Rằm tháng Giêng, hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu, là một trong những ngày lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt. Đây không chỉ là ngày rằm đầu tiên của năm mới mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, là dịp để con cháu bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên và các vị thần linh. Tuy nhiên, giữa guồng quay bận rộn của công việc sau kỳ nghỉ Tết, việc tự tay chuẩn bị một mâm cỗ cúng tươm tất khiến nhiều gia đình cảm thấy áp lực. Hiểu được điều đó, các dịch vụ đặt mâm cỗ cúng, đặc biệt là món xôi gà cúng rằm tháng Giêng, đã ra đời như một giải pháp tối ưu, giúp các gia đình có thể giữ trọn vẹn nét đẹp truyền thống mà vẫn tiết kiệm được thời gian và công sức.
Việc chuẩn bị một mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng không đơn thuần là nấu những món ăn ngon mà còn là sự kết hợp tinh tế giữa ẩm thực và tín ngưỡng. Từ những món ăn truyền thống quen thuộc như gà luộc, xôi ngũ sắc cho đến các món canh, xào, nộm, tất cả đều phải được chế biến cẩn thận, trình bày đẹp mắt để dâng lên bàn thờ. Với xu hướng hiện đại, nhiều gia đình đã chuyển sang lựa chọn các dịch vụ đặt cỗ bên ngoài để đảm bảo sự chỉn chu và tiện lợi. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một cái nhìn toàn diện về các món ăn trong mâm cỗ cúng rằm, từ đó giúp bạn có sự lựa chọn phù hợp nhất cho gia đình mình.
Có thể bạn quan tâm: Xôi Gà Cúng Giao Thừa: Ý Nghĩa, Cách Chuẩn Bị Và Những Lưu Ý Quan Trọng
Có thể bạn quan tâm: Văn Khấn Cúng Đất Ở Huế: Hướng Dẫn Chi Tiết Và Đầy Đủ Nhất
Các món ăn không thể thiếu trong mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng
Mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng thường được chuẩn bị khá thịnh soạng, có thể chia thành cỗ mặn và cỗ chay tùy theo tín ngưỡng và phong tục của từng gia đình. Dù là cỗ mặn hay cỗ chay, một mâm cỗ truyền thống vẫn cần đảm bảo các nhóm món chính: món ăn từ gạo (xôi, cơm), món từ thịt (đặc biệt là gà), món canh, món xào/nộm, và các loại hoa quả, trầu cau, vàng mã. Việc hiểu rõ các thành phần này sẽ giúp bạn có thể tự chuẩn bị hoặc kiểm tra lại khi đặt cỗ từ các dịch vụ bên ngoài.
Món chính từ gạo: Xôi và Cơm
Trong văn hóa ẩm thực cúng của người Việt, gạo là biểu tượng của sự no ấm, sung túc. Vì vậy, hai món ăn từ gạo luôn xuất hiện trên bàn thờ vào các dịp lễ, Tết, và rằm tháng Giêng cũng không ngoại lệ.
Xôi thường được ưu tiên hơn cả, đặc biệt là xôi gà cúng rằm tháng Giêng. Xôi không chỉ là món ăn quen thuộc mà còn mang ý nghĩa “đầu năm mới được tấn lộc, tấn tài”. Xôi có thể là xôi trắng, xôi gấc (màu đỏ tượng trưng cho may mắn), xôi đậu xanh, hoặc xôi ngũ sắc. Xôi thường được đồ chín mềm, dẻo, sau đó úp vào chén hoặc tạo hình đẹp mắt. Khi trình bày, người ta thường đặt miếng xôi lên trên lá chuối hoặc lá dong để giữ được hương vị truyền thống.
Bên cạnh xôi, cơm cũng là một phần không thể thiếu, đặc biệt trong các mâm cỗ cúng mặn. Cơm trắng thường được nấu chín tới, hạt cơm tơi, không nát. Trong một số thực đơn cỗ hiện đại, cơm có thể được thay thế hoặc đi kèm với các loại bánh như bánh chưng, bánh tét – những món ăn đặc trưng của ngày Tết Nguyên đán vẫn còn dư vị.
Món từ thịt: Gà luộc – linh hồn của mâm cỗ
Gà luộc là món ăn truyền thống không thể thiếu trong hầu hết các mâm cỗ cúng của người Việt, từ cỗ cưới, cỗ ma cho đến cỗ rằm. Gà luộc tượng trưng cho sự đủ đầy, thịnh vượng và là biểu tượng của sự đoàn viên.
Khi chọn gà để luộc cúng, người ta thường ưu tiên gà trống thiến hoặc gà mái tơ (gà ri, gà ác) vì thịt chắc, da vàng óng, khi luộc lên sẽ rất đẹp mắt. Gà phải được làm sạch, luộc nguyên con, giữ được hình dáng đẹp. Nước luộc gà thường dùng để nấu canh (canh gà nấu măng, canh gà nấu nấm…).
Ngoài gà luộc nguyên con, trong các mâm cỗ hiện đại ngày nay, gà có thể được chế biến thành nhiều món khác nhau như gà hấp lá chanh, gà rang muối, hoặc gà chiên nước mắm để thay đổi khẩu vị. Tuy nhiên, gà luộc vẫn là lựa chọn số một vì sự thanh tịnh, trang nghiêm phù hợp với không gian thờ cúng.
Các món canh, xào, nộm và phụ trợ
Để mâm cỗ trở nên tròn vị và cân bằng dưỡng chất, các món canh, xào, nộm đóng vai trò quan trọng.
- Món canh: Món canh giúp cân bằng vị ngọt tự nhiên từ thịt và rau củ. Các món canh phổ biến trong mâm cỗ rằm bao gồm:
- Canh măng: Dùng măng khô hoặc măng tươi nấu với xương sườn, chân giò, tạo nên vị ngọt thanh đặc trưng.
- Canh gà nấu nấm: Ngon, bổ, dễ ăn, phù hợp với mọi lứa tuổi.
- Canh bóng thả: Món cao cấp, thường xuất hiện trong các mâm cỗ cúng lớn, mang ý nghĩa “phú quý, đủ đầy”.
- Món xào/Nộm: Các món này giúp kích thích vị giác, chống ngán. Một số món phổ biến:
- Nộm xu hào cà rốt: Chua chua, ngọt ngọt, giòn giòn.
- Nộm hoa chuối: Đậm đà hương vị miền Tây.
- Xào thập cẩm: Các loại rau củ như súp lơ, cà rốt, nấm, mộc nhĩ xào chung với thịt.
- Tôm chiên kiểu Thái: Một món ăn hiện đại, tạo điểm nhấn cho mâm cỗ.
Ngoài ra, một số mâm cỗ còn có món bánh chưng/bánh tét (thường cắt miếng vuông nhỏ), các món ăn kèm như củ quả luộc chấm kho quẹt (đặc sản miền Tây), hoặc các món nem, chả.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Xem Ngày Cúng Đất Đầu Năm 2026: Chuẩn Xác, Hợp Phong Thủy, Rước Lộc Vào Nhà
Bảng giá tham khảo và các dịch vụ đặt cỗ phổ biến
Vào dịp rằm tháng Giêng, nhu cầu đặt cỗ tăng cao kéo theo nhiều dịch vụ cung cấp khác nhau trên thị trường. Giá cả thường dao động tùy thuộc vào quy mô mâm cỗ, số lượng món ăn, chất lượng nguyên liệu và thương hiệu dịch vụ.
Phân khúc giá trung bình
Theo khảo sát thị trường, giá mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng dao động từ khoảng 499.000 đồng đến trên 2 triệu đồng cho một mâm cỗ đầy đủ (đã bao gồm hoa quả, trầu cau, vàng mã và chi phí vận chuyển).
- Phân khúc dưới 1 triệu đồng: Các mâm cỗ ở mức giá này thường có khoảng 5-7 món, đủ các món chính như gà luộc/xôi, canh, xào, nộm, cơm. Đây là lựa chọn phù hợp cho các gia đình nhỏ, muốn có một mâm cỗ tươm tất nhưng chi phí tiết kiệm. Ví dụ: thực đơn 499.000 đồng có thể bao gồm gà luộc, xôi, canh măng, nộm xu hào, rau xào, cơm.
- Phân khúc từ 1 triệu đến 1.5 triệu đồng: Mâm cỗ ở mức này thường có 8-9 món, đa dạng và cao cấp hơn. Các món ăn được chế biến công phu hơn, có thể có các món như tôm chiên, cá lăng nướng, bò sốt tiêu, bánh chưng. Đây là mức giá phổ biến được nhiều gia đình ưa chuộng.
- Phân khúc trên 2 triệu đồng: Đây là các mâm cỗ cúng cao cấp, thường dành cho gia đình có điều kiện hoặc các cơ quan, doanh nghiệp. Mâm cỗ sẽ có số lượng món lớn (10-12 món), nguyên liệu cao cấp (cua, ghẹ, tôm hùm…), được trình bày đẹp mắt như các món cỗ tiệc.
Các dịch vụ đặt cỗ phổ biến
Hiện nay, có hai mô hình dịch vụ đặt cỗ phổ biến:
- Dịch vụ đặt cỗ trọn gói: Các công ty chuyên về đồ cúng như “Đồ cúng Việt”, “Hệ sinh thái xanh Tâm An”… cung cấp các gói cỗ mặn và chay có sẵn. Ưu điểm là tiện lợi, nhanh chóng, nguyên liệu đảm bảo vệ sinh, có đầy đủ các lễ vật cúng. Khách hàng chỉ cần đặt hàng, mọi thứ sẽ được giao tận nhà, sẵn sàng dâng lên bàn thờ.
- Dịch vụ nấu cỗ tại gia (theo yêu cầu): Các đầu bếp tại gia hoặc các cơ sở nhỏ nhận nấu cỗ theo thực đơn riêng của khách. Ưu điểm là có thể linh hoạt thay đổi món ăn theo khẩu vị gia đình, nhưng thường yêu cầu đặt trước và có thể không bao gồm đầy đủ lễ vật cúng như các dịch vụ trọn gói.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Văn Sớ Cúng Giải Hạn Đầu Năm: Ý Nghĩa Và Bài Khấn Chuẩn
Lời khuyên khi chuẩn bị hoặc đặt mâm cỗ cúng rằm
Dù bạn chọn tự tay chuẩn bị hay đặt mâm cỗ từ dịch vụ, những lưu ý sau sẽ giúp bạn có một mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng trọn vẹn:
- Lên kế hoạch sớm: Vào dịp rằm tháng Giêng, các dịch vụ đặt cỗ thường quá tải. Bạn nên đặt hàng ít nhất 2-3 ngày trước khi rằm để đảm bảo có chỗ và được phục vụ chu đáo.
- Xác định rõ nhu cầu: Quyết định xem gia đình bạn muốn cỗ mặn hay cỗ chay, số lượng người ăn, và ngân sách dự kiến. Điều này giúp bạn chọn được thực đơn phù hợp nhất.
- Kiểm tra kỹ thực đơn và chất lượng: Khi đặt cỗ, hãy yêu cầu xem trước thực đơn chi tiết và hỏi rõ về nguồn gốc nguyên liệu. Một số dịch vụ uy tín sẽ cam kết sử dụng thực phẩm sạch, có nguồn gốc rõ ràng.
- Chú ý đến trình bày: Một mâm cỗ cúng không chỉ ngon mà còn phải đẹp. Hãy chọn những dịch vụ có kinh nghiệm trong việc trình bày mâm cỗ sa cho cân đối, hài hòa, tạo cảm giác trang nghiêm.
- Gia đình tự tay chuẩn bị một số món: Nếu đặt cỗ bên ngoài, bạn có thể tự tay chuẩn bị một vài món đơn giản như nước chấm, trầu cau, hoặc sắp xếp mâm cỗ để tăng thêm không khí gia đình.
Mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng là một nét đẹp văn hóa truyền thống cần được gìn giữ và phát huy. Dù ở hình thức nào, từ việc tự tay nấu nướng đến việc sử dụng dịch vụ đặt cỗ, điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành kính và sự sum vầy của các thành viên trong gia đình. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn có một mùa rằm tháng Giêng ấm cúng và trọn vẹn. Bạn có thể tham khảo thêm nhiều thông tin hữu ích về ẩm thực và văn hóa tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
