Rằm tháng Giêng (15 tháng Giêng Âm lịch) được coi là ngày rằm quan trọng nhất trong năm, thường được người Việt gọi là “tiết nguyên tiêu”. Đây là thời điểm để con cháu thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên và các đấng thần linh thông qua các mâm cúng. Trong đó, mâm ngũ quả cúng rằm tháng Giêng là phần lễ vật không thể thiếu, chứa đựng những ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Dù là một gia đình ở Hà Nội hay các tỉnh thành khác, việc chuẩn bị một mâm ngũ quả tươm tất, đúng phong tục luôn là mối quan tâm hàng đầu.
Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện về cách chuẩn bị mâm ngũ quả ngày rằm, từ ý nghĩa truyền thống đến các xu hướng hiện đại về giá cả và cách bài trí, giúp bạn đọc có một cái Tết Nguyên Đán trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cỗ Cúng Đẹp: Cẩm Nang Gợi Ý Cho Dịp Lễ Quan Trọng
Ý nghĩa phong thủy và văn hóa của mâm ngũ quả
Trước khi đi vào chi tiết cách chuẩn bị, chúng ta cần hiểu rõ tại sao mâm ngũ quả lại có vai trò quan trọng trong ngày rằm tháng Giêng. “Ngũ quả” tượng trưng cho năm ngũ hành (Kim, Thủy, Mộc, Hỏa, Thổ) và cũng là biểu tượng cho sự cân bằng, âm dương hòa hợp trong trời đất.
Mâm ngũ quả không chỉ là vật cúng mà còn là ước vọng của gia chủ về một năm mới an khang, thịnh vượng. Các loại quả được chọn thường mang tên gọi hoặc hình dáng có ý nghĩa cầu mong may mắn:
- Quả Bưởi: Tròn trịa, căng mọng, tượng trưng cho sự viên mãn, trọn vẹn.
- Quả Chuối: Nải chuối cong cong ôm lấy các quả khác, tượng hình cho bàn tay Phật che chở, bảo vệ gia đình.
- Quả Phật Thủ: Tạo hình như bàn tay Phật, mang ý nghĩa che chở, ban phước lành.
- Quả Cam, Quýt: Tượng trưng cho sự thành đạt, “thuận buồm xuôi gió”.
- Quả Đào: Biểu tượng cho sức khỏe và sự trường thọ.
- Quả Lê, Táo: Ngụ ý cho sự có mặt, “lê táo” gần giống “lý do”, mong muốn mọi việc đều có lý do tốt đẹp.
Việc sắp xếp các loại quả này thành mâm ngũ quả đẹp mắt không chỉ thể hiện sự khéo léo mà còn gửi gắm những thông điệp ý nghĩa đến tổ tiên và thần linh.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Mâm Cơm Cúng Ông Bà Ngày Tết: Ý Nghĩa, Món Ăn Không Thể Thiếu Và Cách Chuẩn Bị
Các mẫu mâm ngũ quả thịnh hành hiện nay
Thị trường hoa quả cúng Rằm tháng Giêng rất sôi động, với nhiều mức giá và phong cách bài trí khác nhau. Dựa trên các báo cáo thị trường gần đây, có thể thấy xu hướng chuẩn bị mâm ngũ quả của người dân thủ đô và các tỉnh lân cận có sự phân hóa rõ rệt về chi phí và độ cầu kỳ.
Phân loại theo mức giá
Theo chia sẻ của các chủ cửa hàng hoa quả uy tín tại Hà Nội, giá của một mâm ngũ quả phụ thuộc chủ yếu vào loại quả và hoa tươi sử dụng. Cụ thể:
Mâm ngũ quả phổ thông (300.000 – 1.000.000 đồng):
- Thành phần: Chủ yếu là trái cây nội địa, dễ tìm, không quá cầu kỳ. Ví dụ: Nải chuối xanh, quả bưởi, quả cam, quả na, quả lê, táo ta.
- Đặc điểm: Các mâm này có giá trị vừa phải, số lượng quả ít nên thời gian chuẩn bị nhanh, phù hợp với các gia đình muốn giữ truyền thống đơn giản nhưng vẫn đủ lễ nghĩa.
- Mẫu mã: thường được xếp trên khay hoặc mâm nhỏ, điểm xuyết thêm hoa cúc, hoa đồng tiền.
Mâm ngũ quả cao cấp (1.500.000 – 5.000.000 đồng):
- Thành phần: Xuất hiện nhiều loại quả nhập khẩu cao cấp như táo Enza, lê Hàn Quốc, nho Mỹ, dưa hấu Nhật, cùng với đó là các loại hoa tươi đắt tiền như hoa sen quan âm, hoa bưởi, hoa lan.
- Đặc điểm: Mâm quả này được các chủ hàng chăm chút kỹ lưỡng về mặt thẩm mỹ. Các loại quả lớn như dưa hấu thường được khắc hình linh vật hoặc chữ “Phúc – Lộc – Thọ”.
- Khách hàng: Các doanh nghiệp, gia đình có điều kiện kinh tế khá giả thường đặt mâm này để dâng cúng tại nhà thờ họ hoặc điện thờ tư gia.
Một chủ cửa hàng hoa quả ở Nam Trung Yên (Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết: “Năm nay, lượng khách đặt mâm quả cúng Rằm không tăng đột biến như mọi năm, nhưng các đơn hàng vẫn về đều. Khác với Tết, khách hàng Rằm thường chuộng các mâm có giá dưới 1 triệu đồng là chủ yếu.”
Xu hướng sử dụng hoa tươi
Một điểm nhấn không thể bỏ qua trong việc chuẩn bị mâm ngũ quả hiện đại chính là sự góp mặt của hoa tươi. Các loại hoa được ưa chuộng nhất trong dịp này phải kể đến:
- Hoa Sen: Tượng trưng cho sự thanh khiết, cao quý.
- Hoa Bưởi: Mang hương thơm dịu nhẹ, giúp không gian cúng thêm phần trang nghiêm.
- Hoa Cúc: Biểu tượng cho sự trường thọ và phúc lộc.
Việc kết hợp khéo léo giữa trái cây và hoa tươi giúp mâm ngũ quả trở nên sống động và bắt mắt hơn rất nhiều.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cúng Bốc Bát Hương: Cẩm Nang Chuẩn Xác Cho Gia Chủ
Bí quyết chuẩn bị và bài trí mâm ngũ quả
Để có một mâm cúng Rằm tháng Giêng tươm tất, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
1. Chọn lựa nguyên liệu
- Chọn quả ngon, lành lặn: Tránh các quả bị dập, thối hoặc nứt vì theo quan niệm dân gian, điều này sẽ mang lại điềm không may.
- Đa dạng màu sắc: Nên chọn các loại quả có màu sắc khác nhau (xanh, vàng, đỏ, cam) để mâm quả thêm sinh động và cân đối về ngũ hành.
2. Cách bài trí
- Nguyên tắc “nặng ở dưới, nhẹ ở trên”: Các quả to, nặng như bưởi, dưa hấu, nải chuối sẽ được xếp làm nền. Các quả nhỏ, nhẹ và hoa tươi sẽ được cắm lên trên.
- Tạo hình: Nải chuối thường được uốn cong để tạo độ ôm. Quả bưởi được đặt ở vị trí trung tâm hoặc làm điểm tựa cho các loại quả khác.
- Sử dụng keo dán chuyên dụng: Để cố định các quả lớn và hoa tươi không bị xô lệch khi di chuyển, các thợ làm mâm chuyên nghiệp thường dùng keo nến hoặc keo chuyên dụng.
3. Thời gian chuẩn bị
Theo chia sẻ của các chủ hàng, một mâm ngũ quả đơn giản có thể làm trong vòng 15-30 phút. Tuy nhiên, với các mâm cầu kỳ, có thể mất cả tiếng đồng hồ để sắp xếp sao cho khớp và hài hòa về màu sắc. Do đó, nếu tự làm tại nhà, bạn nên chuẩn bị từ sớm.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cơm Chay Cúng Đất Đai: Ý Nghĩa Và Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A Đến Z
Thực trạng thị trường mâm ngũ quả dịp Rằm tháng Giêng
Nhìn chung, thị trường mâm cúng Rằm năm nay không có nhiều biến động về giá so với Tết Nguyên đán. Nguồn cung hoa quả dồi dào, phong phú giúp giá cả khá ổn định.
Một số chủ hàng cho biết, năm nay lượng khách đặt mâm cúng tại nhà giảm nhẹ so với các năm trước. Hầu hết khách hàng đều chọn các mâm có giá từ 500.000 đến 1 triệu đồng. Các mâm cúng giá trị cao (2-3 triệu đồng) thường là đơn hàng của các công ty, doanh nghiệp hoặc các gia đình có truyền thống cúng kiến lớn.
Tuy nhiên, vào những ngày sát Rằm, các cơ sở làm mâm quả vẫn phải làm việc hết công suất để trả đơn cho khách. Theo chia sẻ của một chủ cửa hàng: “Chỉ còn vài hôm nữa là đến rằm tháng Giêng, tôi phải làm khoảng gần 60 mâm lễ hoa các loại nữa mới đủ trả hàng.” Điều này cho thấy nhu cầu về mâm cúng vẫn rất lớn, dù có phần trầm lắng hơn so với dịp Tết.
Đối với những người không có thời gian tự chuẩn bị, việc tìm đến các cửa hàng hoa quả uy tín là giải pháp tối ưu. Tuy nhiên, người mua cần lưu ý chọn các địa chỉ có tiếng để đảm bảo chất lượng quả tươi ngon, đúng giá và cách bài trí đẹp mắt.
Dù là chọn mua hay tự tay làm, mâm ngũ quả cúng rằm tháng Giêng vẫn là một nét đẹp văn hóa không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người Việt. Nó không chỉ là sự thể hiện lòng thành mà còn là mong ước về một năm mới bình an, sung túc cho cả gia đình. Hy vọng những thông tin trên đây đã giúp bạn đọc có cái nhìn chi tiết và có thêm kinh nghiệm để chuẩn bị một mâm cúng tươm tất nhất cho ngày rằm sắp tới. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để tham khảo thêm nhiều bài viết hay về phong tục tập quán và các vấn đề đời sống khác.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
