Tảo mộ mỗi dịp xuân về đã trở thành một truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và tình cảm thiêng liêng hướng về tổ tiên. Đây không chỉ là hoạt động dọn dẹp, tu sửa phần mộ mà còn là nghi lễ tâm linh quan trọng để mời hương linh tiên tổ về sum vầy cùng gia đình trong những ngày Tết. Để buổi tảo mộ diễn ra trang nghiêm và thành kính, gia chủ cần chuẩn bị kỹ lưỡng từ lễ vật cho đến bài văn khấn. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp đầy đủ hướng dẫn chi tiết về quy trình cũng như các mẫu văn khấn chuẩn nhất theo truyền thống văn hóa Việt Nam.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Nhương Tinh Khoa: Cẩm Nang Toàn Tập Về Giải Hạn Sao Chiếu Mệnh
Những chuẩn bị cần thiết cho buổi tảo mộ
Việc tảo mộ cuối năm hay còn gọi là Lễ Chạp thường được tổ chức vào cuối tháng Chạp, trước khi các gia đình sửa soạn mâm cơm Tất niên ngày 30 Tết. Đây là thời điểm thiêng liêng để con cháu tưởng nhớ và bày tỏ lòng hiếu kính với những người đã khuất. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ cần chuẩn bị những gì cho buổi lễ này.
Khi đi tảo mộ, gia chủ cần sắm sửa một mâm lễ vật tươm tất, thể hiện sự thành tâm. Dưới đây là những đồ lễ cơ bản thường được chuẩn bị:
- Lễ mặn: Một con gà trống thiến luộc nguyên con hoặc một khoanh giò lụa, hoặc 2 lạng thịt nạc vai luộc.
- Lễ ngọt: 1 đĩa xôi (xôi gấc hoặc xôi trắng) hoặc bánh chưng, cùng 1 đĩa gạo muối.
- Rượu và nước: 1 bát nước sạch, 1/2 lít rượu trắng để thể hiện sự trang trọng.
- Thuốc lào và chè: 1 bao thuốc lá (thường là thuốc lào) và 1 lạng chè ngon.
- Quần áo mã: 1 bộ quần áo quan Thần linh, mũ, hia tất cả màu đỏ, ngựa đỏ kiếm trắng (dâng lên thần linh thổ địa cai quản khu vực nghĩa trang).
- Vàng mã: 1 đinh vàng hoa, 10 lễ vàng tiền.
- Oản và trầu cau: 4 cái oản đỏ, 5 lá trầu và 5 quả cau (đã têm cánh).
- Hoa quả và hoa tươi: 9 bông hồng đỏ và đĩa hoa quả ngũ quả (5 quả tròn).
Lưu ý quan trọng: Nếu gia đình không có điều kiện chuẩn bị đầy đủ như trên, người đi tảo mộ chỉ cần nén hương nhang và bông hoa cúc trắng là được. Điều quan trọng nhất vẫn là sự thành kính và lòng hướng về tổ tiên, không cần quá phô trương hay xa hoa.
Có thể bạn quan tâm: Ý Nghĩa Và Cách Đốt Giấy Tiền Vàng Mã Cúng Thần Tài Chuẩn Nhất
Các mẫu văn khấn tảo mộ Tết Nguyên đán
Văn khấn là phần không thể thiếu trong mỗi buổi tảo mộ, giúp truyền tải tấm lòng thành của con cháu đến với tiên tổ và các vị thần linh. Dưới đây là các mẫu văn khấn phổ biến mà bạn có thể tham khảo.
Mẫu văn khấn tảo mộ mời tiên tổ về ăn Tết
Đây là bài văn khấn chính dùng để mời hương linh gia tiên về nhà đón Tết cùng gia đình. Gia chủ nên đọc to, rõ ràng và giữ tâm thế trang nghiêm.
Bài văn khấn tảo mộ (Mẫu 1):
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần)
Kính lạy ngài Kim niên đương cai Lưu Vương hành khiển, Ngũ Ôn Chi Thần, Nguyễn Tào phán quan.
Kính lạy ngài bản cảnh Thành Hoàng Chính vị Đại Vương.
Ngài bản xứ Thần Linh Thổ Địa Tôn Thần.
Kính lạy các ngài ngũ phương, Ngũ Thổ Long Mạc Tôn Thần. Tiền Chu Tước, Hậu Huyền Vũ, Tả Thanh Long, Hữu Bạch Hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản trong xứ này.
Kính lạy hương cụ……………………………
Hôm nay là ngày……tháng……. nhằm tiết cuối đông sắp sang năm mới.
Chúng con là:………………………………………
Sắm sang vật phẩm, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình Tôn Thần, kính rước vong linh gia tiên của chúng con là (tên các vong linh):………………………………………
Có phần mộ tại đây về với gia đình……… để cháu con phụng sự trong tết, báo đáp, tỏ lòng hiếu kính.
Cúi xin Tôn Thần phù thùy doãn hứa. Âm dương cách trở, bát nước nén hương hiếu tâm, lòng cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo!
Mẫu văn khấn tảo mộ tham khảo từ “Văn khấn cổ truyền Việt Nam” (Mẫu 2):
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
– Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy ngài Địa tạng Vương Bồ Tát.
– Con kính lạy ngài Kim Niên Đương cai Thái Tuế chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào Phán quan.
– Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng Chư vị Đại Vương quản cai nơi nghĩa trang.
– Con kính lạy Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa Tôn thần.
– Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ Long Mạch Tôn thần, các ngài Tiền Chu tước, Hậu Huyền vũ, Tả Thanh Long, Hữu Bạch Hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản trong nơi nghĩa trang này.
Con kính lạy hương linh cụ:……………
Hôm nay là ngày… tháng Chạp, năm cũ sắp qua, năm mới sắp đến.
Tín chủ (chúng) con là:………….
Ngụ tại:………….
Chúng con sắm sanh phẩm vật, hương hoa trà quả, kim ngân tài mã, dâng hiến trình cáo Tôn thần, kính rước vong linh bản gia tiên tổ chúng con là:…………… có phần mộ táng tại……để được về với gia đình đón mừng năm mới, để cho cháu con được phụng sự trong tiết xuân thiên, báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính. Cúi xin Tôn thần, Phủ thùy doãn hứa.
Âm dương cách trở
Bát nước nén hương
Thành tâm kính lễ
Cúi xin chứng giám
Phù hộ độ trì
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Mẫu văn khấn tạ mộ (Hàn long mạch)
Trong trường hợp kết hợp tảo mộ với việc sửa sang, tu bổ mộ phần (như hàn long mạch), gia chủ cần làm lễ tạ mộ. Lễ này nhằm cảm tạ thần linh thổ địa đã che chở cho mộ phần được yên ổn và cầu mong tiếp tục phù hộ cho gia đình.
Bài văn khấn tạ mộ:
Nam mô a di đà phật!
Con kính lạy:
– Quan đương xứ thổ địa chính thần
– Thổ địa Ngũ phương Long mạch Tôn thần,
– Tiền thần Chu Tước, Hậu thần Huyền Vũ, Tả thần Thanh Long, Hữu thần Bạch Hổ
– Liệt vị Tôn thần cai quản ở xứ này.
– Con kính lạy vong linh ……….
Hôm nay là ngày…tháng…năm…, nhằm tiết ….. Chúng con là:…………… Thành tâm sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Chư vị Tôn Thần về việc lễ tạ mộ phần.
Nguyên có vong linh thân nhân của gia đình chúng con là:……….hiện phần mộ an táng ở nơi này. Đội ơn Chư vị Tôn thần che chở, ban ân, vong linh được yên ổn vui tươi nơi chín suối. Lại nhờ có duyên lành, gia đình chúng con được vong linh thường về ghé thăm, linh ứng giúp chỉ dẫn các công các việc được đầu xuôi đuôi lọt, nhờ thế toàn gia được an ninh khang thái, từng bước tiến bộ. Nay nhằm ngày lành tháng tốt, gia đình chúng con sắm sửa lễ tạ mộ những mong báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính. Cúi xin Chư vị Tôn Thần lai giáng án tiền, nhận hưởng lễ vật, chứng minh tâm đức. Cúi mong vong linh chấp kỳ lễ bạc, lời kêu tiếng khấn, tờ đơn cánh semiclass, tùy phương ứng biến, độ trì toàn gia, từ trẻ tới già, luôn được vui tươi, mạnh khỏe. Chúng con dâng biếu vong linh tài mã gồm: ….( đọc tên các đồ mã dâng cho vong) Âm dương cách trở, bát nước nén hương, giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Vu Lan Vào Ngày Nào, Giờ Nào Tốt Nhất Để Gia Chủ Đón Nhận Nhiều May Mắn?
Phần mộ Long mạch, Sơn thần Thổ phủ
Ngoài việc khấn tảo mộ gia tiên, khi đến các khu nghĩa trang lớn, đặc biệt là nơi có nhiều phần mộ tập trung, chúng ta cũng nên làm lễ khấn tạ các vị thần linh cai quản khu vực đó (Thổ địa, Long mạch) để cầu xin sự bình an cho toàn thể khu nghĩa trang.
Bài văn khấn:
Nam mô a di Đà Phật! (3 lần)
– Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
– Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ, chư vị Tôn thần:
– Con kính lạy các ngài Thần linh bản xứ cai quản trong khu vực này.
Hôm nay là ngày: …………… Tín chủ (chúng) con là:………
Nhân tiết Thanh minh (hoặc là nhân tiết thu, tiết đông, hoặc nhân ngày lành tháng tốt…) tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương kính dâng trước án, kính mời chư vị Tôn thần lai lâm chiếu giám.
Gia đình chúng con có ngôi mộ của………………….. Táng tại xứ này, nay muốn sửa sang xây đắp (hoặc tảo mộ, bốc mộ…) vì vậy chúng con xin kính cáo các đấng Thần linh, Thổ công, Thổ phủ Long Mạch, Tiền Chu Tước, Hậu Huyền Vũ, Tả Thanh Long, Hữu Bạch Hổ và Chư vị Tôn thần cai quản trong khu vực này, chúng con kính mời các vị chư Thần về đây chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, độ cho vong linh được an nhàn yên ổn, siêu thoát.
Cúi xin các vị phù hộ độ trì cho tín chủ chúng con toàn gia mạnh khỏe an bình, bốn mùa không tật ách, tám tiết hưởng thái bình. Nam mô a di Đà Phật! (3 lần).
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Lễ Cúng Khai Trương Tiệm Tóc: Chuẩn Bị Và Nghi Thức Đúng Chuẩn
Các quy trình thực hiện tảo mộ chuẩn chỉnh
Để buổi tảo mộ diễn ra thuận lợi, bạn có thể tham khảo các bước cơ bản sau đây:
- Dọn dẹp vệ sinh mộ phần: Đây là việc làm đầu tiên và quan trọng nhất. Dùng dụng cụ cắt tỉa cỏ dại xung quanh, làm sạch các vết bẩn bám trên bia mộ và nấm mồ. Nếu mộ có dấu hiệu xuống cấp như nứt, lún, cần tiến hành tu sửa, đắp lại đất cho đầy đặn. Lưu ý khi dọn cỏ nên nhẹ nhàng tránh làm ảnh hưởng đến long mạch.
- Sắp xếp và thắp hương lễ vật: Sau khi mộ phần đã sạch sẽ, tiến hành bày biện lễ vật lên phần sân trước mộ (nếu có) hoặc đặt lên trên phần bia. Tuyệt đối không đặt lễ vật lên phần nấm mộ. Thắp hương, nến và bắt đầu bài văn khấn.
- Đọc văn khấn: Gia chủ hoặc người đại diện đứng trước mộ, hai tay chắp lại, đọc to bài văn khấn đã chuẩn bị. Cần đọc với thái độ thành tâm, trang nghiêm, không vội vàng.
- Hóa vàng mã: Sau khi hương cháy được một nửa, tiến hành hóa vàng mã (đốt quần áo mã, tiền vàng). Chú ý đốt hết và an toàn để tránh gây cháy nổ.
- Rước hương linh về nhà: Khi làm lễ xong, gia chủ có thể rước bát hương hoặc di ảnh của người đã khuất về nhà để làm lễ cúng rước tổ tiên về ăn Tết (nếu có phong tục này). Nếu không, có thể khấn xin thần linh cho rước hương linh về nhà bằng ý nghĩ.
Sự khác biệt giữa tảo mộ cuối năm và tảo mộ tiết Thanh Minh
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa tảo mộ cuối năm và tảo mộ tiết Thanh Minh. Thực tế, hai nghi lễ này có ý nghĩa và thời gian khác nhau:
- Tảo mộ cuối năm (Lễ Chạp): Diễn ra vào cuối tháng Chạp (khoảng 23 – 30 Tết). Mục đích chính là mời tổ tiên về nhà đón Tết, thể hiện sự sum vầy đoàn viên.
- Tảo mộ tiết Thanh Minh: Diễn ra vào khoảng tháng 3, tháng 4 dương lịch (khoảng mùng 4 hoặc 5 tháng 4 đến 20 hoặc 21 tháng 4). Đây là dịp để sửa sang mộ phần sau mùa đông, dọn dẹp cỏ dại chuẩn bị cho mùa xuân. Trong ngày này, người ta thường làm lễ cúng gia tiên ngay tại mộ sau khi dọn dẹp xong.
Cả hai tục lệ này đều mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc, thể hiện truyền thống uống nước nhớ nguồn của dân tộc Việt Nam.
Kết luận
Tảo mộ Tết Nguyên đán là một nét đẹp văn hóa tâm linh không thể thiếu trong đời sống người Việt. Qua đó, chúng ta không chỉ thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên mà còn giáo dục đạo đức cho các thế hệ sau. Để buổi tảo mộ được trọn vẹn, hãy chuẩn bị lễ vật phù hợp với điều kiện gia đình, giữ tâm thế thành kính và đọc đúng các bài văn khấn. Hy vọng những thông tin trong bài viết trên đây đã giúp bạn đọc có cái nhìn tổng quan và chuẩn bị chu đáo cho nghi lễ quan trọng này. Bạn có thể tham khảo thêm nhiều kiến thức văn hóa, đời sống đa dạng khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
