Việc chuẩn bị mâm cúng tất niên cuối năm luôn là công việc quan trọng, thể hiện lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên. Trong không khí thiêng liêng đó, bên cạnh gà luộc, bánh chưng hay thịt đông, những bát cơm, chén cháo dâng lên bàn thờ lại mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Nhiều gia chủ vẫn còn băn khoăn không biết cúng tất niên mấy chén cơm, bao nhiêu chén cháo là hợp lý và chuẩn phong thủy.
Câu trả lời không chỉ nằm ở con số mà còn ẩn chứa những ý nghĩa văn hóa đặc trưng của từng vùng miền. Bài viết này sẽ giải đáp chi tiết để bạn chuẩn bị mâm cỗ cuối năm thật trọn vẹn, rước tài lộc về nhà.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Lễ Cúng Tạ Lễ Thần Tài Thổ Địa Cuối Năm Chi Tiết Và Ý Nghĩa
Ý nghĩa của chén cơm, bát cháo trong mâm cúng tất niên
Trong văn hóa tâm linh của người Việt, “cơm tẻ là mẹ ruột” đã trở thành quan niệm ăn sâu vào tiềm thức. Tuy nhiên, khi dâng lên bàn thờ gia tiên trong ngày Tết, vai trò của cơm và cháo có sự khác biệt rõ rệt.
Chén cơm trắng được gọi là “Ngọc thực”, tượng trưng cho sự no đủ, sinh sôi của đất trời. Dâng cơm lên tổ tiên là lời mời các cụ về thụ hưởng thành quả lao động sau một năm vất vả, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Ngược lại, chén cháo loãng mang ý nghĩa thanh đạm hoặc dùng để bố thí. Trong nghi lễ tất niên, cháo ít khi xuất hiện trên bàn thờ Gia tiên mà thường dành cho mâm cúng ngoài trời (cúng chúng sinh, cô hồn) để chia sẻ sự ấm no với những vong linh không nơi nương tựa.
Việc phân biệt rõ ý nghĩa các lễ vật giúp gia chủ chuẩn bị mâm cúng chính xác, tránh phạm phải những điều kiêng kỵ không đáng có.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Tục Cúng Táo Quân Ngày 23 Tháng Chạp
Vậy mâm cúng tất niên bao nhiêu chén cơm là đúng?
Chắc hẳn không ít gia chủ vẫn băn khoăn cúng tất niên mấy chén cơm là chuẩn lễ nghi. Thực tế, tùy theo văn hóa 3 miền Bắc – Trung – Nam mà cách bày trí bát cơm cúng có sự khác biệt rõ rệt.
Phong tục 3 miền
Tại miền Bắc, theo phong tục, người miền Bắc thường bày 1 bát hoặc 5 bát cơm đặt chung vào mâm cỗ. Độc đáo hơn, tại một số địa phương, khi bới cơm cúng họ có thói quen chỉ xới 1 lần duy nhất (có thể vơi hoặc cao hơn mép bát) để tạo sự tôn nghiêm.
Khác với miền Bắc, gia chủ miền Trung và miền Nam thường xới cơm vào tô to hoặc đĩa. Cơm được nén chặt, tạo hình vuông vắn hoặc tròn đầy đặn rất đẹp mắt. Về số lượng chén nhỏ dâng kèm mời các cụ, họ thường chọn con số 3 hoặc 6 chén.
Lời khuyên từ chuyên gia
Mặc dù phong tục mỗi nơi mỗi khác, nhưng để mâm cúng vừa đẹp mắt, vừa chuẩn phong thủy và thống nhất, các chuyên gia tâm linh khuyên gia chủ nên cúng 5 chén cơm.
- Ý nghĩa: Con số 5 tượng trưng cho Ngũ Phúc (Phú – Quý – Thọ – Khang – Ninh) và Ngũ Hành (Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ), mang lại sự cân bằng, trọn vẹn và may mắn cho năm mới.
- Thẩm mỹ: Việc bày 5 chén cơm (tạo hình cánh hoa hoặc vòng tròn) giúp mâm cúng trở nên cân đối, ấm cúng và trang trọng hơn rất nhiều.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Trung Thu Lúc Mấy Giờ? Thời Gian Và Nghi Lễ Chuẩn Nhất
Quy tắc xới cơm cúng tất niên đúng chuẩn
Bên cạnh số lượng, cách xới cơm cũng là một nét văn hóa cần sự tinh tế. Dưới đây là những lưu ý để tránh phạm kỵ ngày Tết:
- Không xới 1 lần (1 vá): Người xưa quan niệm “một lần xới cơm cho người đã khuất” thường dùng trong đám tang hoặc cúng cơm vong mới mất. Với lễ tất niên, bạn nên xới 2-3 lần cho đầy bát, vun cao để thể hiện sự trân trọng và ước mong năm mới đầy đủ.
- Có nên lồng bát (úp bát) không?: Ở miền Bắc, các bà các mẹ thường xới cơm vào một bát đầy, nén nhẹ rồi úp một bát khác lên để tạo hình tròn đầy như quả núi, rất đẹp mắt. Miền Nam thường xới vun tự nhiên. Cả hai cách đều được chấp nhận.
- Cách đặt đũa: Đũa thờ phải là đũa sạch, tốt nhất là đũa son. Trong lễ tất niên, bạn nên đặt đũa ngay ngắn trên miệng bát hoặc đặt bên cạnh trên kệ đũa.
Để nghi lễ thêm phần trọn vẹn, gia chủ nên tìm hiểu kỹ việc cúng tất niên thắp mấy cây nhang và lựa chọn loại hương phù hợp, ít khói để không gian thờ cúng ấm cúng.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Trung Thiên Ngoài Trời: Những Điều Cần Biết Cho Một Nghi Thức Tốt Đẹp
Cúng tất niên bao nhiêu chén cháo?
Khi chuẩn bị mâm lễ cúng tất niên, số lượng chén cháo thường không cố định mà tùy thuộc vào phong tục từng miền và vị trí đặt mâm cúng trong nhà hay ngoài trời. Tuy nhiên, trong văn hóa tâm linh, mỗi con số trên mâm cúng đều mang một tần số năng lượng và ý nghĩa riêng biệt.
Số lượng chén cháo theo phong tục vùng miền
- Miền Bắc: Mâm cỗ tất niên miền Bắc rất coi trọng sự cân đối của bát đĩa. Mâm cỗ nhỏ thường có 4 bát, 4 đĩa. Mâm cỗ lớn (cỗ sang) thì bày 6 bát, 6 đĩa hoặc 8 bát, 8 đĩa, đôi khi được xếp thành tầng cao, thể hiện sự sung túc, tầng tầng lớp lớp lộc tài.
- Miền Nam: Phong thái người miền Nam đơn giản hơn, thường dâng 3 chén cơm lên bàn thờ gia tiên, bên cạnh là các món kho, món canh khổ qua đặc trưng. Riêng cháo trắng thường ít xuất hiện trên bàn thờ gia tiên ngày Tết miền Nam.
Ý nghĩa phong thủy qua từng con số
Dù bạn chọn cúng cháo thường cho mâm cúng ngoài trời (thí thực) hay cúng cơm (cho mâm gia tiên), số lượng chén cháo cúng tất niên cũng mang những biểu tượng tâm linh sâu sắc:
- 3 chén: Tượng trưng cho Tam Tài (Thiên – Địa – Nhân) hoặc dùng để tiễn đưa ông Táo về trời (nếu cúng sát giờ Giao thừa).
- 4 chén: Tượng trưng cho Tứ Phương (Đông – Tây – Nam – Bắc) hội tụ, hoặc đơn giản là biểu tượng của mâm cỗ Tứ trụ vững chắc.
- 5 chén (Khuyên dùng): Tượng trưng cho Ngũ Phúc (Phú – Quý – Thọ – Khang – Ninh) hoặc Ngũ Hành. Đây là con số thường dùng khi cúng tất niên thần tài thổ địa hoặc cúng đất đai, cầu mong sự trọn vẹn.
- 12 chén (Dành riêng cho cháo cúng chúng sinh): Đây là số lượng phổ biến nhất khi cúng cháo loãng (cúng cô hồn, chúng sinh). 12 chén tượng trưng cho 12 phương trời, 12 tháng trong năm, mời gọi các vong linh lang thang về thụ hưởng để không quấy quả gia chủ.
Gia chủ không nhất thiết phải quá câu nệ về số lượng cứng nhắc. Bạn có thể chọn 4, 6, 8 chén cho mâm cỗ chính thức để trông đầy đặn, hoặc dùng 12 chén cháo khi cúng ngoài trời. Điều quan trọng nhất là sự đủ đầy, ấm cúng và tấm lòng thành kính dâng lên bề trên.
Cháo cúng tất niên xong làm gì?
Sau khi hoàn tất nghi lễ cúng tất niên ngoài trời, một thắc mắc rất phổ biến là cháo nên xử lý thế nào? Có ăn được không? Theo quan niệm dân gian và lời khuyên từ các chuyên gia phong thủy, cháo cúng ngoài trời thường tích tụ nhiều âm khí lạnh lẽo do mời gọi các vong linh về thụ hưởng. Vì vậy:
- Không nên ăn: Gia chủ tuyệt đối không nên mang cháo này vào nhà chia cho trẻ em hay người già ăn. Việc này vừa không tốt về mặt tâm linh (dễ lạnh bụng, bất an) vừa không đảm bảo vệ sinh do để ngoài trời lâu.
- Cách xử lý chuẩn nhất: Thay vì đổ bỏ vào thùng rác gây lãng phí ngọc thực, gia chủ nên đem đổ xuống ao hồ, sông suối cho cá ăn hoặc rải nhẹ ra quanh gốc cây xa nhà. Hành động này được xem là tiếp tục bố thí cho các loài sinh vật nhỏ, giúp tán lộc và tích thêm công đức cho gia đình.
Việc xác định cúng tất niên mấy chén cơm hay cúng tất niên bao nhiêu chén cháo suy cho cùng là cách để chúng ta thể hiện sự tỉ mỉ, trân trọng với truyền thống. Điều quan trọng nhất vẫn là tấm lòng thành kính của con cháu hướng về nguồn cội.
Để tìm hiểu thêm các kiến thức văn hóa tâm linh và đời sống đa dạng khác, bạn có thể tham khảo thêm các bài viết tại chuaphatanlongthanh.com. Nếu bạn quá bận rộn những ngày cuối năm và lo lắng việc chuẩn bị thiếu sót, hãy tìm đến các dịch vụ cung cấp mâm cúng tất niên trọn gói chuẩn phong thủy để có một cái Tết thảnh thơi và trọn vẹn ý nghĩa.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
