Nghi lễ cúng thần linh, hay còn gọi là cúng bái thần đất, là một phong tục truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam, thể hiện lòng thành kính và biết ơn đối các vị thần đã cai quản và守护 ngôi nhà, mảnh đất mình đang sống. Đây không chỉ là một nghi thức tâm linh mà còn là cách để các gia đình cầu mong sự bình an, may mắn và tài lộc cho gia đạo. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ quy trình cũng như bài văn khấn chuẩn xác. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp một cẩm nang toàn diện về nghi lễ này, từ đó giúp bạn đọc có thể tự tin thực hiện đúng cách.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Thượng Lương Là Gì? Cẩm Nang Chi Tiết Từng Bước Chuẩn Tâm Linh
Những điều cần biết trước khi tiến hành nghi lễ
Trước khi bước vào nghi lễ cúng thần linh, việc chuẩn bị tâm thế và không gian là vô cùng quan trọng. Gia chủ cần phải hiểu rõ mục đích của buổi lễ và chuẩn bị các vật dụng cần thiết một cách tươm tất. Nghi lễ này thường được thực hiện vào các ngày mùng 1, ngày rằm hoặc những dịp đặc biệt như tân gia, khai trương, hoặc khi gia đình có chuyện cần cầu xin. Việc chuẩn bị chu đáo thể hiện sự thành tâm của gia chủ đối với các đấng thần linh.
Quan trọng nhất, gia chủ cần phải đảm bảo không gian bàn thờ được sạch sẽ, trang nghiêm. Bàn thờ thần linh thường được đặt ở nơi cao ráo, thông thoáng, có thể nhìn ra sân vườn hoặc cổng chính. Trước khi thắp hương, gia chủ nên lau dọn bàn thờ bằng nước sạch hoặc nước ngũ vị hương để tẩy uế, giúp không gian thờ tự được thanh tịnh. Đây là bước đầu tiên và cũng là bước quan trọng nhất để buổi lễ diễn ra suôn sẻ.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Mẫu Thượng Ngàn: Cẩm Nang Toàn Tập Về Nghi Lễ Và Ý Nghĩa Tâm Linh
Chuẩn bị mâm cúng thần linh
Một mâm cúng thần linh đầy đủ không cần quá xa hoa nhưng phải thể hiện được sự thành kính. Tùy vào điều kiện kinh tế và tập quán của từng vùng miền mà mâm cúng có thể khác nhau, nhưng về cơ bản sẽ bao gồm những lễ vật sau:
- Nhang đèn: 1 lư hương, 2 cây nến (hoặc đèn dầu), 1 bộ tam sên (thịt lợn luộc, trứng gà luộc, tôm luộc), 1 chén nước sạch.
- Hoa quả: Mâm hoa quả tươi (nên chọn các loại hoa quả có hương thơm và màu sắc đẹp như cam, quýt, bưởi, chuối, táo…), tuyệt đối không dùng hoa quả giả hoặc đã héo úa.
- Xôi chè: 1 đĩa xôi (xôi gấc hoặc xôi trắng) và 1 chén chè (chè đậu hoặc chè trôi nước).
- Thuốc lá, rượu, trà: 3 ly nước trà, 3 ly rượu nhỏ, 1 điếu thuốc lá (hoặc 1 bao thuốc).
- Vàng mã: Các đồ vàng mã như vàng hoa, tiền âm phủ, quần áo thần linh (tùy theo tập quán).
- Bài văn khấn: In hoặc viết tay bài văn khấn cúng thần linh.
Ngoài ra, tùy vào từng địa phương mà có thể thêm các lễ vật khác như con gà luộc, heo quay, hoặc các món ăn đặc sản. Điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành của người cúng.
Có thể bạn quan tâm: Khoa Cúng Thánh Mẫu Chữ Hán: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Các Bài Văn Khấn Phổ Biến
Bài văn khấn cúng thần linh chuẩn nhất
Bài văn khấn là phần quan trọng nhất trong nghi lễ, là lời cầu xin và tâu trình của gia chủ lên các đấng thần linh. Dưới đây là bài văn khấn cúng thần linh chuẩn được nhiều người sử dụng, bạn có thể tham khảo:
Nam mô Hương Vân cái Bồ tát Ma ha tát (3 lần)
Chân thân tự lập nhất hát Tần thân, Chí tâm tị tổ, tất dao văn, tuỳ xứ hiện chân nhân, thành ý ân cần, Liệt vị hội Tinh thần.
Phù dĩ: Hương hoa đấu thể, Đăng chúc liên huy. Đại chúng chí thành, Đồng xưng tán lễ.
Thiên thượng nguyệt minh phong thượng bạch – Thuỷ trung giám vị hải trung hàm
Vô phương ứng hiện vân phi lĩnh – Bất muội Hư linh nguyệt ấn đàm
Kim nhật Đạo tràng thân khải thỉnh – Nguyện thuỳ Phương tiện giám Chân cam.Nam mô Dẫn Linh hồn Bồ tát Ma ha tát (3 lần)
Phù dĩ: Pháp diên Quang khải, thành ý Phương ân, dục triệu thỉnh ư Tiên linh, tu gia trì ư Pháp thuỷ. Phù thuỷ giả: Nguyên tòng tính xuất, Bản tại Tâm sinh, năng linh phân khí chi tiêu không, phổ sử Pháp duyên nhi Thanh tịnh. Giáo hữu khiết tịnh Chân ngôn, cẩn đương phúng tụng.
Khể thủ quy y Tô tất đế – Đầu diện đỉnh lễ Thất câu chi
Ngã kim xưng tán Đại Chuẩn đề – Duy nguyện Từ bi thùy gia hộ.Nam mô Sap ta Nam – Sam dac Sam But đa – Cô ti Nam – Tat đi da tha:
Ôm. Ca lê Cu lê Cun đê. Sva ha. (3 biến)Hiệu hiệu Kim ba hàm Ngọc trản – Phi phi Bạch lộ sái Quỳnh tương
Kim bằng Bí ngữ lực gia trì – Cấu uế Đàn tràng tất Thanh tịnh.Ôm. Ba tê tra sThi tha ra na đi stra. Sva ha (3 lần)
Nam mô Ly cấu Địa Bồ tát Ma ha tát (3 lần)
Thiết dĩ: Văn công gia pháp, bị tường tế tự chi nghi. Phù tử di thư, cụ載 tang thân chi lễ. Nhiên存 châm trước, cố dụng khoa nghi, phù nghi者 Tam ma đề địa, bá Tam giới chi bao hàm. Nhất niệm Chân tâm, quảng Thập phương chi biến chiếu. Quang minh bất muội, Thanh tịnh vô trần, dụng thời chủng chủng Tâm sinh, thu xứ huyền huyền Pháp tạng. Thị cố tiên trình kê thiệt,次 hiến ngưu đầu. Thử hương dã Sắc – Không bất nhị, Tính – Tướng vô song. Thanh tịnh Căn nguyên, bất giả tài bồi chi lực. Hi kì chủng tính, toàn bằng tri kiến chi công. Giáo hữu Nhiên hương Chân ngôn, cẩn đương phúng tụng.
Tâm hương nhất chú mãn Càn khôn – Tán xứ Quang thông vạn cổ tồn
Liễu nhiễu虚 không tuỳ xứ hiện – Tổ tông ứng hiện xuất huyền môn
Nam mô Hương Cúng dàng Bồ tát Ma ha tát (3 lần)Cung văn: Tam tài định vị, độc Nhân Tối linh, Thiên sinh Nhân, Nhân thành Thiên, tự hữu huyền vi chi thử lí. Tử kế Phụ, Phụ kế Tổ, Nguyên lai phồn diễn chi Chính tông. Lục thuận Lục hành, tưởng Tiên đức tài bồi chi chỉ. Ngũ thường Ngũ phúc, diễn hậu côn ấm tý chi hưu.
Tư thần Chúng đẳng ổi dĩ vi khu nhục thừa di thể. Thuộc mao li lý phủ dục mông quyến ái chi tình; bão tất穿 y cố phục hà cù lao chi niệm. San ân Sơn trọng, ẩm đức hà thâm. Tư nhân lệnh tiết chi良 thời, kính trần mao giản thức chiêu tố khổn, kiền奉 Linh thân团 viên như tại. Tuy mạc đổ vu Tiên dung, cảm niệm tri ư thành ý. Giáo hữu Phổ Triệu tập Chân ngôn, cẩn đương phúng tụng.
Dĩ thử Chân ngôn thân triệu thỉnh – Tiên tổ Nội ngoại dao văn tri
Trượng thừa Tam bảo lực gia trì – Thử nhật kim thời lai giáng phó.TRIỆU THỈNH CHÂN NGÔN:
Nam mô Bu pu Tê ri – Ca ri Ta ri – Ta tha ga ta da. (3 lần)
Thượng lai triệu thỉnh Chân ngôn tuyên dương dĩ kính. Chúng đẳng kiền thành, phần Hương nghinh thỉnh. Hương hoa thỉnh.
(1) Nhất tâm phụng thỉnh: Quyền tư Lục hợp, Vị liệt Tứ duy; khử Hung uế ư Tha phương, tập Trinh tường ư Thử giới. Cung duy: Bản Gia Ngũ phương Thổ công, Sơn Thần Địa chủ, Thổ phủ Thần kỳ, Thanh long Bạch hổ, Chu tước Huyền vũ Thần quan; Cửu cung Bát quái, Sơn hướng, Nhị thập tứ Sơn, Nhị thập tứ Hướng, Nhị thập tứ Khí, Nhị thập bát Tướng, Thất thập nhị Hầu nhất thiết Uy linh Tịnh cập Thái âm Tư mệnh Táo phủ Thần quân, Nguyên hoàng Phu nhân, tả Chiêu tài Đồng tử, hữu Tiến bảo Nương quân; Địa phương Địa chủ, Bản cảnh Thành hoàng, Chúa cảnh Bản xứ, Tứ duy Lục hợp, Đạo lộ Thần quan. Phả cập Tiền hậu Địa chủ, cấm kỵ đẳng Thần nhất thiết Uy linh Chư tư Bộ chúng – Tọa hạ.
Duy nguyện: Trấn an Cảnh nội, thủ hộ Gia trung, giáng phó Đàn duyên thụ tư cúng dàng. Hương hoa thỉnh.
(2) Nhất tâm phụng thỉnh: Bách sự kiệm cần, nhất sinh Từ thiện, Tử kính đình nội, di di bá trọng chi tổn trì. Đan quế giai tiền tỉnh tỉnh nhi tôn chi thằng xích, việt tòng chu hỗ mỗi tưởng như存. Ân tư cần tư cảm đức mọat thù ư Hậu địa; Khí ngã Vong ngã kỳ ai đồ dụ ư Hạo thiên. Tư nhân lệnh tiết chi Lương thời; thật thiết thời tư chi cảm, cẩn trượng song lâm chi Giáo pháp, dụng thù vĩnh kiếp chi Ân thâm.
Cung duy: Thủy Tổ, Tổ chi, Cửu huyền Thất tổ, Tổ cô Hội đồng, Tổ mãnh Hội đồng, Cao cao cao Tổ khảo, Cao cao cao Tổ tỷ, Cao cao Tổ khảo, Cao cao Tổ tỷ, Cao tằng Tổ khảo, Cao Tằng Tổ tỷ mỗ tộc Tổ tiên Chân linh Liệt vị vị tiền.
Duy nguyện: Tứ đại Quy ân Nhất tính trường minh, giáng phó Đàn duyên thụ tư cúng dàng. Hương hoa thỉnh.
(3) Nhất tâm phụng thỉnh: Tiên dung yểu điệu, Hoàng hậu phi phương, Hằng nga nhan sắc đản sinh ứng tích ư Nam bang, Thụy khí祥 vân hiện thân tướng hóa hình ư Lệnh tộc. Đức tính nhu hòa thanh vô tú dị tại Thế thượng cúc phương lan sạn. Quả mãn triều Thỏ ảnh Ô phi huyễn cảnh phi Không Tiên xa tảo giá chấn tộc Nội ngoại显 dương, Đệ nhất đĩnh nhân hoàn yểu điệu vô song.
Cung duy: mỗ tộc Tổ cô Hoa nương显 linh Thánh nữ vị tiền
Duy nguyện: Tinh minh xuất hiện, Linh khí giáng Thần, lai phó Đàn duyên thụ tư cúng dàng. Hương hoa thỉnh.
(4) Nhất tâm phụng thỉnh: Dương vi Thần âm vi quỷ, đồ Tạo hóa chi Hữu thường. Sinh viết ký, tử viết quy, ta nhân sinh chi Năng cơ thời quang dịch mại, Tiên viễn cảm Vong.
Cung duy: mỗ tộc Tổ lệnh công Cao lang Mãnh tướng Uy linh vị tiền.
Duy nguyện: Hư linh hữu cảm, Anh sảng nhược tồn, giáng phó Đàn duyên thụ tư cúng dàng. Hương hoa thỉnh.
(5) Nhất tâm phụng thỉnh: Đạo tôn Lục nghĩa, Đức trọng Ngũ luân. Khiêm dự kiêm cai, tam sự vô phạm vô ân, vinh hưởng nhất đường, tiết kiệm thu toàn Lục lễ chi hữu thủ hữu hiến. Giang chiêu thiên cổ, Đức hậu vạn niên; canh祥 thiết ý phong mộc cảm tâm; Liệt vị thùy từ, chư Linh động giám.
Cung duy: mỗ tộc Gia tiên Khảo tỷ, Bá thúc Huynh đệ, Cô gì Tỷ muội, Cô bé Cậu bé Nội ngoại, tại gia phả cập Tiền sinh Hậu hóa, Tảo sinh Tảo lạc, Hữu danh Vô vị, Hữu vị Vô danh, Hữu danh Hữu vị, Vô danh Vô vị, Khuyết danh Ẩn danh, Hữu sinh Vô dưỡng, Vô sinh Vô dưỡng… Đường thượng Lịch đại Nội ngoại Tổ tiên …tộc, Lục thân Quyến thuộc các thế các đời nhất thiết các chư Chân linh; Á thân Liệt thính viễn cận, tiên vong hậu hóa, hữu danh hữu hiệu, vô danh vô hiệu, đẳng đẳng Sảng linh, trùng trùng Quyến thuộc phả cập chư vị Tiền chủ Hậu chủ, Chân linh phảng phất, Y thụ Thảo mộc cư ngụ Trạch thổ.
Duy nguyện: Đồng quần Hợp tập, Hội chúng đoàn viên, giáng phó Đàn duyên thụ tư cúng dàng. Hương hoa thỉnh.
Thượng lai triệu thỉnh, ký mộc quang lâm, An tọa Chân ngôn, cẩn đương phúng tụng.
Thốn tâm kính niệm thiết đăng sàng – Ngũ nội thời thời diệc tán dương
Hiếu đại Gia sơ hà dĩ bảo – Thời trần bồ soạn nhất tam hươngNam mô Vân Lai tập Bồ tát Ma ha tát. (3 lần)
Thượng lai An tọa Chân ngôn, tuyên dương dĩ kính, Tín chủ cẩn cụ phỉ nghi, Thượng hiến đàn tiền, phủ thùy nạp thụ, Tín chủ kiền thành, đô thân phụng hiến. Giáo hữu biến thực Chân ngôn cẩn đương trì tụng.
BIẾN THỰC CHÂN NGÔN:
Nam mô Sa rva Ta tha ga ta A va lô ki tê. Ôm. Sam ba ra Sam ba ra. Hum. (3 lần)
CAM LỘ THỦY CHÂN NGÔN:
Nam mô Sô rô Ba da – Ta tha ga ta da, Ta đja tha:
Ôm. Sô rô Sô rô – Ha ra Sô rô – Ha ra Sô rô. Sva ha. (3 lần)
PHẢ CÚNG DÀNG CHAN NGON
Vô lượng Nhân duyên nhất thiết cúng – Phổ thí Pháp giới chư Chúng sinh
Nếu dĩ Hương hoa phả cúng dàng – Duy năng thành tựu Phật Công đức.Ôm. Ga ga nga, Sam ba va Va di ra. Hột. (3 lần)
Nam mô Phả cúng dàng Bồ tát Ma ha tát. (3 lần)
Thượng lai Cúng diên dĩ mãn, lễ thiết vân chu, cụ hữu Sớ văn, cẩn đương tuyên đọc. (Tuyên sớ). Thượng lai Văn sớ tuyên độc dĩ chu, nạp dữ Kim ngân chỉ tiền, dụng bằng hỏa hóa. (Hóa sö…)
Nguyên phù phàm viết Nhân tâm thị danh Phật tính, hoạt bát như châu tại địa, Quang thước thước tự nguyệt đương thiên, chỉ tại cừ sinh khởi tòng địa xuất; tịch tịch bất ly ư tâm thượng, minh minh Tổng thị ư mục tiền; Thu thời nhất niệm bất sinh, tán xứ vạn bàn xuất hiện. Chân linh vấn甚至, Ma pháp xứ ngũ nhất Sơn hạ hảo tầm tung, bách xích hãn đầu thường tiến bộ. Sắc thị Không, Không thị Sắc; vô linh nhận giả thành Chân. Tâm tức Phật, Phật tức Tâm; thả tự hồi Quang phản chiếu. Di đà cảnh giới nhậm tiêu dao, Tịnh độ Liên đài thường tự tại. Giáo hữu biến thực Chân ngôn cẩn đương trì tụng.
VÃNG SINH TỊNH ĐỘ THẦN CHÚ:
Nam mô A mi ta ba da – Ta tha ga ta da. Tat da tha:
Ma ri tôt Ba vê – Am rta Sit đam Ba vê – Am rta Vi cra tê,
Am rta Vi cra ta – Ga mi nê Ga ga na – Ki rờ ta Ca rê. Sva ha. (3 lần).
Trịch cước Diêm phù tự thảo hài – Cánh vô nhất vật khả quan hoài
Viên minh Pháp tính siêu Tam giới – Nhất niệm Di đà thăng Bảo đàiNam mô Sinh Tịnh độ Bồ tát Ma ha tát. (3 lần)
Thập phương tam thế Phật – A Di đà đệ nhất
Cửu phẩm độ Chúng sinh – Uy đức vô cùng cực
Ngã kim đại quy y – Sám hối Tam nghiệp tội
Phàm hữu chư Phúc thiện – Chí tâm dụng hồi hướng
Nguyện đồng niệm Phật nhân – Cảm ứng tuỳ thời hiện
Lâm chung Tây phương cảnh – Phân minh tại mục tiền
Kiến văn giai tin tiến – Đồng sinh Cực Lạc quốc
Kiến Phật liễu sinh tử – Như Phật độ nhất thiết
Vô biên Phiền não đoạn – Vô lượng Pháp môn tu
Thệ nguyện度 Chúng sinh – Tổng giai thành Phật đạo
Hư không hữu tận – Ngã nguyện vô cùng
Tình dữ Vô情 đồng viên Chủng trí.Tự quy y Phật, đương nguyện Chúng sinh – Thể giải Đại đạo,发 Vô thượng Tâm. (1 lễ)
Tự quy y Pháp, đương nguyện Chúng sinh – Thâm nhập Kinh tạng, Trí tuệ như Hải. (1 lễ)
Tự quy y Tăng, đương nguyện Chúng sinh – Thống lý Đại chúng, nhất thiết vô ngại. (1 lễ)
Hòa nam Thánh chúng:
Nguyện dĩ thử Công đức – Phổ cập ư nhất thiết
Ngã Đệ tử, Chúng sinh – Giai共 thành Phật đạo.
Có thể bạn quan tâm: Khoa Cúng Thành Hoàng: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Các Bước Thật Hiện Đúng
Quy trình thực hiện nghi lễ cúng thần linh
Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ lễ vật và bài văn khấn, bạn tiến hành nghi lễ theo các bước sau:
- Thắp hương: Gia chủ tắm rửa sạch sẽ, mặc quần áo chỉnh tề, đến bàn thờ thần linh. Đặt lễ vật lên bàn thờ một cách ngăn nắp, đẹp mắt. Sau đó, thắp 3 nén hương (hoặc 1 nén hương lớn), cắm vào lư hương. Khi thắp hương, gia chủ nên khấn thỉnh các chư thần, thần linh về thụ lễ.
- Đọc văn khấn: Chờ cho hương cháy được một lúc, gia chủ quỳ xuống hoặc đứng nghiêm trang, tay chấp lại, và đọc bài văn khấn một cách từ tốn, rõ ràng, thành tâm. Trong khi đọc, gia chủ cần tập trung tư tưởng, không để các suy nghĩ lung tung làm mất đi sự thành kính.
- Hóa vàng mã: Sau khi đọc văn khấn xong, gia chủ vái ba vái rồi tiến hành hóa vàng mã. Khi đốt vàng mã, cần phải hóa hết các đồ vàng mã đã chuẩn bị. Lưu ý, nên hóa vàng ở một nơi an toàn, tránh gây cháy nổ.
- Rút quẻ và xin xăm: Sau khi hóa vàng mã, gia chủ có thể rút quẻ xin xăm để xin ý chỉ của thần linh về các việc lớn trong gia đình. Tuy nhiên, đây là bước không bắt buộc và phụ thuộc vào tín ngưỡng của mỗi người.
- Tạ lễ và hạ mâm: Cuối cùng, gia chủ vái tạ thần linh rồi hạ mâm cúng. Gia chủ có thể chia lộc cúng cho các thành viên trong gia đình hoặc để lại bàn thờ một phần để tạ lễ.
Lời kết
Nghi lễ cúng thần linh là một nét đẹp văn hóa tâm linh của người Việt, thể hiện truyền thống “uống nước nhớ nguồn” và lòng biết ơn đối với các đấng thần linh守护家园. Hy vọng rằng những thông tin trong bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về nghi lễ này, từ đó có thể chuẩn bị và thực hiện một cách chu đáo, thành tâm nhất. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để tìm đọc thêm nhiều bài viết bổ ích về các nghi lễ truyền thống và văn hóa Việt Nam.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
