Trong Phật giáo, việc chiêm bái và cúng dường Xá lợi Phật được xem là một trong những thiện nghiệp thù thắng, mang lại phước báo lớn lao cho hành giả. Dù Đức Phật đã nhập Niết bàn, Xá lợi Ngài để lại vẫn được xem là hiện thân của Kim thân, là bảo vật thiêng liêng cho thế gian quy ngưỡng. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về công đức cúng dường Xá lợi Phật, từ ý nghĩa tâm linh, các loại Xá lợi cho đến những lợi ích thiết thực khi chúng ta có cơ hội được chiêm bái.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Dường Trai Tăng: Cẩm Nang Ý Nghĩa, Công Đức Và Nghi Thức Chuẩn Nhất
Nguồn Gốc Và Ý Nghĩa Cốt Lõi Của Xá Lợi Phật
Theo Kinh Đại Bát Niết bàn, phẩm Sư Tử Hống Bồ tát, Đức Như Lai đã thị hiện diệt độ và để lại Xá lợi vì lòng từ bi đối với chúng sanh. Ngài muốn cho chúng sanh tăng trưởng phước đức, nên nát rã thân thể mình thành những mẩu xương nhỏ để cho chúng sanh cúng dường. Đây là một phước duyên đặc biệt mà Ngài ban tặng cho những người con Phật sau này.
Xá lợi không chỉ là di cốt vật lý, mà còn là biểu tượng cho sự trường trụ của Tam bảo. Kinh dạy: “Đức Phật dầu nhập Niết bàn, nhưng còn Xá lợi và Pháp bảo vô thượng thường trụ nơi thế gian, có thể làm chỗ quy y cho chúng sanh”. Điều này khẳng định rằng, cho dù hình bóng đấng Giác Ngộ đã khuất, nhưng di sản tâm linh và vật chất của Ngài vẫn còn đó, là nơi nương tựa vững chắc cho chúng ta.
Có thể bạn quan tâm: Công Đức Cúng Dường Tam Bảo: Ý Nghĩa, Cách Thực Hành Và Lợi Ích Vô Lượng
Các Loại Xá Lợi Phổ Biến
Trước khi tìm hiểu sâu về công đức cúng dường, chúng ta cần phân biệt các loại Xá lợi Phật. Kinh điển thường chia Xá lợi thành hai loại chính:
- Toàn thân Xá lợi: Toàn bộ di cốt được đưa vào tháp để thờ phụng.
- Toái thân Xá lợi: Di cốt được chia ra từng phần để thờ ở nhiều nơi khác nhau, giúp Phật tử khắp nơi đều có cơ hội chiêm bái.
Ngoài ra, theo Kinh Dục Phật công đức và Pháp Uyển Châu Lâm, Xá lợi còn được phân chia chi tiết hơn:
- Sinh thân Xá lợi (Thân cốt Xá lợi): Là di cốt của Đức Phật sau khi trà tỳ, thường có màu trắng, hình dáng đa dạng.
- Pháp thân Xá lợi: Là giáo pháp và giới luật do Đức Phật để lại, được xem là Xá lợi quý giá nhất.
- Cốt Xá lợi: Xá lợi xương, màu trắng.
- Phát Xá lợi: Xá lợi tóc, màu đen.
- Nhục Xá lợi: Xá lợi thịt, màu đỏ (rất hiếm gặp).
Có thể bạn quan tâm: Có Thể Cúng Ông Công Ông Táo Từ Ngày Nào?
Sự Tích Lịch Sử Về Việc Phân Chia Xá Lợi
Theo sử tích, sau khi Đức Phật nhập Niết bàn và lễ trà tỳ (hỏa táng) xong, Xá lợi được chia làm ba phần: cho chư thiên, long vương và nhân gian. Tại nhân gian, Xá lợi được chia thành 8 phần cho 8 nước lân bang. Về sau, vua A Dục (Ashoka) đã cho khai quật và phân chia lại những phần Xá lợi này vào 84.000 hộp nhỏ, xây 84.000 ngôi tháp phụng thờ trên khắp vương quốc. Nhờ đó mà Xá lợi Phật được lưu truyền và bảo tồn cho đến tận ngày nay.
Có thể bạn quan tâm: Có Nên Thờ Cúng Trẻ Sơ Sinh?
Công Đức Cúng Dường Xá Lợi Phật Vô Cùng Lớn Lao
Một trong những câu hỏi lớn nhất của Phật tử là: “Cúng dường Xá lợi có khác gì cúng dường Phật tại thế?”. Câu trả lời đã được ghi chép rõ ràng trong kinh điển.
Sự So Sánh Trong Kinh Đại Bát Niết Bàn
Trong kinh, Ngài A Nan thưa hỏi Đức Phật về phước báo của việc cúng dường khi Phật còn tại thế so với sau khi nhập Niết bàn. Đức Phật đã khẳng định:
- Người cúng dường Kim thân Phật (khi Phật còn tại thế) và người cúng dường toàn thân Xá lợi (sau khi nhập Niết bàn) được phước đồng nhau, công đức rộng lớn vô lượng vô biên.
- Ngay cả khi cúng dường một phần tư Xá lợi, một phần tám, một phần trăm, một phần ngàn, một phần muôn, một phần hằng hà sa, hoặc chừng bằng hột cải, phước đức cũng đồng như người cung kính cúng dường Đức Như Lai hiện tại.
Điều này cho thấy giá trị cúng dường Xá lợi không hề thua kém việc cúng dường Phật khi Ngài còn tại thế. Đây là một cơ hội thù thắng mà không phải ai cũng có được.
Lợi Ích Cho Người Chiêm Bái
Kinh dạy: “Sau khi ta nhập Niết bàn, tất cả chúng sanh hoặc thiên thượng hay nhơn gian, được Xá lợi của ta mà vui mừng thương cảm, cung kính lễ bái cúng dường thời được vô lượng vô biên công đức.”
Hơn nữa, việc chiêm bái Xá lợi cũng giống như chiêm bái Tứ động tâm (nơi Phật Đản sanh, Thành đạo, Chuyển pháp luân, Niết bàn). Nó hàm ý kết duyên “gặp Phật nghe pháp” và là trợ lực giúp hành giả chóng thành Phật quả.
Cách Thức Cúng Dường Phù Hợp
Chúng ta có thể cúng dường Xá lợi bằng nhiều cách thức khác nhau, từ vật chất đến tinh thần:
- Cúng dường vật chất: Dùng hương hoa, quả phẩm để cúng dường.
- Lao động công quả: Tham gia quét dọn, lau chùi nơi thờ phụng Xá lợi.
- Cúng dường bằng tu tập: Đây được xem là cách cúng dường thù thắng nhất. Đó là việc tinh tấn tu tập theo lời Phật dạy, giữ gìn giới luật, phát triển lòng từ bi và trí tuệ.
Bên cạnh Xá lợi Phật, chúng ta còn có cơ duyên chiêm bái Xá lợi của chư vị thánh Tăng (như Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên, A Nan…). Theo lời dạy của ngài Zopa Rinpoche: “Mỗi phần nhục thân và Xá lợi của các Ngài chứa đựng một năng lực mầu nhiệm có thể làm căn lành tăng trưởng và nghiệp ác giải trừ”. Quả thực, Xá lợi có năng lực cảm hóa tâm người, phát triển lòng từ bi trong nội tâm của những ai có cơ duyên chiêm bái.
Thực Tế Chiêm Bái Xá Lợi Phật Tại Việt Nam
Thời gian gần đây, cơ hội chiêm bái Xá lợi Phật tại Việt Nam đã trở nên gần gũi hơn. Điển hình là sự kiện Xá lợi Đức Phật – Bảo vật quốc gia Ấn Độ được tôn trí và an vị tại chùa Thanh Tâm để người dân chiêm bái trong dịp lễ Vesak Liên Hợp Quốc 2025.
Lịch trình chiêm bái tham khảo (theo thông tin từ Phatgiao.org.vn):
- Tại chùa Thanh Tâm: Từ ngày 3/5 đến trưa 8/5/2025 (ngoại trừ sáng ngày 6/5 dành riêng cho đại biểu Vesak).
- Tiếp tục hành trình: Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen (Tây Ninh) từ ngày 8-13/5.
- Về Hà Nội: Chùa Quán Sứ (từ 13-16/5).
- Cuối cùng: Chùa Tam Chúc, Hà Nam (từ 17-21/5).
Đây là những cơ hội quý báu để Phật tử và người dân địa phương được chiêm bái, đảnh lễ và cúng dường Xá lợi Phật.
Tổng Kết
Công đức cúng dường Xá lợi Phật là một thiện nghiệp thù thắng, không thua kém gì việc cúng dường Kim thân Phật khi Ngài còn tại thế. Dù là cúng dường vật chất, lao động công quả hay tinh tấn tu tập, tất cả đều mang lại lợi lạc lớn lao cho hành giả. Xá lợi Phật không chỉ là bảo vật thiêng liêng mà còn là biểu tượng cho sự trường trụ của Chánh pháp, là nơi nương tựa và là nguồn cảm hứng tu tập cho hàng triệu người con Phật trên khắp thế giới. Hãy trân quý cơ hội được chiêm bái và cúng dường khi có duyên lành.
Để tìm hiểu thêm về các chủ đề Phật pháp và đời sống, bạn đọc có thể truy cập chuaphatanlongthanh.com và tham khảo thêm các bài viết bổ ích tại đây.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
