Phần Mở đầu
Bài cúng ngoài mộ mời về ăn tết là một phong tục truyền thống đẹp của người Việt, thể hiện lòng thành kính và hiếu thảo với tổ tiên. Đây là khoảnh khắc thiêng liêng để con cháu mời các cụ, ông bà về sum vầy cùng gia đình trong những ngày đầu năm mới. Nghi lễ này không chỉ là hình thức mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về tâm linh và tình cảm gia tộc. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ý nghĩa, chuẩn bị và bài văn khấn chuẩn nhất cho nghi lễ này.
Phần Tóm tắt nhanh thông minh
Tóm tắt quy trình thực hiện
- Chuẩn bị mâm cỗ cúng đầy đủ, tươm tất ngay tại phần mộ của người đã khuất.
- Sắp xếp bàn lễ, thắp hương và khấn vái theo đúng trình tự, thành tâm.
- Đọc bài văn khấn mời tổ tiên về nhà ăn Tết và rước hương hồn về nhà.
- Sau khi cúng xong, hạ lễ và cầu mong một năm mới an lành.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Văn Khấn Và Lễ Vật Cúng Lập Xuân Chi Tiết Nhất
Ý nghĩa văn hóa của tục mời tổ tiên về ăn Tết
Tục lệ cúng ngoài mộ vào những ngày giáp Tết Nguyên Đán mang một ý nghĩa văn hóa vô cùng đặc biệt. Dựa trên quan niệm “âm dương cách biệt nhưng tình cảm vẫn còn”, người Việt tin rằng khi Tết đến, xuân về, các cụ, ông bà tổ tiên vẫn luôn hiện hữu và dõi theo con cháu. Do đó, việc làm này là sự thể hiện lòng biết ơn, nhớ về nguồn cội.
Nghi lễ này không chỉ đơn thuần là một nghi thức tôn giáo mà còn là cách để giáo dục truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” cho các thế hệ sau. Khi con cháu tập trung lại cùng nhau chuẩn bị mâm cơm, sửa soạn phần mộ cho ông bà, đó là lúc các sợi dây liên kết tình cảm được thắt chặt thêm. Đây là lúc để mọi người trong gia đình cùng nhau nhìn lại một năm đã qua và hướng tới một năm mới với nhiều hy vọng.
Bên cạnh đó, theo quan niệm dân gian, việc mời tổ tiên về ăn Tết còn là cách để cầu xin các cụ ban phước lành, che chở cho con cháu trong năm mới được bình an, làm ăn tấn tới. Mâm cơm cúng không cần quá cao sang nhưng phải thể hiện được sự thành tâm và tươm tất.
Chuẩn bị mâm cỗ cúng ngoài mộ
Mâm cỗ cúng ngoài mộ để mời tổ tiên về ăn Tết không cần quá cầu kỳ như cỗ cúng trong nhà, nhưng phải đảm bảo sự trang nghiêm và đầy đủ các món ăn truyền thống. Dưới đây là những items cơ bản bạn cần chuẩn bị:
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Bài Cúng Động Thổ Khi Mượn Tuổi Làm Nhà Đầy Đủ Và Chi Tiết Nhất
- Mâm cơm cúng: Gồm các món ăn quen thuộc trong ngày Tết như bánh chưng (hoặc bánh tét), giò lụa, thịt kho tàu (thịt kho hột vịt), canh măng, nem rán, xôi gấc… Tùy vào điều kiện và phong tục từng vùng miền mà có thể thêm hoặc bớt.
- Mâm hoa quả: Chọn các loại quả đẹp, tươi ngon, có ý nghĩa như bưởi, cam, quýt, chuối, táo, sung… Tránh dùng các loại quả dập nát hoặc không đẹp.
- Vàng mã: Chuẩn bị một ít vàng mã (tiền âm phủ, quần áo, giày dép…) để đốt cho các cụ. Lưu ý chỉ nên mua số lượng vừa phải, không phung phí.
- Thuốc lá, chè, rượu: Theo phong tục truyền thống, một điếu thuốc, một ấm chè nhỏ hoặc một ly rượu trắng là không thể thiếu trên bàn thờ ngoài mộ.
- Nhang, đèn, nước: Nến cốc, nhang hương (nên dùng nhang vòng để dễ kiểm soát), ly nước sạch và bình hoa tươi (hoa cúc, hoa vạn thọ).
Việc chuẩn bị mâm cỗ cần được thực hiện trước khi ra mộ. Nếu di chuyển xa, cần chọn các món để dễ vận chuyển và vẫn giữ được hương vị tươi ngon. Quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm của người dâng cúng.
Các bước thực hiện nghi lễ cúng ngoài mộ
Để nghi lễ diễn ra suôn sẻ và trang nghiêm, bạn có thể tham khảo các bước sau:
- Dọn dẹp phần mộ: Trước khi đặt mâm cúng, cần dọn dẹp lá rụng, cỏ dại xung quanh phần mộ. Quét dọn sạch sẽ, lau chùi bia mộ để nơi an nghỉ của người đã khuất được thông thoáng và sạch sẽ.
- Sắp xếp bàn lễ: Đặt mâm cỗ lên bàn thờ hoặc một chiếc bàn nhỏ ngay trước phần mộ. Sắp xếp mâm cơm, hoa quả, nước, chè rượu… một cách ngăn nắp, đẹp mắt. Đặt nhang và nến ở vị trí dễ đốt nhất.
- Thắp hương và khấn: Sau khi mọi thứ đã sẵn sàng, người đại diện (thường là con trai trưởng hoặc người có vai vế trong gia đình) thắp nến, sau đó thắp hương (thường là 3 nén hoặc 5 nén tùy tập quán). Chắp tay vái lạy và bắt đầu đọc bài văn khấn.
- Đọc bài văn khấn: Đọc bài văn khấn mời tổ tiên về ăn Tết. Khi đọc cần tập trung, đọc to, rõ ràng và thành tâm.
- Thờ cúng và rước hương: Sau khi đọc khấn xong, để hương cháy được một nửa (khoảng 10-15 phút), gia chủ sẽ khấn tạ và rước hương hồn tổ tiên về nhà bằng cách bưng bát hương đi trước (hoặc nếu không thể, sẽ dùng lời khấn rước).
- Hạ lễ và hóa vàng: Cuối cùng, sau khi hương gần tắt, gia chủ làm lễ tạ và hạ mâm cỗ. Vàng mã sẽ được hóa ở một góc an toàn, không để cháy lan. Mâm cơm có thể chia cho con cháu ăn lộc hoặc làm từ thiện.
Bài cúng ngoài mộ mời về ăn tết (Văn khấn chuẩn)
Dưới đây là bài cúng ngoài mộ mời về ăn tết được viết theo văn khấn truyền thống, phù hợp với phong tục tập quán của người Việt. Gia chủ có thể sửa đổi tên tuổi cho phù hợp với gia tiên nhà mình.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Kính lạy:
- Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
- Ngài Bản cảnh Thành Hoàng, các Ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Phúc Đức chính thần.
- Thần linh bản xứ cai quản phần mộ của dòng họ [Tên dòng họ] tại [Địa chỉ chi tiết].
- Các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, tiên linh các vị.
- Các cụ nội ngoại, thân bằng quyến thuộc tiền hậu.
Hôm nay là ngày… tháng… năm…
Tín chủ chúng con là: [Họ và tên người cúng].
Ngụ tại: [Địa chỉ cư trú].
Thành tâm sửa soạn hương hoa phẩm vật, kim ngân trà quả, cùng nhau kính dâng trước mộ phần của các cụ, các ông bà, tổ tiên.
Kính lạy tiên linh các cụ!
Nay xuân sang tết đến, khí tiết đón Xuân, con cháu tưởng nhớ công lao sinh thành, dưỡng dục của tổ tiên. Tín chủ chúng con kính mời các cụ, các ngài, các vị tiên linh, ân nhân, quyến thuộc… về nơi tổ đường, để cùng con cháu sum vầy, vui hưởng ngày tân xuân.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Mùng 1 Hàng Tháng: Lễ Vật Và Bài Văn Khấn Chuẩn Nhất
Kính cáo:
- Cao Tằng Tổ Khảo: [Tên ông bà cụ cao tằng]
- Cao Tằng Tổ Tỷ: [Tên ông bà cụ cao tằng]
- Tôn Khảo: [Tên ông nội/bà nội]
- Tôn Tỷ: [Tên bà nội]
- Phối Khảo: [Tên ông ngoại]
- Phối Tỷ: [Tên bà ngoại]
- và các vị tiên linh, quyến thuộc trong dòng họ.
Kính xin:
Phù hộ độ trì cho con cháu được mạnh khỏe, làm ăn tấn tài, gia đạo an khang, gặp nhiều may mắn. Xin các cụ về thụ lộc và chứng minh cho lòng thành của chúng con.
Chúng con kính cáo!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Lưu ý: Sau khi đọc xong bài khấn, gia chủ nên lạy 3 lạy rồi vái tạ.
Những lưu ý quan trọng khi đi cúng ngoài mộ
Mặc dù nghi lễ này rất phổ biến, nhưng để đảm bảo tính trang nghiêm và đúng mực, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
- Thời gian cúng: Nên cúng vào sáng sớm hoặc trưa. Tránh cúng quá muộn vào chiều tối, đặc biệt là những nơi mộ địa ở xa khu dân cư hoặc nơi vắng vẻ.
- Trang phục: Khi đi ra mộ, nên ăn mặc chỉnh tề, kín đáo, tránh mặc quần short, áo ba lỗ, váy ngắn… thể hiện sự tôn trọng với người đã khuất.
- Hành xử: Khi cúng, không nên cười đùa lớn tiếng, nói những lời bông đùa hay tranh cãi. Cần giữ thái độ thành tâm, nghiêm túc.
- An toàn: Khi hóa vàng mã, phải đảm bảo lửa đã tắt hoàn toàn trước khi rời đi để tránh gây cháy rừng hoặc hỏa hoạn. Nếu cúng ở những nơi công cộng, cần dọn dẹp rác thải sau khi cúng xong.
- Sau khi cúng: Khi rước hương hồn về nhà, bát hương cần được đặt ở bàn thờ gia tiên, thỉnh hương khấn báo để các cụ về nhà cùng sum vầy.
Gợi ý một số món ăn ngày Tết cho mâm cỗ cúng
Để mâm cỗ cúng ngoài mộ thêm phần tươm tất, bạn có thể tham khảo thêm các món ăn đặc trưng ngày Tết dưới đây, tùy theo phong tục từng vùng:
- Bánh Chưng/Bánh Tét: Là linh hồn của ngày Tết, không thể thiếu trên mâm cúng. Biểu tượng cho đất và trời.
- Thịt Kho Hột Vịt (Thịt Kho Tàu): Món ăn này mang ý nghĩa sum vầy, no ấm. Nên kho mềm, nước dùng có màu nâu đẹp.
- Canh Măng: Món canh truyền thống, thể hiện sự sinh sôi, nảy nở. Măng nên chọn măng tươi hoặc măng khô ngon.
- Gà Luộc: Gà luộc nguyên con là món cúng quan trọng, thể hiện sự thành kính. Nên chọn gà trống thiến hoặc gà mái tơ.
- Nem Rán (Chả Giò): Món ăn này mang ý nghĩa cầu mong sự sum vầy, quây quần.
- Xôi Gấc: Màu đỏ của xôi gấc象征 (tượng trưng) cho sự may mắn, tài lộc.
- Trái Cây: Nên chọn các loại quả có màu sắc rực rỡ, tên gọi mang ý nghĩa tốt lành như bưởi (thu hút tài lộc), cam (thành công), quýt (tốt lành), sung (phú quý).
Việc chuẩn bị các món ăn này không chỉ để dâng cúng mà còn để con cháu sau khi cúng xong có thể cùng nhau thụ lộc, tạo không khí gia đình ấm cúng.
Ý nghĩa của việc rước hương hồn về nhà
Có thể bạn quan tâm: Tổng Hợp Bài Cúng Mã Nộp Đầy Đủ Và Ý Nghĩa Cho Tín Đồ Thanh Đồng
Sau khi cúng ngoài mộ xong, nhiều gia đình sẽ làm lễ rước hương hồn tổ tiên về nhà. Đây là một nghi thức quan trọng, đánh dấu việc “mời” các cụ về ăn Tết cùng gia đình. Bát hương được bưng về nhà sẽ được đặt trên bàn thờ gia tiên. Điều này tượng trưng cho việc gia đình được đoàn tụ, âm dương hòa hợp.
Việc rước hương thường được thực hiện một cách trang trọng. Người bưng hương đi trước, những người khác đi theo sau. Trên đường về, không nên nói chuyện linh tinh mà nên giữ tâm trạng thành kính. Khi về đến nhà, đặt bát hương lên bàn thờ, thắp thêm 3 nén nhang và khấn báo rằng gia đình đã rước các cụ về nhà để chuẩn bị đón Tết.
Đối với những gia đình ở xa không thể ra mộ, họ thường làm mâm cỗ cúng ở nhà và khấn mời tổ tiên về. Tuy nhiên, nếu có điều kiện, việc ra mộ trực tiếp cúng vẫn được coi là thành tâm và thể hiện lòng hiếu thảo nhất.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Nếu không ra mộ được thì có cúng ở nhà được không?
- Có thể. Nếu điều kiện không cho phép, bạn có thể làm một mâm cỗ cúng ở nhà và đọc bài văn khấn mời tổ tiên về ăn Tết. Tuy nhiên, nếu có thể, việc ra mộ cúng trực tiếp vẫn là tốt nhất.
2. Nam nữ có được cùng nhau ra mộ cúng không?
- Có thể. Trong nghi lễ này, cả nam và nữ trong gia đình đều có thể tham gia. Tuy nhiên, người đại diện đọc bài khấn nên là người có vai vế lớn trong dòng họ.
3. Có nên cúng mặn hay chay?
- Tùy theo tín ngưỡng của gia đình. Tuy nhiên, theo truyền thống phổ biến của người Việt, mâm cỗ cúng Tết thường là mặn để thể hiện sự đầy đủ, ấm no. Nếu gia đình theo đạo Phật hoặc ăn chay thì có thể cúng chay.
4. Cần chuẩn bị bao nhiêu nén nhang?
- Thông thường là 3 nén hoặc 5 nén. Nếu cúng theo hướng tâm linh đơn giản thì 3 nén là đủ. Nếu cúng lớn (cúng cả họ) có thể dùng 5 nén.
5. Nên cúng vào ngày nào trong Tết?
- Thường thì các gia đình sẽ cúng vào các ngày 29, 30 tháng Chạp (hoặc 31 nếu tháng thiếu) để mời các cụ về ăn Tết. Một số gia đình có thể cúng vào mùng 1, mùng 2 Tết để khai xuân.
Lời kết
Việc chuẩn bị bài cúng ngoài mộ mời về ăn tết không chỉ là một nghi thức đơn thuần mà còn là cách để chúng ta thể hiện lòng biết ơn, sự thành kính đối với tổ tiên. Hy vọng những chia sẻ trên đây của chuaphatanlongthanh.com sẽ giúp bạn và gia đình chuẩn bị được một nghi lễ trọn vẹn, đón một năm mới an khang, thịnh vượng.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
