cây cúng Tết Đoan Ngọ, từ đó chuẩn bị được một mâm cỗ tươm tất, ý nghĩa nhất cho gia đình mình.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
