Thờ cúng 81 vị thần, một khái niệm không còn xa lạ trong văn hóa tâm linh của người Việt, đặc biệt là trong các làng quê Bắc Bộ. Đây không chỉ là một tập tục thờ cúng đơn thuần mà còn là một hệ thống tín ngưỡng phản ánh sâu sắc về quan niệm vũ trụ, sự giao thoa giữa thế giới hữu hình và vô hình, cũng như khát vọng cầu an, cầu lộc của con người. Việc tìm hiểu về ý nghĩa và cách thức thực hành tín ngưỡng này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về một nét đẹp văn hóa đặc sắc của dân tộc.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng nhau khám phá chi tiết về nguồn gốc, ý nghĩa, các vị thần được thờ và đặc biệt là cách thức chuẩn bị mâm cúng 81 vị thần một cách chu đáo nhất.
Tổng quan về tín ngưỡng thờ 81 vị thần
Tín ngưỡng thờ 81 vị thần hay còn gọi là thờ Mẫu, thờ Tứ Phủ nhưng có sự mở rộng và đặc thù riêng, xuất phát từ sự kết hợp giữa tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Tứ Phủ với các vị thần cai quản các cửa ải, các chư thần trong thiên cung. Con số 81 không phải là ngẫu nhiên mà mang ý nghĩa đặc biệt trong triết học phương Đông.
Nguồn gốc và lịch sử
Theo các tài liệu dân gian và nghiên cứu văn hóa, tín ngưỡng này có nguồn gốc từ những câu chuyện truyền miệng về các vị thần trấn giữ các cõi trời, các cửa ải trên đường lên thiên giới. Trong đó, nổi bật nhất là hệ thống 81 vị quan Lục Ty Phủ và các chư thần dưới trướng của các Vua Bà (Tứ Vị Chư Phủ). Đây là những vị thần có vai trò cai quản, điều hành các công việc ở các cõi Phủ (Phủ Dày, Phủ Giầy, Phủ Vẻ, Phủ Vàng…).
Một thuyết khác cho rằng, con số 81 là tổng hợp của các vị thần trong các Phủ chính và các Phủ ngang, tạo thành một hệ thống thần linh hùng hậu, cai quản từ núi non, sông suối đến các công việc của con người như làm ăn, học hành, sức khỏe. Đây là một dạng tín ngưỡng dân gian được lưu truyền chủ yếu ở các tỉnh miền Bắc như Nam Định, Ninh Bình, Thái Bình, Hà Nam…
Ý nghĩa của con số 81 trong văn hóa phương Đông
Con số 81 trong văn hóa phương Đông, đặc biệt là trong Phật giáo và Đạo giáo, đều mang ý nghĩa viên mãn, tròn trịa. Trong Kinh Dịch, số 81 ứng với quẻ Càn (trời) có 9 hào, mỗi hào là 9, nhân lên là 81, tượng trưng cho sự vĩnh cửu, quyền năng tối cao.
Trong tín ngưỡng thờ 81 vị thần, con số này thể hiện sự bao quát, quản lý toàn bộ các công việc ở cõi Trời và cõi Người. Thờ 81 vị thần là mong muốn được sự che chở, bảo bọc của tất cả các đấng thần linh, không để sót một khía cạnh nào của cuộc sống. Đây là một hệ thống thần linh hoàn chỉnh, giúp con người cảm thấy an tâm hơn trong mọi hoàn cảnh.
Danh sách các vị thần trong 81 vị thần
Có thể bạn quan tâm: Thầy Cúng Nhảy Dj: Sự Giao Thoa Giữa Văn Hóa Truyền Thống Và Hiện Đại
Việc xác định chính xác danh sách 81 vị thần là một điều khó khăn vì nó phụ thuộc vào từng làng, từng vùng và từng truyền thống thờ cúng khác nhau. Tuy nhiên, về cơ bản, hệ thống này thường được chia làm các nhóm chính.
Các vị thần chính
- Tứ Vị Chư Phủ: Bao gồm các Vua Bà (Vua Bà Đệ Nhất, Đệ Nhị, Đệ Tam, Đệ Tứ) cai quản các Phủ. Đây là những vị thần tối cao trong hệ thống này.
- Lục Ty Phủ: Bao gồm 6 Ty Phủ (Ty Phủ Thượng Ngàn, Ty Phủ Trung Ngàn, Ty Phủ Thượng Thoải, Ty Phủ Trung Thoải, Ty Phủ Thượng Ngàn Tự, Ty Phủ Trung Ngàn Tự). Mỗi Ty Phủ có các quan lớn, quan nhỏ, tổng cộng có thể lên đến hàng chục vị.
- Các quan đầu trấn, đầu bản: Các vị thần trấn giữ các c cửa ải, các ngọn núi, các con sông.
Các vị thần được thờ thêm
Bên cạnh các vị thần chính, trong 81 vị thần còn có sự xuất hiện của các vị thần tiêu biểu như:
- Cô Bơ, Cô Bóng: Các vị thần hầu cận, giúp việc cho các Vua Bà.
- Các quan lớn, quan nhỏ: Các quan có vai trò cai quản, điều hành công việc ở các Phủ.
- Các bậc tiền kiếp: Các vị thần đã tu hành, chứng đắc và được thờ cúng.
Cách thờ cúng 81 vị thần
Thờ cúng 81 vị thần là một nghi lễ quan trọng, cần được thực hiện chu đáo, thành tâm. Dưới đây là những hướng dẫn chi tiết về cách chuẩn bị và thực hiện nghi lễ này.
Chuẩn bị mâm cúng
Mâm cúng 81 vị thần thường được chia thành các mâm cúng riêng cho từng Phủ hoặc gộp lại tùy theo điều kiện và tập tục của từng gia đình. Tuy nhiên, về cơ bản, một mâm cúng 81 vị thần thường bao gồm:
- Mâm hoa quả: Chọn các loại quả tươi ngon, có màu sắc đẹp, không bị dập nát. Nên chọn các loại quả như chuối, bưởi, cam, táo, ổi, xoài… Tuyệt đối không dùng các loại quả có gai nhọn như mít, sầu riêng.
- Mâm xôi chè: Xôi thường là xôi đỗ xanh hoặc xôi gấc, chè có thể là chè đỗ xanh, chè sen hoặc chè kho.
- Mâm vàng mã: Bao gồm các bộ vàng mã cho các Vua Bà, các quan, các cô, các cậu… Tùy theo từng Phủ mà sẽ có các loại vàng mã khác nhau.
- Mâm lễ mặn: Bao gồm các món ăn như gà luộc, thịt lợn quay, giò, nem, canh, cơm… Tuy nhiên, có một số nơi chỉ cúng chay.
Các bước tiến hành nghi lễ
- Chuẩn bị bàn thờ: Dọn dẹp bàn thờ sạch sẽ, thay nước, thắp hương mới.
- Sắp xếp mâm cúng: Xếp các mâm cúng lên bàn thờ theo thứ tự nhất định. Mâm hoa quả thường đặt ở trên cùng, tiếp theo là mâm xôi chè, mâm lễ mặn và mâm vàng mã ở phía dưới.
- Thắp hương: Thắp 3 nén hương (hoặc 5 nén tùy theo từng gia đình) và khấn vái.
- Đọc văn khấn: Đọc văn khấn 81 vị thần một cách thành tâm, rõ ràng. Văn khấn thường có sẵn, bao gồm phần xưng danh các vị thần, t tổng khấn chung cho các Phủ.
- Hóa vàng: Sau khi hương cháy gần hết, tiến hành hóa vàng mã. Cần hóa riêng từng mâm vàng mã cho từng Phủ (nếu có) hoặc hóa chung.
- Rút quẻ: Sau khi hóa vàng, một số gia đình sẽ rút quẻ để xin xăm, hỏi việc.
Văn khấn 81 vị thần
Có thể bạn quan tâm: Thầy Cúng Ma Đánh Chết: Sự Thật Đằng Sau Huyền Thoại Dân Gian
Văn khấn 81 vị thần là một phần quan trọng không thể thiếu. Dưới đây là bài văn khấn tham khảo:
“Kính lạy các chư vị thần linh, các Vua Bà, các quan lớn, quan nhỏ trong 81 vị thần. Hôm nay là ngày… tháng… năm…, con tên là…, tuổi…, ngụ tại…
Hôm nay con thành tâm sắm sửa lễ vật, hoa quả, xôi chè, vàng mã, dâng lên các chư vị thần linh. Xin các ngài chứng giám cho lòng thành của con.
Con cầu xin các ngài ban cho gia đình con được mạnh khỏe, làm ăn tấn tới, gia đình hòa thuận, con cái học hành tấn tới, tránh mọi điều dữ, gặp nhiều điều lành.
Con cầu xin các ngài phù hộ độ trì cho chúng con.
Kính lạy các chư vị thần linh, các Vua Bà, các quan lớn, quan nhỏ trong 81 vị thần, các cô, các cậu, các hào kiệt, các anh hùng, các vị thần linh trong các Phủ.
Con xin t tổng khấn chung cho các Phủ: Phủ Dày, Phủ Giầy, Phủ Vẻ, Phủ Vàng…
Kính lạy các ngài, xin các ngài phù hộ độ trì cho gia đình con được an khang, thịnh vượng, vạn sự như ý, bách bệnh tiêu tan.
Con xin đa tạ các ngài.”
Lưu ý khi thờ cúng 81 vị thần
- Tâm thành: Điều quan trọng nhất khi thờ cúng là lòng thành tâm. Dù lễ vật đơn giản nhưng thành tâm thì các ngài sẽ chứng giám.
- Sạch sẽ: Bàn thờ và lễ vật phải được chuẩn bị một cách sạch sẽ, tươm tất.
- Đúng giờ: Nên cúng vào các giờ đẹp, tránh cúng vào giờ tối tăm, u ám.
- Tuyệt đối không cúng các con vật có da lông: Trong các mâm cúng 81 vị thần, đặc biệt là các mâm cúng cho các Vua Bà, tuyệt đối không được cúng các con vật có da lông như trâu, bò, dê, lợn (trừ trường hợp đã được làm sạch sẽ, không còn da lông). Nên cúng gà, vịt, cá, tôm…
- Không cúng các loại hoa quả có gai: Tránh các loại hoa quả có gai nhọn như mít, sầu riêng, na… Nên chọn các loại hoa quả đẹp, không dập nát.
Các câu hỏi thường gặp
Thờ 81 vị thần có khác gì so với thờ Tứ Phủ?
Thờ 81 vị thần là một dạng thờ cúng mở rộng của Tứ Phủ. Nếu Tứ Phủ chỉ tập trung vào 4 Phủ chính (Phủ Dày, Phủ Giầy, Phủ Vẻ, Phủ Vàng) thì 81 vị thần bao gồm đầy đủ các quan lớn, quan nhỏ, các cô, các cậu, các vị thần linh trong các Phủ này. Đây là một hệ thống thần linh hoàn chỉnh hơn, giúp con người cầu xin được nhiều khía cạnh của cuộc sống.
Có thể bạn quan tâm: Review Thạch Dẻo Ngâm Mềm: Top 5 Loại Nào Ngon, Dẻo, Dễ Tạo Hình?
Có bắt buộc phải cúng 81 vị thần không?
Việc cúng 81 vị thần không phải là bắt buộc mà là do tập tục của từng gia đình, từng làng quê. Nếu gia đình bạn có điều kiện và muốn cúng 81 vị thần thì có thể thực hiện. Nếu không, có thể chỉ cúng Tứ Phủ hoặc các vị thần phù hợp với gia đình.
Nên cúng 81 vị thần vào ngày nào trong năm?
Thường thì các gia đình sẽ cúng 81 vị thần vào các ngày rằm, mùng 1 hàng tháng hoặc vào các ngày lễ lớn như Tết Nguyên Đán, Tết Thanh Minh. Tuy nhiên, có một số gia đình sẽ cúng vào ngày sinh của các vị thần hoặc theo lịch của làng.
Có thể cúng 81 vị thần ở nhà không?
Có thể. Các gia đình có thể lập bàn thờ Tứ Phủ hoặc bàn thờ 81 vị thần tại gia. Tuy nhiên, cần phải hiểu rõ các quy tắc, cách bài trí và cách thờ cúng để không phạm phải những điều cấm kỵ. Nếu không hiểu rõ, có thể đến các đền, phủ để tham gia nghi lễ.
Kết luận
Thờ cúng 81 vị thần là một tín ngưỡng dân gian đặc sắc, chứa đựng những giá trị văn hóa, tâm linh sâu sắc của người Việt. Đây là một hệ thống thần linh hùng hậu, thể hiện sự che chở, bảo bối của các đấng thần linh đối với con người. Hy vọng qua bài viết này, các bạn đã có thêm những thông tin bổ ích về ý nghĩa và cách thờ cúng 81 vị thần, từ đó hiểu rõ hơn và thực hành đúng cách nếu gia đình có duyên với tín ngưỡng này.
Theo thông tin tổng hợp từ chuaphatanlongthanh.com, việc tìm hiểu kỹ lưỡng và thành tâm khi thực hiện nghi lễ sẽ giúp gia chủ nhận được nhiều may mắn và bình an trong cuộc sống.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
