Từ xa xưa, truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” đã trở thành một phần máu thịt của người Việt Nam, thể hiện qua tục thờ cúng tổ tiên. Tuy nhiên, bên cạnh việc thờ cúng tổ tiên dòng họ, người lao động còn đặc biệt coi trọng việc thờ cúng tổ nghiệp của ngành nghề mình đang theo đuổi. Đây không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn là cách để các thế hệ sau bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đã có công khai sáng và lưu truyền kỹ thuật. Trong đó, cách cúng giỗ tổ ngành may là một nghi lễ đặc biệt quan trọng, được giữ gìn và phát triển trong các làng nghề cũng như các công ty, xí nghiệp may mặc hiện nay.
Việc tìm hiểu kỹ lưỡng về nghi lễ này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa và tinh thần của ngành dệt may nước ta. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện về ngày giỗ tổ ngành may, từ lịch sử, ý nghĩa cho đến chi tiết cách chuẩn bị và bài văn khấn chuẩn xác nhất.
Có thể bạn quan tâm: Cách Cúng Giải Hạn Huỳnh Tuyền
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Bà Cậu: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Bài Văn Khấn Chuẩn Nhất
Tổng quan về Giỗ tổ ngành may
Ngành dệt may là một trong những ngành công nghiệp lâu đời nhất của loài người, có vai trò quan trọng trong việc giữ ấm, bảo vệ cơ thể và làm đẹp cho con người. Tại Việt Nam, ngành may mặc không chỉ đơn thuần là sản xuất hàng hóa mà còn là một làng nghề truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa. Giỗ tổ ngành may chính là dịp để những người thợ, chủ xưởng, công ty tưởng nhớ đến công lao của người đã có công khai sáng ra nghề may.
Khái niệm và lịch sử phát triển
Giỗ tổ ngành may hay còn gọi là giỗ tổ nghề thợ may, là một phong tục truyền thống được tổ chức hàng năm để tri ân tổ nghiệp. Nguồn gốc của ngành may có từ rất sớm, từ thời kỳ cổ đại con người đã biết sử dụng các nguyên liệu tự nhiên như lông cừu, sợi bông, lá cây để che chắn cơ thể. Kỹ thuật thêu và dệt đã phát triển thành một nghệ thuật tinh xảo, tạo nền tảng cho các làng nghề thủ công mỹ nghệ trân quý như ngày nay.
Lịch sử ngành may tại Việt Nam có những bước phát triển vượt bậc từ cuối thế kỷ 19. Năm 1987, ngành dệt may công nghiệp chính thức hình thành tại Việt Nam với sự ra đời của Nhà máy dệt Nam Định. Đây được coi là một bước ngoặt lớn, mở đường cho sự thành công của ngành may mặc trong nước. Kế tiếp đó là sự xuất hiện của các nhà máy lớn như Nhà máy Dệt 8/3, Nhà máy Dệt Vĩnh Phú, Công ty May Thăng Long, Công ty May Chiến Thắng,…
Từ năm 1976, ngành dệt may Việt Nam bắt đầu xuất khẩu sang các nước thuộc khối kinh tế Đông Âu, và đến năm 2007, Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đánh dấu sự hội nhập mạnh mẽ của ngành may mặc vào thị trường toàn cầu. Với những đóng góp to lớn cho kinh tế quốc gia và đời sống xã hội, việc tổ chức giỗ tổ ngành may trở thành một hoạt động văn hóa ý nghĩa, lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.
Bà tổ ngành may là ai?
Một câu hỏi được rất nhiều người quan tâm đó là ai là người đã khai sáng ra ngành may? Theo thần tích đền thờ và các ghi chép lịch sử, bà tổ ngành may được suy tôn là Nguyễn Thị Sen.
Bà Nguyễn Thị Sen sinh ra tại làng Trạch Xá, xã Hòa Lâm, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây (cũ), nay là Hà Nội. Tương truyền, bà là một người phụ nữ xinh đẹp, nết na, tài giỏi trong việc trồng dâu, dệt vải, thêu thùa. Bà còn là một trong năm vị hoàng hậu của vua Đinh Tiên Hoàng, được phong là Tứ Phi Hoàng Hậu. Trong thời gian ở hoàng cung, bà đã quản lý việc may mặc của triều đình và truyền dạy kỹ thuật may vá cho rất nhiều cung nữ, tạo ra những trang phục trang trọng và tiện lợi cho hoàng gia.
Sau khi vua Đinh Tiên Hoàng bị mưu sát, bà Nguyễn Thị Sen đã đưa con về quê ở làng Trạch Xá, tiếp tục truyền dạy kỹ thuật thêu dệt cho người dân địa phương. Khi bà qua đời vào ngày 12/12 âm lịch, người dân đã lập đền thờ và suy tôn bà là Đức Thánh Tổ Nghề. Từ đó, ngày 12/12 âm lịch trở thành ngày giỗ tổ ngành may, một ngày lễ lớn của những người làm trong ngành may mặc.
Ý nghĩa của ngày giỗ tổ ngành may
Ngày giỗ tổ ngành may mang ý nghĩa văn hóa và tinh thần sâu sắc:
- Ghi nhớ công ơn tổ tiên: Đây là dịp để các thế hệ sau tỏ lòng thành kính, biết ơn đối với người đã khai sinh ra nghề may, người đã có công lưu truyền kỹ thuật và phát triển ngành nghề.
- Cầu mong may mắn, thịnh vượng: Người làm ngành may thường quan niệm rằng, việc thành tâm cúng tổ sẽ được tổ nghiệp phù hộ cho việc làm ăn thuận lợi, buôn may bán đắt, tránh được rủi ro, giúp công ty, xưởng may ngày càng phát đạt.
- Gắn kết cộng đồng: Lễ giỗ tổ là dịp để những người cùng ngành nghề giao lưu, gặp gỡ, thắt chặt tình đoàn kết, cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm và hướng về nguồn cội.
Có thể bạn quan tâm: Cách Cúng Cho Người Âm: Nét Đẹp Văn Hóa Và Những Nguyên Tắc Cần Ghi Nhớ
Hướng dẫn cách cúng giỗ tổ ngành may chi tiết
Việc chuẩn bị cách cúng giỗ tổ cần được thực hiện chu đáo, thể hiện sự thành tâm. Dưới đây là những hướng dẫn cụ thể về thời gian, lễ vật và bài văn khấn.
Thời gian và địa điểm cúng
- Thời gian: Ngày giỗ tổ ngành may được tổ chức vào ngày 12/12 âm lịch hàng năm. Lễ cúng thường được tiến hành vào buổi sáng để bắt đầu một ngày làm việc mới suôn sẻ.
- Địa điểm: Bàn cúng thường được đặt ở nơi sạch sẽ, rộng rãi, thoáng đãng. Nếu là các công ty, xí nghiệp may, bàn cúng có thể đặt ở khu vực nhà ăn, phòng họp hoặc gần các xưởng sản xuất. Đối với các xưởng may nhỏ hoặc gia đình, có thể đặt tại phòng khách hoặc nơi thờ cúng gia tiên.
Chuẩn bị mâm cúng
Mâm cúng giỗ tổ ngành may không cần quá xa hoa nhưng phải thể hiện được sự thành tâm. Tùy theo điều kiện và phong tục từng vùng miền mà lễ vật có thể thay đổi, nhưng thường bao gồm các items cơ bản sau:
- Nhang đèn: Nhang hương, nến (đèn cầy), tiền vàng mã.
- Hoa quả: Mâm ngũ quả tươi ngon, đẹp mắt.
- Đồ ăn mặn: Có thể cúng gà luộc, heo quay, vịt, hoặc các món chay tùy theo tín ngưỡng của từng người. Tuy nhiên, theo truyền thống, gà luộc nguyên con là lễ vật phổ biến nhất.
- Rượu, trà: Một bình trà đun nóng và một chai rượu trắng.
- Trầu cau: Một đĩa trầu cau đã têm sẵn.
- Gạo, muối: Hai chén nhỏ chứa gạo và muối trắng.
- Khác: Bánh chưng hoặc bánh tét, chả lụa, giấy cúng.
Đối với các làng nghề lớn như Trạch Xá (Hà Nội) hay Hội An (Quảng Nam), lễ cúng sẽ được chuẩn bị công phu hơn với mâm ngũ quả lớn, hoa lay ơn, các phẩm vật khác.
Bài văn khấn cúng giỗ tổ ngành may
Sau khi đã chuẩn bị xong mâm cúng, người chủ hoặc đại diện công ty, xưởng may sẽ thắp nhang, ăn mặc chỉnh tề, trang nghiêm và đọc bài văn khấn. Dưới đây là bài văn khấn chuẩn theo phong tục truyền thống:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Đông Trù Tư mệnh Táo phủ thần quân.
Con kính lạy các ngài Thần linh, Thổ địa cai quan trong xứ này.
Tín chủ con là: [Tên của bạn hoặc tên công ty]
Cư ngụ tại: [Địa chỉ]
Hôm nay là ngày 12 tháng chạp năm [Năm hiện tại]
Tín chủ con thành tâm sắm lễ, hương hoa trà quả, đốt nén nhang hương dâng lên trước án, thành tâm kính mời: Đức Hoàng Thiên Hậu Thổ Chư vị Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành Hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo Quân cùng Chư vị Tôn thần.
Con kính mời ngài Thánh sư nghề MAY.
Con cúi xin Chư vị Tôn thần Thánh sư nghề MAY thương xót cho tín chủ, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ chúng con toàn gia an lạc, công việc hanh thông.
Chúng con cầu xin được phù hộ cho việc làm ăn buôn bán được thuận lợi, gặp nhiều may mắn, tránh mọi rủi ro, phát đạt thịnh vượng.
Cung kính dâng lễ, cúi xin chứng giám.
Sau khi đọc xong bài văn khấn, mọi người vái lạy ba vái rồi đợi nhang cháy gần hết thì hóa vàng và thụ lộc.
Có thể bạn quan tâm: Cách Cúng Cha Diệp: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A-z Cho Tín Đồ Phật Giáo
Một số câu hỏi thường gặp
Dưới đây là giải đáp cho một số thắc mắc phổ biến xoay quanh ngày giỗ tổ ngành may:
Các lễ vật trong mâm cúng?
Mâm cúng giỗ thợ may thường bao gồm: một cành hoa, một con gà, một chén rượu, một đĩa trầu cau, một chén nước, và mâm ngũ quả. Bạn có thể linh động thêm các món khác tùy theo tập quán địa phương.
Giỗ tổ nghề thợ may là ngày nào?
Ngày Giỗ tổ nghề may là ngày 12/12 Âm lịch hàng năm.
Ai là bà tổ của nghề thợ may?
Người sáng lập và được suy tôn là bà tổ của nghề may là Nguyễn Thị Sen, một vị hoàng hậu thời Đinh.
Nghề thợ may xuất phát từ đâu?
Quê hương của bà tổ nghề may là thôn Trạch Xá, xã Hòa Lâm, huyện Ứng Hòa, Hà Nội.
Ai sẽ chủ trì buổi lễ giỗ tổ nghề may?
Trong ngày giỗ nghề, người chủ tế thường là người lớn tuổi nhất trong công ty, xưởng may hoặc người có đạo đức cao, được mọi người kính trọng và am hiểu về nghi lễ.
Việc tìm hiểu và thực hiện cách cúng giỗ tổ ngành may không chỉ là giữ gìn một phong tục đẹp mà còn là cách để những người làm trong ngành may nói riêng và mọi người dân Việt Nam nói chung bày tỏ lòng biết ơn đối với nguồn cội. Hi vọng rằng những thông tin trong bài viết này sẽ giúp bạn chuẩn bị một buổi lễ giỗ tổ chu đáo, ý nghĩa, thể hiện được sự thành kính đối với chuaphatanlongthanh.com. Đừng quên truy cập website để khám phá thêm nhiều thông tin văn hóa, đời sống bổ ích khác nhé.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
