Việc chuẩn bị cách cúng ghe đi biển không chỉ là một nghi lễ truyền thống mà còn là nét văn hóa tâm linh sâu sắc của người dân miền biển. Đây là phong tục thể hiện lòng biết ơn đối với các vị thần biển, cầu mong cho những chuyến đi biển bình an, đánh bắt được nhiều tôm cá và trở về nhà an toàn. Nghi lễ này mang ý nghĩa lớn lao về mặt tinh thần, giúp ngư dân yên tâm hơn trước những chuyến đi đầy bấp bênh giữa đại dương bao la. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu chi tiết về các bước chuẩn bị cũng như bài cúng chuẩn xác.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Bài Cúng Thái Tuế 2025: Lễ Vật Chuẩn Và Văn Khấn Sớ Tấu Đầy Đủ
Tầm quan trọng của nghi lễ cúng ghe đi biển
Theo quan niệm của người đi biển, con ghe không chỉ là phương tiện mưu sinh mà còn là “cái ăn cái mặc” của cả gia đình. Vì vậy, trước mỗi chuyến ra khơi, việc làm lễ cúng ghe là vô cùng quan trọng. Đây là lúc để những người đàn ông trên ghe thể hiện sự thành kính, cầu xin các vị thần Nam Hải, Long Vương hay các vong linh thủy tộc phù hộ cho con ghe vượt qua những cơn sóng dữ, tránh được bão tố và trơn tru trong việc khai thác.
Nghi lễ này còn có ý nghĩa gắn kết các thành viên trong ê-kíp đi biển lại với nhau. Qua đó, họ cùng nhau hướng về một mục tiêu chung là sự an toàn và thành công của chuyến đi. Cách cúng ghe đi biển đúng chuẩn không chỉ giúp không khí trang nghiêm mà còn thể hiện sự am hiểu và giữ gìn truyền thống tổ tiên để lại.
Chuẩn bị mâm lễ vật cúng ghe đi biển
Mâm lễ vật cúng ghe đi biển không cần quá xa hoa nhưng phải thể hiện được sự thành tâm. Tùy vào điều kiện của từng chuyến đi và tập quán của từng địa phương mà lễ vật có thể thay đổi, nhưng về cơ bản sẽ bao gồm những thứ sau:
Các loại trái cây và bánh kẹo
Mâm trái cây ngũ quả là không thể thiếu, thông thường sẽ chọn các loại quả tươi ngon, có màu sắc rực rỡ như: mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung… Tuyệt đối không dùng các loại quả đã bị dập nát hoặc héo úa. Ngoài ra, người ta còn chuẩn bị thêm một ít bánh kẹo, kẹo pull, hoặc xấp tiền âm (tiền cúng) để dâng lên các chư thần.
Vàng mã, nhang đèn
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Cách Đặt Gà Cúng Giao Thừa Ngoài Sân Chuẩn Phong Thuỷ
Vàng mã cho lễ cúng ghe đi biển thường bao gồm: 1 con ngựa (có khi là 5 con tùy theo từng vùng), 1 bộ tam sên (thịt heo luộc, tôm luộc, cút luộc), 1 bộ áo quan, và các sớ tiền vàng. Nhang hương nên chọn loại nhang thơm, không chứa hóa chất độc hại. Đèn cầy (nến) nên dùng 2 cây hoặc 5 cây tùy theo phong tục, tượng trưng cho dương khí và cầu mong sự sáng soi.
Các món mặn
Lễ vật mặn thường bao gồm: heo quay hoặc gà luộc nguyên con, xôi, chè. Riêng đối với các vị thần biển, người ta thường dâng các món ăn đặc trưng của biển như: tôm, cá, mực… Tuy nhiên, theo các sư thầy hoặc người am hiểu về cách cúng ghe đi biển, không nên sát sinh quá nhiều ngay trên ghe mà có thể chế biến chín từ trước.
Rượu, trà và nước sạch
Nước sạch dùng để dâng lên thần linh, trà nóng và rượu trắng (thường là 3 ly hoặc 5 ly) để thể hiện lòng thành. Cần lưu ý thay nước thường xuyên và giữ cho bàn thờ trên ghe luôn sạch sẽ.
Các bước tiến hành nghi lễ cúng ghe đi biển
Việc thực hiện cách cúng ghe đi biển cần tuân theo một trình tự nhất định để đảm bảo sự trang nghiêm và linh ứng. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết các bước:
Bước 1: Dọn dẹp và thiết lập bàn thờ
Trước khi làm lễ, cần dọn dẹp sạch sẽ khoang ghe, đặc biệt là khu vực bàn thờ (thường đặt ở mũi ghe hoặc nơi cao ráo). Lau dọn bàn thờ sạch sẽ, không để đồ đạc bừa bãi. Sắp xếp mâm lễ vật lên bàn thờ một cách ngăn nắp, đẹp mắt. Nên thắp đèn cầy trước để tạo ánh sáng linh thiêng.
Có thể bạn quan tâm: Câu Vái Cúng Ông Táo: Văn Khấn Chuẩn Và Những Điều Cần Biết
Bước 2: Sắp xếp người và khấn lễ
Người đứng ra cúng thường là người lớn tuổi nhất hoặc trưởng ghe (chủ ghe). Những người khác đứng xếp hàng ngay ngắn phía sau, thể hiện sự thành kính. Cần tắm rửa sạch sẽ, ăn mặc chỉnh tề (tránh mặc quần áo ngắn, hở hang).
Bước 3: Bài văn khấn cúng ghe đi biển
Đây là phần quan trọng nhất trong cách cúng ghe đi biển. Người khấn cần đọc to, rõ ràng, chậm rãi và thành tâm. Nội dung bài khấn cần nêu rõ tên tuổi của người khấn, tên con ghe, nơi xuất phát và điểm đến, cùng lời cầu xin phù hộ độ trì. Sau đây là bài khấn chuẩn được nhiều ngư dân sử dụng:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Kính lạy:
- Thần Nam Hải Long Vương
- Các vị Tôn thần cai quản vùng biển này
- Các vong linh Thủy tộc, Cô hồn yết hầu trong vùng
- Quan Đương niên Hành Khiển
- Các vị Tiền chủ, Hậu chủ của con ghe [Tên con ghe]
Hôm nay là ngày… tháng… năm…
Tín chủ con là: [Họ và tên]
Ngụ tại: [Địa chỉ]
Thành tâm sắm sửa lễ vật: [Liệt kê các lễ vật chính: nhang, hoa, quả, trà, rượu, kim ngân, vàng mã…] dâng lên các chư vị.
Cúi xin các vị thần linh, các vong linh yết hầu chứng minh cho lòng thành của chúng con. Nay con ghe [Tên con ghe] chuẩn bị xuất hành đi [Tên địa điểm hoặc khu vực đánh bắt] để mưu sinh.
Chúng con cầu xin các ngài phù hộ cho con ghe của chúng con:
- Ra khơi thuận buồm xuôi gió.
- Tránh được mọi tai ương, bão tố.
- Gặp được nhiều tôm cá, mùa màng bội thu.
- Đi đến nơi về đến chốn, an toàn tuyệt đối.
- Trên dưới êm ấm, làm ăn phát đạt.
Nếu con ghe có lỡ phạm phải điều gì không phải, xin các ngài rộng lòng tha thứ.
Cầu mong các vị thần linh phù hộ độ trì cho chúng con.
Chúng con thành tâm cầu khẩn!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Bước 4: Hết lễ và hóa vàng
Sau khi đọc xong bài văn khấn, mọi người cùng cúi lạy ba lần. Chờ cho nhang hương cháy được khoảng 1/3 hoặc 1/2, tiến hành hóa vàng mã (nếu có). Lưu ý, khi hóa vàng cần đọc tiếp câu “Cung kính thỉnh các chư vị thần linh, vong linh về nhận lễ”. Sau khi hóa vàng xong, rắc tro xuống biển (tránh để tro bay vào người).
Những điều kiêng kỵ khi cúng ghe đi biển
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Tẩy Uế Nhà Cửa Chuẩn Tâm Linh: Cách Xông Nhà, Bài Cúng Và Những Lưu Ý Quan Trọng
Bên cạnh việc nắm rõ cách cúng ghe đi biển, ngư dân còn rất kiêng kỵ những điều sau để tránh mang lại điều không may:
- Kiêng kỵ phụ nữ mang thai: Theo quan niệm xưa, phụ nữ mang thai không nên bước lên ghe sắp ra khơi, đặc biệt là khi chưa làm lễ xong. Điều này có thể sẽ mang lại sự không may mắn cho chuyến đi.
- Kiêng kỵ tranh cãi, to tiếng: Trong ngày xuất hành, mọi người trên ghe phải giữ hòa khí, tránh cãi vã, chửi bới. Nếu có chuyện không vui, cần giải quyết ổn thỏa trước khi rời bến.
- Kiêng kỵ vứt rác lung tung: Rác thải trên ghe phải được chứa gọn gàng, không được vứt lung tung xuống biển, đặc biệt là khi chưa ra đến nơi đánh bắt. Điều này thể hiện sự tôn trọng môi trường và thần linh.
- Kiêng kỵ nói chuyện không hay: Trong lúc khấn lễ hoặc ngay sau khi làm lễ xong, không nên bàn tán về những chuyện tang tóc, chết chóc hay những điều không may mắn.
Các lưu ý khác trong văn hóa đi biển
Ngoài các bước cúng cơ bản, tùy từng vùng miền mà phong tục có thể có những biến tấu khác nhau. Ví dụ, ở một số地方, người ta cúng “cá ông” (cá voi) rất kỹ lưỡng. Hay ở những chuyến đi dài ngày, việc cúng tế có thể được lặp lại ở những thời điểm đặc biệt như khi gặp bão lớn, hoặc khi đánh bắt được mẻ cá đầu tiên.
Điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành. Dù cách cúng ghe đi biển có khác nhau thế nào, thì sự thành tâm và lòng biết ơn chính là chiếc chìa khóa để mở ra sự phù hộ của các vị thần linh.
Lời khuyên cho ngư dân hiện đại
Ngày nay, khoa học kỹ thuật phát triển, các thiết bị radar, máy GPS giúp việc đi biển an toàn hơn rất nhiều. Tuy nhiên, tập tục cúng ghe vẫn được giữ gìn như một phong tục đẹp. Nó không chỉ là mê tín mà còn là một cách để các thành viên trong ê-kíp chuẩn bị tinh thần sẵn sàng cho những ngày lênh đênh trên biển.
Khi áp dụng cách cúng ghe đi biển, bạn cần lưu ý giữ gìn vệ sinh môi trường biển. Không nên sử dụng quá nhiều vàng mã hay các vật liệu khó phân hủy sẽ gây ô nhiễm đại dương. Hãy chọn các lễ vật organic, thân thiện với môi trường để vừa giữ gìn truyền thống, vừa bảo vệ “nguồn sống” của chính mình.
Hy vọng những chia sẻ trên đây về cách cúng ghe đi biển sẽ giúp bạn đọc có thêm thông tin bổ ích. Đây là một nét văn hóa đẹp cần được gìn giữ và phát huy. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các nghi lễ tâm linh khác, hãy truy cập vào trang thông tin tổng hợp chuaphatanlongthanh.com để cập nhật thêm nhiều kiến thức giá trị. Chúc các bạn và gia đình luôn bình an và thành công trong mọi chuyến đi.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
