Cúng Mụ 100 ngày, hay còn gọi là cúng đầy cữ hoặc cúng 3 tháng 10 ngày, là một nghi lễ truyền thống mang đậm dấu ấn văn hóa tâm linh của người Việt. Đây không chỉ là dịp để cha mẹ tạ ơn các bà Mụ đã nặn ra hình hài bé bỏng, mà còn là mốc đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của trẻ sau quãng thời gian đầu đời. Để chuẩn bị cho ngày trọng đại này, cha mẹ cần nắm rõ ý nghĩa, lễ vật cũng như quy trình thực hiện nghi lễ một cách trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Mùng 9 Giờ Nào Tốt? Cẩm Nang Chọn Giờ Hoàng Đạo Cho Mọi Gia Đình
Ý nghĩa và thời điểm cúng Mụ 100 ngày
Lễ cúng Mụ là một phong tục có từ lâu đời, xuất phát từ niềm tin rằng 12 bà Mụ (còn gọi là Tiên Nương) đã cưu mang, giúp đỡ người mẹ trong quá trình mang thai và “nặn” ra đứa trẻ. Cúng Mụ 100 ngày được xem là một trong những mốc quan trọng nhất, không chỉ đối với em bé mà còn đối với gia đình.
Tầm quan trọng của nghi lễ truyền thống
Theo quan niệm dân gian, sau khi sinh ra, em bé vẫn còn rất non nớt và chịu sự quản lý của các thế lực siêu nhiên. Lễ cúng Mụ 100 ngày là dịp để cha mẹ thông báo với tổ tiên và các bà Mụ về sự ra đời của thành viên mới. Qua đó, thể hiện lòng thành kính, tạ ơn những người đã “ban cho con cái” và cầu xin các bà Mụ, thần linh che chở cho bé hay ăn chóng lớn, bình an vô sự.
Bên cạnh đó, đây cũng là dịp để gia đình báo hỉ, mời họ hàng đến chung vui, chính thức công nhận sự có mặt của em bé trong dòng họ. Vì vậy, chuẩn bị mâm cúng tươm tất thể hiện sự chu đáo và lòng hiếu thảo của cha mẹ đối với bề trên.
Thời gian tổ chức lễ cúng
Thường thì các gia đình sẽ tổ chức cúng Mụ vào 3 thời điểm: 3 ngày tuổi, 1 tháng tuổi (đầy tháng) và 100 ngày tuổi. Trong đó, cúng Mụ 100 ngày được coi là cột mốc “đầy tuổi” đầu tiên của bé.
Thời gian này thường được tính chính xác là sau khi bé tròn 100 ngày tính từ ngày sinh (hoặc có thể linh hoạt dời lại một vài ngày nếu gia đình bận rộn, miễn sao thuận tiện). Đây là giai đoạn bé đã cứng cáp hơn, mẹ cũng đã hồi phục sức khỏe nên việc chuẩn bị lễ vật và tiếp khách sẽ dễ dàng hơn so với các mốc ngày đầu.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Mùng 1 Ngoài Sân: Có Nên Hay Không? Ý Nghĩa, Lưu Ý & Giải Pháp
Mâm cúng Mụ 100 ngày cần những gì?
Mâm cúng Mụ 100 ngày không cần quá xa hoa, nhưng phải đầy đủ các nghi thức theo truyền thống. Tùy theo tập quán từng vùng miền mà lễ vật có thể thay đổi đôi chút, nhưng cơ bản vẫn xoay quanh 12 phần lễ nhỏ dành cho 12 bà Mụ và 1 phần lễ lớn cho Bà Mụ Chúa.
Các lễ vật không thể thiếu
Dưới đây là danh sách chi tiết các lễ vật cha mẹ cần chuẩn bị:
- Vàng mã: Gồm 12 bộ váy áo, 12 đôi hài và 12 nén vàng (màu xanh). Riêng phần cho Bà Mụ Chúa thì váy áo, hài và vàng phải to hơn, nhiều hơn.
- Phẩm oản (bánh oản): Cha mẹ chia làm 12 phần nhỏ đều nhau và 1 phần lớn hơn để cúng.
- Trầu cau: Chuẩn bị 12 miếng trầu têm cánh phượng, 12 miếng cau bổ tư (hoặc 12 quả cau bổ tư), và 1 miếng trầu lớn, 1 quả cau nguyên cho Bà Mụ Chúa.
- Kẹo bánh: Các loại kẹo bánh (bánh quy, kẹo dẻo, vv.) cũng chia làm 12 phần nhỏ và 1 phần lớn.
- Động vật (Thủy tộc): Đây là lễ vật đặc trưng, bao gồm 12 con tôm, 12 con cua, 12 con ốc (có thể để sống hoặc luộc chín). Riêng phần cho Bà Mụ Chúa thường là 1 con cua lớn hoặc 3 con nhỏ thay thế. Sau khi cúng xong, gia đình sẽ mang đi phóng sinh ở ao, hồ để tạo phước.
- Lễ mặn: Gồm xôi, gà luộc (hoặc heo quay), cơm trắng, canh, rượu trắng.
- Hương hoa: Nhang đèn, lọ hoa tươi (hoa cúc, hoa violet…), chén nước trắng, tiền vàng.
- Đồ chơi: Các món đồ chơi trẻ em bằng nhựa hoặc sành sứ (bát đũa, thìa, con giống, xe kéo…). Sau khi cúng xong có thể giữ lại cho bé chơi hoặc cho trẻ em hàng xóm để lấy lộc.
Chuẩn bị văn khấn
Văn khấn là phần quan trọng để chuyển tải lòng thành của gia chủ. Văn khấn thường khác nhau giữa các vùng miền, nhưng nội dung chính đều bao gồm: tên tuổi cha mẹ, nơi ở, tên em bé, ngày sinh, và lời tạ ơn công lao nặn hình tạo tướng của các bà Mụ, cùng lời cầu xin sức khỏe, bình an cho bé.
Có thể bạn quan tâm: Nghi Lễ Cúng Khai Trương: Cẩm Nang Chi Tiết Từ A-z Cho Người Mới
Quy trình thực hiện lễ cúng Mụ 100 ngày
Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ lễ vật, cha mẹ tiến hành các bước sau để tổ chức lễ cúng:
Bước 1: Sắp xếp mâm cúng
Mâm cúng Mụ 100 ngày thường được đặt ở bàn thờ gia tiên hoặc một bàn riêng sạch sẽ, cao ráo. Lễ vật được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt. Lễ mặn, hoa quả đặt chính giữa; vàng mã, đồ chơi, bánh kẹo xếp xung quanh. Nên thắp nhang và đèn trước khi bế bé ra để khấn.
Bước 2: Thực hiện nghi lễ
Cha mẹ hoặc người lớn tuổi nhất trong gia đình sẽ bế bé trên tay (hoặc đặt bé ở phía trước mâm cúng). Người khấn thắp 3 nén nhang, vái lạy 3 lạy rồi đọc văn khấn. Trong lúc đọc, nên tập trung, thành tâm, đọc rõ ràng tên tuổi, địa chỉ của gia đình và tên bé.
Bước 3: Tạ lễ và thụ lộc
Sau khi hương cháy được khoảng 1/3 (khoảng 15-20 phút), gia chủ sẽ làm lễ tạ (vái lạy) rồi hóa vàng mã. Tro vàng được gói lại cẩn thận, không vứt lung tung.
Về phần lễ vật:
- Đồ ăn: Gia đình có thể thụ lộc, dùng chung với nhau để lấy may.
- Đồ chơi, bánh kẹo: Có thể cho hàng xóm, bạn bè hoặc giữ lại cho bé.
- Động vật (tôm, cua, ốc): Mang đi phóng sinh ở nơi nước sạch, ao hồ.
Bước 4: Chăm sóc bé sau cúng
Sau khi hoàn thành lễ cúng, cha mẹ nên chú ý giữ ấm cho bé, tránh để bé quấy khóc. Đây cũng là lúc gia đình có thể chụp ảnh lưu niệm để đánh dấu mốc phát triển của bé.
Có thể bạn quan tâm: Top 5 Món Cúng Heo Quay Ông Địa: Đánh Giá Chi Tiết & Lựa Chọn Tốt Nhất 2025
Lưu ý khi cúng Mụ 100 ngày
Để lễ cúng diễn ra suôn sẻ và trọn vẹn ý nghĩa, cha mẹ nên lưu ý một số điểm sau:
- Thời gian: Nên chọn giờ tốt, hợp với tuổi của bé hoặc cha mẹ.
- Lễ vật: Nên mua sắm tươi ngon, không nên dùng đồ cũ hoặc đồ đã hỏng.
- Tâm lý: Luôn giữ tinh thần vui vẻ, tránh cãi vã trong ngày cúng.
- Phong tục: Nếu gia đình có điều kiện, có thể mời thầy về cúng cho đúng nghi thức. Nếu không, chỉ cần thành tâm là được.
Ngoài ra, cha mẹ có thể tham khảo thêm các bài viết về phong tục tập quán, văn hóa ứng xử hay các mẹo vặt gia đình khác tại chuaphatanlongthanh.com để có thêm nhiều kiến thức bổ ích nuôi dạy con khôn lớn.
Kết lại, cúng Mụ 100 ngày là một nét đẹp văn hóa cần được gìn giữ. Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp cha mẹ chuẩn bị một mâm cúng tươm tất, giúp bé yêu bước sang một giai đoạn phát triển mới mạnh khỏe và may mắn.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
