Rằm tháng bảy âm lịch hàng năm, không khí tại khu vực Chợ Lớn (quận 5, TP.HCM) lại náo nhiệt hơn bao giờ hết. Đây không chỉ là thời điểm các gia đình người Hoa tổ chức cúng cô hồn mà còn là lúc thu hút hàng trăm người dân, đặc biệt là các thanh niên, đổ về để tham gia hoạt động “giật tiền cúng cô hồn”. Hình ảnh những người tranh nhau nhặt tiền lẻ, đồ cúng được ném từ trên cao xuống đã trở thành một biểu tượng văn hóa độc đáo, song cũng gây ra không ít tranh cãi về vấn đề an ninh trật tự và ý nghĩa thực sự của nghi lễ này.
Có thể bạn quan tâm: Giấy Tiền Vàng Bạc Cúng Giao Thừa: Ý Nghĩa Và Những Điều Cần Biết
Có thể bạn quan tâm: Giá Trị Của Tín Ngưỡng Thờ Cúng Tổ Tiên Trong Cuộc Sống Hiện Đại
Tóm tắt các bước chính trong nghi lễ cúng và giật cô hồn
Hoạt động này diễn ra theo một trình tự tương đối rõ ràng, tập trung chủ yếu vào các gia đình, công ty có điều kiện kinh tế tại khu vực Chợ Lớn. Quy trình thường bao gồm các bước sau:
- Chuẩn bị mâm cúng: Các gia đình chuẩn bị mâm cúng thịnh soạn với tiền lẻ các mệnh giá (1.000, 2.000, 10.000 đồng), vàng mã, heo gà quay, hoa quả… với tổng số tiền có thể lên tới hàng chục triệu đồng.
- Thực hiện nghi lễ: Mâm cúng được bày ra trước nhà hoặc công ty, chủ lễ thắp hương và khấn vái để cầu bình an, làm ăn may mắn cho gia chủ.
- Bố thí cho vong linh: Sau khi hương cháy gần hết, gia chủ sẽ ném tiền và các đồ cúng (bánh kẹo, trái cây) xuống đường với ý nghĩa bố thí cho các vong hồn lang thang, âm binh không có người thờ cúng.
- Hoạt động giật cướp: Ngay khi đồ cúng được ném ra, hàng trăm người chờ sẵn sẽ lao vào tranh nhau nhặt lấy nhặt để. Họ sử dụng cả vợt, lồng để hứng tiền từ trên cao.
- Kết thúc: Sau vài phút tranh giành náo nhiệt, “chiến lợi phẩm” được thu gom và hoạt động kết thúc.
Có thể bạn quan tâm: Giấy Tiền Cúng 30 Tết: Ý Nghĩa, Các Mâm Cúng Và Bài Văn Khấn Chuẩn Nhất
Những lợi ích và quan niệm văn hóa đằng sau tục lệch
Hoạt động này mang lại nhiều ý nghĩa đặc biệt đối với cả người cho và người nhận, dựa trên những quan niệm truyền thống lâu đời.
Hoạt động “giật cô hồn” mang lại nhiều ý nghĩa văn hóa đặc sắc. Theo quan niệm dân gian, tục lệ này có nguồn gốc từ việc bố thí, giúp đỡ các vong hồn lang thang không có người thờ cúng trong tháng cô hồn. Đối với người tham gia, việc tranh cướp không chỉ đơn thuần là để lấy tiền mà còn mang ý nghĩa “hái lộc”, cầu may mắn. Họ quan niệm rằng, ai nhanh tay, lẹ mắt và chiếm được nhiều “lộc” sẽ gặp nhiều phước lành, tài lộc trong năm đó.
Đối với gia chủ, việc cúng và rải tiền được xem là một cách để tích đức, làm phước. Số tiền này được coi là của bố thí, của sẻ chia. Việc chứng kiến nhiều người tranh nhau nhận lộc cũng được cho là điềm báo cho sự làm ăn phát đạt, “tiền vào như nước” cho gia chủ. Đây là một nét văn hóa ứng xử đặc trưng của cộng đồng người Hoa tại Sài Gòn, thể hiện tinh thần “tương thân tương ái” theo cách rất riêng.
Có thể bạn quan tâm: Giấy Cúng Đầy Tháng Cho Bé Gái: Các Bước Chuẩn Bị Và Bài Văn Khấn Chi Tiết
Thách thức về an ninh trật tự và các biến tướng của lễ cúng
Bên cạnh những giá trị văn hóa, tục lệ này cũng đặt ra nhiều thách thức về an ninh trật tự và an toàn cá nhân.
Tuy nhiên, bên cạnh những giá trị văn hóa, tục lệ này cũng đặt ra nhiều thách thức về an ninh trật tự và an toàn cá nhân. Thực tế cho thấy, hoạt động này thường thu hút một lượng người rất lớn, dẫn đến tình trạng chen lấn, xô đẩy diễn ra khá phổ biến. Đôi khi, sự quá khích của một số người tham gia có thể dẫn đến các va chạm không đáng có, gây mất trật tự tại các con phố đông đúc.
Để đảm bảo an toàn, lực lượng dân phòng thường có mặt từ rất sớm để giữ gìn an ninh trật tự, hướng dẫn người dân và kiểm soát tình hình. Một vấn đề khác nảy sinh là tình trạng tranh cướp quá mức có thể làm hư hỏng tài sản của người xung quanh, hoặc dẫn đến những tai nạn không đáng có nếu người tham gia không chú ý quan sát.
Một thực trạng khác cần được quan tâm là ý thức của người tham gia. Sau khi “giật cô hồn” kết thúc, nhiều người đã để lại rác thải, giấy tiền vàng mã vương vãi trên đường, gây ô nhiễm môi trường và làm mất mỹ quan đô thị. Điều này làm giảm đi giá trị nhân văn của nghi lễ nếu người tham gia không giữ gìn vệ sinh chung.
Góc nhìn văn hóa và các giải pháp cải thiện
Để giữ gìn bản sắc văn hóa nhưng vẫn đảm bảo an ninh trật tự và vệ sinh môi trường, cần có sự chung tay từ cả gia chủ và người tham gia.
Hoạt động “giật cô hồn” là một phần không thể thiếu trong văn hóa tâm linh của người dân TP.HCM, đặc biệt là cộng đồng người Hoa. Để hoạt động này diễn ra văn minh, an toàn và đúng với tinh thần “lá lành đùm lá rách”, các giải pháp sau có thể được cân nhắc:
- Từ phía gia chủ: Thay vì ném tiền tràn lan, có thể tổ chức phát lộc một cách trật tự hơn, ví dụ như phát thành từng phần hoặc dùng các hình thức bố thí khác để tránh tình trạng chen lấn, xô đẩy nguy hiểm.
- Từ phía người tham gia: Nâng cao ý thức, tham gia một cách văn minh, không chen lấn, xô đẩy và quan trọng là dọn dẹp rác sau khi tham gia.
- Từ cơ quan chức năng: Tăng cường công tác an ninh, phân luồng giao thông và có các biện pháp tuyên truyền để người dân hiểu rõ về ý nghĩa thực sự của tục lệ này, tránh các hành vi quá khích.
Tục lệ “giật tiền cúng cô hồn” tại Chợ Lớn là một minh chứng cho sự đa dạng và phong phú của văn hóa Sài Gòn. Đây là một hoạt động mang tính cộng đồng cao, thể hiện tinh thần tương thân tương ái và niềm tin tâm linh. Tuy nhiên, để nét đẹp này được gìn giữ và phát huy, mỗi người tham gia cần có ý thức và hành xử văn minh, góp phần tạo nên một môi trường sống tốt đẹp hơn cho cộng đồng.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
