Rằm tháng Giêng (Tết Nguyên Tiêu) không chỉ là ngày lễ quan trọng trong văn hóa tâm linh người Việt mà còn là dịp để các gia đình, dòng họ thể hiện sự thành kính qua mâm cỗ cúng tổ tiên. Trong những năm gần đây, tại nhiều địa phương, đặc biệt là ở Hà Tĩnh, nghệ thuật tạo hình gà luộc thành những tư thế “bay” độc đáo đã thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng. Những mâm cỗ với gà tạo thế “gà bay” không chỉ đơn thuần là vật phẩm cúng tế mà còn là tác phẩm nghệ thuật ẩm thực thể hiện sự khéo léo, tỉ mỉ và lòng thành của người làm. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết về phong tục độc đáo này cũng như hướng dẫn cách thực hiện để bạn đọc có thể tham khảo và áp dụng.
Có thể bạn quan tâm: Gà Cúng Rằm Tháng 7: Nên Để Nguyên Con Hay Chặt Thịt? Ý Nghĩa Tâm Linh Và Hướng Dẫn Chi Tiết
Khám phá ‘phi đội gà bay’ độc đáo trong văn hóa cỗ cúng
Nghệ thuật tạo hình gà luộc thành các tư thế sống động như đang bay hay đứng tấn chắc chắn là một bước tiến lớn trong ẩm thực cỗ truyền thống. Thay vì phương pháp chặt gà thông thường hoặc luộc gà cánh tiên đơn giản, kỹ thuật này yêu cầu người thực hiện phải có tay nghề cao và sự kiên nhẫn tuyệt đối. Những chú gà sau khi được sơ chế và luộc chín sẽ được giữ nguyên vẹn hình dáng, sau đó dùng các dụng cụ hỗ trợ như đinh, nẹp tre hoặc dây buộc để tạo thế theo ý muốn.
Theo chia sẻ từ các nghệ nhân tại Hà Tĩnh, để có được một mâm cỗ “gà bay” đẹp mắt, khâu tuyển chọn nguyên liệu vô cùng khắt khe. Gà选用 (chọn) phải là gà trống tía có mồng đẹp, dáng uy nghi, được nuôi dưỡng trong môi trường sạch sẽ với chế độ ăn uống và vận động đặc biệt. Quá trình chuẩn bị này không khác gì việc chăm sóc một vận động viên trước khi thi đấu, đảm bảo gà có sức khỏe tốt, thịt săn chắc và da mỏng để khi luộc lên căng bóng, không bị rách.
Khi nhắc đến “phi đội gà bay”, chúng ta không thể không trầm trồ trước sự sáng tạo của người dân nơi đây. Hình ảnh những chú gà với đôi cánh dang rộng, chân trước giơ cao như chuẩn bị vút bay tạo nên một bố cục cân đối và uyển chuyển trên mâm cỗ. Điều này không chỉ làm tăng tính thẩm mỹ mà còn mang ý nghĩa biểu tượng cao đẹp, tượng trưng cho sự thăng hoa, phát đạt trong năm mới. Dù còn có những ý kiến tranh luận về tính cầu kỳ, nhưng không thể phủ nhận sức hút mãnh liệt của những tác phẩm ẩm thực này đối với người xem.
Hình ảnh chú gà với thế đứng đặc biệt này khiến cho mâm cỗ cúng rằm không chỉ là vấn đề tâm linh mà còn tạo ra vẻ đẹp, sự độc đáo trong ngày này. Việc tạo hình gà thành các tư thế khác nhau từ quỳ phục đến đứng thẳng, đều xòe hai cánh như tư thế chuẩn bị bay đã thực sự chinh phục được những người khó tính nhất. Những hình ảnh về “phi đội gà bay” này không chỉ lan truyền trên mạng xã hội mà còn trở thành chủ đề bàn luận sôi nổi trong các hội nhóm ẩm thực.
Có thể bạn quan tâm: Gà Cúng Ngậm Hoa Hồng: Ý Nghĩa Sâu Xa Và Những Lưu Ý Quan Trọng Trong Nghi Lễ Thờ Cúng
Bí quyết tạo thế gà luộc ‘bay’ độc đáo
Để tạo ra được những chú gà luộc có dáng đứng như thế, người thực hiện cần trải qua quy trình công phu từ khâu chuẩn bị đến khi hoàn thiện. Dưới đây là những bí quyết cơ bản để bạn đọc có thể hình dung rõ hơn về phương pháp này.
Chuẩn bị nguyên liệu và dụng cụ:
- Gà nguyên con: Chọn gà trống tía nặng khoảng 1.5 – 2kg, mồng đỏ tươi, dáng khỏe mạnh.
- Dụng cụ cố định: Đinh nhỏ (loại không gỉ), nẹp tre (hình dạng thanh mảnh, dẻo dai), dây thun hoặc dây chỉ cotton.
- Gia vị ướp: Muối, nghệ tươi, mỡ gà, rượu trắng.
- Dụng cụ luộc: Nồi lớn có vung kín, than hoa hoặc bếp gas điều chỉnh lửa nhỏ đều.
Quy trình thực hiện chi tiết:
Sơ chế và tạo hình trước khi luộc:
- Gà sau khi làm sạch, dùng muối và rượu trắng chà sát kỹ bên trong và bên ngoài để khử mùi hôi, sau đó rửa lại bằng nước sạch.
- Để tạo thế “bay”, người làm cần dùng đinh đóng từ dưới chân gà xuyên thẳng lên đùi để giữ chân được thẳng đứng. Tiếp theo, dùng nẹp tre uốn theo hình dáng cánh, cố định cánh ở vị trí dang ra hai bên. Dây buộc được sử dụng để giữ cố định các bộ phận này trong suốt quá trình luộc.
- Việc tạo hình cần được thực hiện nhẹ nhàng nhưng chắc chắn để tránh làm gãy xương hoặc rách da gà.
Kỹ thuật luộc gà:
- Đặt gà vào nồi lớn, đổ nước ngập khoảng 2/3 thân gà. Nên dùng than hoa để lửa cháy âm ỉ, đều tay.
- Thời gian luộc khoảng 45 – 60 phút tùy kích thước gà. Trong quá trình luộc, cần quan sát kỹ để điều chỉnh lửa, đảm bảo nước không sôi quá mạnh làm gà bị nứt da, cũng không để lửa quá nhỏ khiến gà chín không đều.
- Khi gà chín, vớt ra để ráo nước, sau đó quét một lớp mỡ gà hoặc nghệ pha loãng lên da để gà có màu vàng óng đẹp mắt và bóng bẩy.
Hoàn thiện tư thế:
- Sau khi gà đã ráo nước, tháo các nẹp tre và dây buộc một cách cẩn thận. Lúc này, hình dáng gà sẽ giữ nguyên được tư thế đã tạo từ ban đầu.
- Nếu muốn tăng tính thẩm mỹ, có thể đặt gà trên các vật trang trí như rùa vàng, quả dừa hoặc mâm xôi gấc để làm nổi bật mâm cỗ.
Với chia sẻ này, bạn cũng có thể làm tại nhà thử thách khả năng nấu nướng, tạo hình của mình. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây là kỹ thuật khó, đòi hỏi sự kiên nhẫn và thực hành nhiều lần để thành thạo.
Có thể bạn quan tâm: Cách Luộc Gà Cúng Nguyên Con Chuẩn Nhất: Da Vàng Bóng, Thịt Chín Đều, Không Bị Nát
Ý nghĩa văn hóa và lưu ý khi áp dụng
Nghệ thuật “gà bay” không chỉ là một trào lưu ẩm thực nhất thời mà còn mang những ý nghĩa sâu sắc trong văn hóa tâm linh của người Việt. Trong ngày Rằm tháng Giêng, mâm cỗ cúng tổ tiên là nơi thể hiện lòng thành kính của con cháu đối với ông bà, tiên tổ. Một mâm cỗ đẹp, được chuẩn bị công phu sẽ thể hiện sự trân trọng và thành tâm của người dâng cúng.
Tuy nhiên, bên cạnh những ý kiến khen ngợi về sự sáng tạo và khéo léo, cũng có không ít tranh cãi xung quanh việc làm này có thực sự cần thiết hay không. Một số người cho rằng việc tạo hình gà quá cầu kỳ có thể làm mất đi hương vị tự nhiên của thịt gà, hoặc gây tốn kém thời gian và công sức không cần thiết. Dù vậy, không thể phủ nhận rằng đây là một nét văn hóa ẩm thực độc đáo, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của người dân.
Khi áp dụng phương pháp này tại nhà, bạn đọc cần lưu ý một số điểm sau:
- Chọn gà phù hợp: Nên chọn gà có kích thước vừa phải, thịt săn chắc. Gà quá to sẽ khó tạo hình và luộc chín đều.
- Thực hành từ đơn giản: Nên bắt đầu với các tư thế đơn giản như gà quỳ hoặc đứng tấn trước khi thử sức với tư thế “bay” phức tạp.
- Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm: Dụng cụ sử dụng để cố định gà phải sạch sẽ, không gỉ sét. Quá trình luộc cần đảm bảo gà chín kỹ để tránh gây hại cho sức khỏe.
Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thêm nhiều bài viết về ẩm thực, văn hóa truyền thống cũng như các mẹo vặt gia đình tại chuaphatanlongthanh.com để làm phong phú thêm kiến thức cho bản thân.
Có thể bạn quan tâm: 5 Khung Giờ Vàng Cúng 30 Tết: Hướng Dẫn Chi Tiết Theo Phong Tục Truyền Thống
Kết luận
‘Gà cúng rằm tháng Giêng’ với kỹ thuật tạo thế ‘bay’ độc đáo thực sự là một biểu tượng đẹp trong văn hóa ẩm thực cỗ truyền thống của người Việt. Qua bài viết này, hy vọng bạn đọc đã hiểu rõ hơn về quy trình cũng như ý nghĩa của nghệ thuật này. Dù bạn có quyết định thực hiện hay không, thì việc tìm hiểu và trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống vẫn luôn là điều cần thiết. Chúc bạn và gia đình có một mùa Rằm tháng Giêng ấm áp, sum vầy bên mâm cỗ ý nghĩa.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
