Cúng giao thừa là nghi lễ quan trọng trong văn hóa người Việt, đánh dấu khoảnh khắc chuyển giao linh thiêng giữa năm cũ và năm mới. Vào năm 2025 – năm Ất Tỵ, việc chuẩn bị mâm lễ và thực hiện nghi thức đúng chuẩn không chỉ thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên và các vị thần linh, mà còn là cách để gia chủ đón nhận linh khí đất trời, cầu mong một năm mới an lành, may mắn. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp đầy đủ hướng dẫn chi tiết về cách cúng giao thừa năm 2025, từ khái niệm, thời gian, lễ vật đến văn khấn và những điều kiêng kỵ cần lưu ý.
Có thể bạn quan tâm: Nét Đẹp Văn Hóa Thờ Cúng Của Người Việt: Từ Bản Sắc Dân Tộc Đến Di Sản Thế Giới
Giao Thừa là gì và cúng Giao Thừa là cúng ai?
Để thực hiện nghi lễ một cách trọn vẹn, trước hết cần hiểu rõ bản chất của thời khắc này.
Giao Thừa là gì?
Theo nghĩa đen, “Giao Thừa” có nghĩa là “Cũ giao lại, mới tiếp lấy”. Đây là thời điểm chuyển tiếp giữa ngày cuối cùng của năm cũ và ngày đầu tiên của năm mới. Trong quan niệm văn hóa phương Đông, đây là khoảnh khắc trời đất hòa hợp, âm dương giao thoa, vạn vật bừng lên sức sống mới. Giao Thừa không chỉ là mốc thời gian mà còn là một nghi lễ quan trọng, có ý nghĩa tâm linh sâu sắc.
Giao Thừa Dương lịch và Âm lịch có gì khác biệt?
- Giao Thừa Dương lịch: Hay còn gọi là “New Year’s Eve”, diễn ra vào ngày 31/12. Đây là thời khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới theo lịch dương.
- Giao Thừa Âm lịch: Là thời khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới theo lịch âm (Tết Nguyên Đán). Đây là thời điểm đặc biệt quan trọng trong văn hóa Việt Nam, diễn ra vào giờ Tý (23h – 1h) đêm 30 tháng Chạp (hoặc 29 tháng Chạp nếu năm thiếu).
Cúng Giao Thừa là cúng ai?
Theo quan niệm dân gian, nghi lễ cúng giao thừa là để tiễn đưa các vị thần năm cũ và đón tiếp các vị thần năm mới. Ngọc Hoàng Thượng Đế sẽ cử 12 vị quan hành khiển (tương ứng với 12 con giáp) luân phiên xuống trần gian cai quản và thị sát việc đời trong một năm. Tại đúng thời điểm giao thừa, các quan hành khiển cũ sẽ bàn giao công việc cho quan hành khiển mới.
Nghi lễ này nhằm bày tỏ lòng thành kính, biết ơn với các quan hành khiển đã chăm lo cho dân chúng trong năm qua, đồng thời cầu mong vị thần năm mới độ trì cho mưa thuận gió hòa, gia đạo bình an, làm ăn tấn tới.
12 quan hành khiển theo từng năm:
- Năm Tý: Quan hành khiển Chu Vương, Thiên Ôn Hành Binh chi Thần, Lý Tào Phán quan.
- Năm Sửu: Quan hành khiển Triệu Vương, Tam thập lục phương Hành Binh chi Thần, Khúc Tào Phán quan.
- Năm Dần: Quan hành khiển Ngụy Vương, Mộc Tinh chi Thần, Tiêu Tào Phán quan.
- Năm Mão: Quan hành khiển Trịnh Vương, Thạch Tinh chi Thần, Liêu Tào Phán quan.
- Năm Thìn: Quan hành khiển Sở Vương, Hỏa Tinh chi Thần, Biểu Tào Phán quan.
- Năm Tị (2025): Quan hành khiển Ngô Vương, Thiên Hải chi Thần, Hứa Tào Phán quan.
- Năm Ngọ: Quan hành khiển Tấn Vương, Thiên Hao chi Thần, Nhân Tào Phán quan.
- Năm Mùi: Quan hành khiển Tống Vương, Ngũ Đạo chi Thần, Lâm Tào Phán quan.
- Năm Thân: Quan hành khiển Tề Vương, Ngũ Miếu chi Thần, Tống Tào Phán quan.
- Năm Dậu: Quan hành khiển Lỗ Vương, Ngũ Nhạc chi Thần, Cự Tào Phán quan.
- Năm Tuất: Quan hành khiển Việt Vương, Thiên Bá chi Thần, Thành Tào Phán quan.
- Năm Hợi: Quan hành khiển Lưu Vương, Ngũ Ôn chi Thần, Nguyễn Tào Phán quan.
Có thể bạn quan tâm: Ý Nghĩa Và Quy Tắc Chuẩn Hóa Trong Hình Ảnh Mâm Cúng Giao Thừa Ngoài Trời
Thời gian cúng Giao Thừa năm 2025
Năm 2025 là năm Ất Tỵ, thời khắc giao thừa diễn ra giữa đêm 29 tháng Chạp năm Giáp Thìn và ngày mùng 1 Tết Nguyên Đán Ất Tỵ.
Theo các chuyên gia phong thủy, thời điểm cúng giao thừa tốt nhất là vào giờ chính Tý (tức 0h – 1h sáng). Đây là khoảnh khắc linh thiêng nhất để tiễn quan cũ và đón quan mới, giúp gia chủ hấp thụ được linh khí đất trời, cầu mong may mắn cho năm mới.
Trong trường hợp gia chủ không kịp chuẩn bị vào đúng 0h, có thể sửa soạn mâm cúng trước đó (khoảng 23h30) và bắt đầu châm hương để hương cháy đúng vào thời điểm chuyển giao năm cũ sang năm mới.
Có thể bạn quan tâm: Ý Nghĩa Và Các Lưu Ý Quan Trọng Về Hình Ảnh Cúng Sao Giải Hạn
Lễ vật cúng Giao Thừa năm 2025
Lễ vật cúng giao thừa thường được chuẩn bị tùy theo phong tục từng vùng miền và điều kiện gia đình. Tuy nhiên, cốt lõi vẫn nằm ở tấm lòng thành kính.
Màu sắc lễ vật năm 2025
Năm Ất Tỵ 2025, quan hành khiển là Ngô Vương, Thiên Hải chi Thần, Hứa Tào Phán quan. Năm có thiên can Ất thuộc ngũ hành Mộc, vì vậy lễ vật nên sử dụng màu xanh lá cây (màu bản mệnh của Mộc). Các lễ vật như bài vị, quần áo, mũ mão của quan Hành khiển năm 2025 cũng nên là màu xanh lá.
Danh sách lễ vật cúng Giao Thừa năm 2025
Lễ vật cúng ngoài trời (đón quan Hành khiển):
- Thịt: Thủ lợn hoặc gà trống luộc (đặt đầu gà quay ra ngoài để đón quan mới).
- Bánh chưng: Một đĩa.
- Bánh kẹo, mứt Tết.
- Trầu cau: 1 quả cau, 3 lá trầu (hoặc 100 lá trầu).
- Hoa quả: Tươi ngon, tùy theo mùa.
- Rượu, nước: 3 ly nước sạch, 3 ly rượu.
- Muối và gạo: 1 đĩa muối, 1 đĩa gạo (để xung quanh mâm cúng).
- Vàng mã: Bài vị, mũ áo, ngựa màu xanh lá của quan Hành khiển năm Ất Tỵ.
Lễ vật cúng trong nhà (tổ tiên):
- Lễ chay: Hương, hoa, đèn nến, bánh kẹo, mứt Tết, rượu, nước ngọt.
- Lễ mặn: Gà trống, bánh chưng, giò chả, xôi gấc và các món mặn khác tùy theo phong tục gia đình.
Lưu ý: Mâm cỗ cúng không cần quá đầy đặn, cao sang, quan trọng nhất là sự tươm tất và lòng thành tâm.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Cô Hồn: Cẩm Nang Toàn Tập Về Phong Tục, Nghi Lễ Và Ý Nghĩa Văn Hóa
Cách sắp xếp mâm cúng và hướng đặt
Cúng trong nhà hay ngoài trời trước?
Thực hiện lễ cúng ngoài trời trước, sau đó mới đến lễ cúng trong nhà.
- Lễ cúng ngoài trời: Có ý nghĩa “nghênh tân, tiễn cựu” (đón quan mới, tiễn quan cũ). Vì các quan hành khiển đi vội vàng nên mâm cúng thường đặt ở ngay cửa chính hoặc sân trước.
- Lễ cúng trong nhà: Thể hiện tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, uống nước nhớ nguồn.
Hướng đặt mâm cúng ngoài trời năm 2025
Theo phong thủy năm 2025:
- Hỷ thần ở hướng Đông Nam.
- Tài thần ở hướng Bắc.
Gia chủ có thể đặt mâm cúng theo 2 hướng cát lành này. Tuy nhiên, người đứng khấn cần quay mặt về hướng Đông Nam hoặc Bắc, không nhất thiết phải đặt cả mâm cỗ về hướng đó.
Nhà chung cư có cần cúng ngoài trời không?
Theo quan niệm dân gian, lễ cúng ngoài trời hướng tới “Thiên” (Ông Trời và quan Hành khiển), nên cần không gian vừa có đất, vừa có trời. Đối với nhà chung cư, gia chủ có thể xuống sân của tòa chung cư để cúng. Nếu không có điều kiện, có thể làm lễ cúng ngay trong nhà. Điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành.
Văn khấn Giao Thừa năm 2025
Văn khấn là phần quan trọng không thể thiếu trong nghi lễ. Dưới đây là bài văn khấn chuẩn được nhiều người sử dụng.
Văn khấn cúng Giao Thừa trong nhà
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy:
- Đức Đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật
- Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần
- Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần
- Các cụ tổ tiên nội ngoại chư vị tiên linh
Nay phút giao thừa giữa năm Giáp Thìn và Ất Tỵ.
Chúng con là: [Tên], tuổi: [Tuổi].
Hiện cư ngụ tại: [Địa chỉ].
Phút giao thừa vừa tới, nay theo vận luật, tống cựu nghênh tân, giờ Tý đầu xuân, đón mừng Nguyên đán, chúng con thành tâm, tu biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dâng Phật – Thánh, dâng hiến Tôn Thần, tiến cúng Tổ tiên, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời:
Ngài Bản Cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ Địa, Hỷ Thần, Phúc Đức Chính Thần, ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài Thần, các ngài bản gia Táo phủ Thần quân và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này. Cúi xin giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.
Con lại kính mời, các cụ tiên linh, Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, Bá thúc đệ huynh, Cô di tỷ muội, nội tộc, ngoại tộc, chư vị hương linh, cúi xin giáng phó linh sàng hâm hưởng lễ vật.
Tín chủ lại kính mời các vị vong linh tiền chủ, hậu chủ, y thảo thụ mộc ở trong đất này, nhân tiết giao thừa, giáng lâm trước án, chiêm ngưỡng tân xuân, thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho chúng con, tân niên khang thái, ngày đêm tốt lành, thời thời được chữ bình an, gia đạo hưng long, thịnh vượng.
Tâm thành cầu nguyện, lễ bạc tiến dâng, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Văn khấn cúng Giao Thừa ngoài trời
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy:
- Đức Đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật
- Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn Thần.
- Ngài Cựu Niên Sở Vương, Hỏa tinh chi thần, Biểu Tào Phán quan.
- Tân niên Ngô Vương, Thiên Hải chi thần, Hứa Tào Phán quan.
- Bản xứ Thổ địa phúc đức chính thần, Ngũ phương long mạch điền chủ tiếp dẫn tài thần.
Nay là phút giao thừa giữa năm Giáp Thìn và Ất Tỵ.
Chúng con là: [Tên], tuổi: [Tuổi].
Ngụ tại: [Địa chỉ].
Phút thiêng giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khai thái, vạn tượng canh tân. Nay Ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Thượng Đế giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về triều đế khuyết, lưu phúc lưu ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc. Nhân buổi tân xuân, tín chủ chúng con thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án. Cúng dâng Phật Thánh, dâng hiến Tôn Thần, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Cựu niên Đương cai, Ngài Tân niên Đương cai Thái Tuế Chí đức Tôn thần, Ngài Bản cảnh Thành Hoàng, Chư vị Đại Vương, Ngài Bản xứ Thần Linh Thổ Địa, Phúc Đức Chính Thần, các Ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài Thần, Bản gia Táo Quân và chư vị Thần Linh cai quản ở trong xứ này. Cúi xin giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ: Minh niên khang thái, trú dạ cát tường. Thời thời được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng.
Giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô Bồ tát Ma ha tát đại chứng minh.
(Lạy 3 lạy)
Ai nên là người đứng ra cúng Giao Thừa?
Theo tập quán truyền thống, người đứng ra chủ trì các lễ lớn trong gia đình (kể cả cúng giao thừa) thường là người trạch chủ (thường là người đàn ông trụ cột). Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, nam nữ bình quyền, cả đàn ông và phụ nữ đều có thể đứng ra làm lễ.
Điều kiện quan trọng:
- Tịnh thân: Người hành lễ phải tắm rửa sạch sẽ trước khi làm lễ.
- Quan hệ vợ chồng: Nên kiêng cữ quan hệ tình dục 2 ngày trước khi cúng để giữ thân thể thanh tịnh.
- Ăn uống: Tránh ăn các món “tứ linh” (cá chép, thịt chó, thịt mèo, thịt rùa) để không phạm vào ngũ phương long mạch ninh thần.
- Phụ nữ: Cần để ý đến chu kỳ kinh nguyệt. Theo quan niệm dân gian, phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt không nên tham gia hoặc đứng ra làm các lễ lớn như cúng giao thừa.
Tư thế cúng đúng chuẩn:
- Đàn ông: Đứng thẳng, chắp hai tay trước ngực và giơ cao lên ngang trán, cúi mình xuống. Khi đưa hai bàn tay chắp xuống gần mặt chiếu thì xòe hai bàn tay ra úp xuống, đồng thời quỳ gối (trái phải tùy thuận) và cúi rạp đầu xuống. Sau đó dùng tay chống để đứng dậy, lạy cho đủ số lạy (thường là 3 lạy hoặc 4 lạy tùy tập quán), rồi lui ra.
- Phụ nữ: Ngồi trệt xuống đất, hai cẳng chân vắt chéo (hoặc ngồi kiểu bán già). Khi lạy, chắp hai bàn tay đưa cao lên ngang trán, cúi đầu. Khi đầu gần chạm đất thì đưa hai tay đang chắp úp xuống đất, để đầu lên hai bàn tay. Giữ tư thế một vài giây rồi dùng tay đẩy để ngồi thẳng dậy, chắp tay đưa lên ngang trán và lặp lại cho đủ số lạy.
Những điều kiêng kỵ đêm Giao Thừa
Để đảm bảo năm mới may mắn, gia chủ cần lưu ý những điều kiêng kỵ sau:
- Giữ hòa khí: Tránh tranh cãi, to tiếng. Gia đình nên sum vầy, trò chuyện vui vẻ để đón năm mới.
- Không ngồi chỗ bàn thờ: Sau khi cúng mời ông bà tổ tiên về, không được ngồi hoặc dựa vào hai bên bàn thờ vì đó là chỗ của tổ tiên.
- Không đổ trà thừa: Tránh đổ trà uống thừa xuống đất để không lẫn lộn với nước thờ cúng.
- Không gọi tên trẻ con: Trong lúc đại tế linh hồn tổ tiên, tránh gọi to tên trẻ con để quỷ hồn vô chủ không nghe thấy và gây ảnh hưởng xấu.
- Kiêng kỵ khác: Tránh đổ vỡ (đồ đạc), kiêng chuyện chăn gối vợ chồng, tránh gây tiếng động lớn, tránh soi gương vào đêm giao thừa.
Việc nên làm đêm Giao Thừa
Bên cạnh việc chuẩn bị mâm cúng, bạn có thể thực hiện những việc sau để增添 may mắn:
- Mua muối: “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi”. Mua một ít muối ngay trong đêm giao thừa hoặc ngày mùng 1 Tết. Muối tượng trưng cho sự mặn mà, nồng nàn trong tình cảm, mong muốn gia đình luôn hòa thuận, yêu thương nhau.
- Dọn dẹp nhà cửa: Sạch sẽ, tươm tất để đón thần tài và năm mới.
- Mặc quần áo mới: Thể hiện sự khởi đầu mới mẻ, tươi sáng.
Việc cúng Giao Thừa năm 2025 không chỉ là một nghi lễ tôn giáo mà còn là nét đẹp văn hóa, là cách để mỗi người nhìn lại năm cũ và hướng tới năm mới với nhiều hy vọng. Hy vọng những thông tin trong bài viết sẽ giúp bạn chuẩn bị một mùa Tết trọn vẹn, ấm cúng và may mắn. Để tham khảo thêm nhiều bài viết kiến thức bổ ích khác, bạn có thể truy cập website chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
