Lễ cúng tạ mộ, hay còn gọi là lễ Chạp, là một nghi thức truyền thống đẹp đẽ trong văn hóa người Việt, thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Đây không chỉ là dịp để con cháu tưởng nhớ đến công lao của tổ tiên mà còn là lúc để tri ân các đấng thần linh đã che chở cho phần đất an nghỉ của người đã khuất. Tuy nhiên, để thực hiện nghi lễ này một cách trọn vẹn, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt tâm linh cũng như vật chất. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp đầy đủ thông tin về ý nghĩa, các bước chuẩn bị và bài văn khấn tạ mộ chuẩn nhất, giúp bạn đọc thực hiện đúng phong tục.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng 3 Ngày Người Chết: Văn Khấn Chi Tiết Và Những Điều Cần Biết
Tổng quan về lễ tạ mộ
Lễ tạ mộ là một nghi thức quan trọng nhằm thể hiện sự tri ân và lòng thành kính đối với tổ tiên cùng các đấng thần linh cai quản khu vực đất mộ. Theo quan niệm truyền thống, người đã khuất vẫn tiếp tục một cuộc sống ở thế giới bên kia, và lễ tạ mộ cuối năm thường được tổ chức để mời gia tiên về sum họp cùng con cháu trong dịp Tết đến xuân về.
Nghi lễ này thường được thực hiện vào thời điểm cuối năm, khoảng từ ngày 23 tháng Chạp đến hết ngày 30 tháng Chạp âm lịch. Đây là lúc mọi người chuẩn bị đón năm mới, cũng là lúc tảo mộ và tạ lễ để cầu mong một năm mới an lành, may mắn cho gia đình. Lễ tạ mộ khánh thành khi xây dựng mộ mới cũng là một nghi lễ quan trọng khác, đánh dấu việc hoàn thành nơi an nghỉ cho người thân.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng 3 Ngày Tết: Thực Đơn Chi Tiết Và Ý Nghĩa Phong Tục
Các loại lễ cúng tạ mộ phổ biến
Trong phong tục tập quán của người Việt, có nhiều loại lễ cúng tạ mộ khác nhau, tùy thuộc vào mục đích và thời điểm. Dưới đây là một số loại lễ tạ mộ thường được đặc biệt chú trọng:
- Lễ tạ mộ đầu năm (tạ mộ Thanh Minh): Thực hiện vào dịp Tết Thanh Minh (thường rơi vào tháng 3 âm lịch), nhằm tạ ơn thần linh và tổ tiên sau một năm cũ.
- Lễ tạ mộ cuối năm: Là nghi lễ quan trọng nhất, diễn ra vào cuối năm để cảm tạ thần linh, xin phép cho tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu.
- Lễ tạ mộ khánh thành công trình mới hoàn thành: Khi xây dựng xong mộ phần mới, gia chủ làm lễ tạ để cảm ơn thần linh cho phép an táng và cầu xin phù hộ cho người đã khuất được yên nghỉ.
- Lễ tạ mộ kết phát: Dành cho những ngôi mộ có các đặc trưng phong thủy đặc biệt.
- Lễ tạ mộ kết mối (mối đùn): Thực hiện khi mộ có một lớp keo kiên cố giúp bảo vệ hài cốt.
- Lễ tạ mộ tam đại: Lễ tạ cúng tổ tiên 3 đời của gia chủ.
- Lễ tạ mộ 3 ngày, lễ tạ mộ ngày giỗ: Các nghi lễ nhỏ hơn trong năm.
- Lễ tạ mộ cúng rằm tháng 7: Thực hiện vào ngày Vu Lan báo hiếu.
- Lễ tạ mộ của dòng họ, tộc: Lễ lớn của toàn bộ dòng họ.
Trong số đó, lễ tạ mộ cuối năm và lễ tạ mộ khánh thành là hai nghi lễ được quan tâm và chuẩn bị kỹ lưỡng nhất.
Lễ cúng tạ mộ cuối năm
Đây là nghi thức nhằm thể hiện sự tưởng nhớ, lòng thành kính đối với các bậc tổ tiên trong gia đình. Với quan niệm người đã mất vẫn tiếp tục cuộc sống ở thế giới bên kia, lễ tạ mộ cuối năm thường được tổ chức để mời gia tiên về ăn Tết cùng con cháu và cảm tạ các chư vị thần linh đã cho tổ tiên nương nhờ nơi đất lành.
Thời gian làm lễ tạ mộ thường tùy vào phong tục từng vùng, nhưng lễ cúng tạ mộ cuối năm thường được diễn ra vào ngày 23/12 âm lịch cho đến ngày 30/12 âm lịch. Đây là thời điểm thích hợp để chuẩn bị mâm cơm cúng tạ ơn tổ tiên.
Lễ cúng tạ mộ khánh thành
Một lễ quan trọng khác là tạ mộ khánh thành, được thực hiện khi xây dựng nơi an nghỉ cho các vị gia tiên đã khuất. Mục đích của lễ này là để cảm tạ thần linh đã cho phép người đã khuất yên nghỉ trên mảnh đất này, đồng thời cầu mong họ phù hộ cho con cháu trên dương thế.
Đối với lễ tạ mộ khánh thành, thời gian diễn ra thường là ngay sau khi công trình hoàn thành hoặc chọn ngày tốt hợp tuổi, hợp mệnh với gia chủ.
Phân biệt tạ mộ và tảo mộ
Mặc dù cùng liên quan đến việc thăm viếng phần mộ tổ tiên, tạ mộ và tảo mộ là hai khái niệm khác nhau:
- Tạ mộ: Là công việc nhằm tri ân và thể hiện lòng biết ơn đến các vị thần linh đã cho phép và chăm sóc cho phần đất đai yên nghỉ của tổ tiên. Tạ mộ thường được diễn ra vào các ngày cuối cùng trong năm hoặc vào những dịp đặc biệt như khánh thành mộ.
- Tảo mộ: Là nghi thức nhằm sửa sang, dọn dẹp phần mồ mả của các bậc gia tiên trong dòng họ, giúp con cháu hưng thịnh, làm ăn phát đạt. Tảo mộ thường diễn ra vào tháng 3 âm lịch hằng năm (dịp Tết Thanh Minh).
Có thể bạn quan tâm: Cúng Thần Tài Ngày Ông Công Ông Táo: Nên Làm Riêng Hay Gộp Chung?
Cách sắm lễ, mâm cúng tạ mộ
Phần lễ vật cho việc cúng tạ mộ có thể chuẩn bị đơn giản, nhưng khi cúng phải thể hiện sự thành tâm và kính trọng. Phần lễ vật thông thường sẽ bao gồm:
- Xôi và gà luộc: Đây là hai món ăn truyền thống không thể thiếu trong mâm cúng của người Việt.
- Trái cây và hoa: Nên lựa chọn các loại hoa như hoa hồng, hoa bách hợp, hoa cúc trắng hoặc những loại hoa mà người đã khuất thích. Trái cây nên chọn ngũ quả tươi ngon.
- Rượu trắng: Dùng để tế lễ thần linh và tổ tiên.
- Chè: Một bát chè nhỏ để dâng lên bàn thờ.
- Trầu cau: Biểu tượng của sự trọn vẹn, sum vầy.
- Vàng mã: Trong đó phải có 4 đĩa để tiền vàng gồm: 1 đĩa để 3 đinh vàng lá, 1 đinh xu tiền; 1 đĩa có 1 đinh vàng lá, 7 đinh xu tiền; 1 đĩa có 9 đinh vàng lá, 1 đinh xu tiền.
Lễ vật cần chuẩn bị kỹ lưỡng, sạch sẽ, thể hiện lòng thành của con cháu đối với tổ tiên và thần linh.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Khai Trương Xe Mới: Cẩm Nang Trọn Gói Lễ Vật Và Văn Khấn Chuẩn Xác
Văn khấn tạ mộ cuối năm
Văn khấn là phần quan trọng nhất trong lễ tạ mộ, giúp truyền tải lòng thành và nguyện cầu của con cháu đến với tổ tiên và thần linh. Dưới đây là các bài văn khấn tạ mộ cuối năm chuẩn nhất bạn có thể tham khảo.
Văn khấn lễ tạ mộ ngoài đồng
Nam mô a di đà phật!
Nam mô a di đà phật!
Nam mô a di đà phật!
Con kính lạy:
– Quan đương xứ thổ địa chính thần
– Thổ địa Ngũ phương Long mạch Tôn thần,
– Tiền thần Chu Tước, Hậu thần Huyền Vũ, Tả thần Thanh Long, Hữu thần Bạch Hổ
– Liệt vị Tôn thần cai quản ở xứ này.
Con kính lạy vong linh ……….
Hôm nay là ngày…tháng…năm…,
nhằm tiết ….. Chúng con là:…………… Thành tâm sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Chư vị Tôn Thần về việc lễ tạ mộ phần.
Nguyên có vong linh thân nhân của gia đình chúng con là:……….hiện phần mộ an táng ở noi này.
Đội ơn Chư vị Tôn thần che chở, ban ân, vong linh được yên ổn vui tươi nơi chín suối.
Lại nhờ có duyên lành, gia đình chúng con được vong linh thường về ghé thăm, linh ứng giúp chỉ dẫn các công các việc được đầu xuôi đuôi lọt, nhờ thế toàn gia được an ninh khang thái, từng bước tiến bộ.
Nay nhằm ngày lành tháng tốt, gia đình chúng con sắm sửa lễ tạ mộ những mong báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính.
Cúi xin Chư vị Tôn Thần lai giáng án tiền, nhận hưởng lễ vật, chứng minh tâm đức.
Cúi mong vong linh chấp kỳ lễ bạc, lời kêu tiếng khấn, tờ đơn cánh sớ, tùy phương ứng biến, độ trì toàn gia, từ trẻ tới già, luôn được vui tươi, mạnh khỏe.
Chúng con dâng biếu vong linh tài mã gồm : ….( đọc tên các đồ mã dâng cho vong)
m dương cách trở, bát nước nén hương, giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo.
Văn khấn lễ tạ mộ cuối năm mẫu 1
(Tạ mộ để xin phép Thổ thần Thổ địa nơi đó cho Ông bà về ăn Tết)
Kính lạy:
– Ngài Kim niên Đương cai Thái tuế Chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào phán quan.
– Ngài bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại vương.
– Ngài bản xứ thần linh Thổ địa tôn thần.
– Các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ long mạch Tôn thần, Tiền Chu tước, Hậu Huyền vũ, Tả Thanh long, Hữu Bạch hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản ở trong xứ này.
Chúng con (Họ tên vợ, chồng)……………………………………………………
Địa chỉ…………………………………………………………………………………
Sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Tôn thần, kính viếng vong linh là:………………………………
(Tên của Ông, bà, cha mẹ v.v…): Tuổi………………………….
Tạ thế ngày…………………………………………………………..
Phần mộ ký táng tại……………………………………………….
Nay nhân ngày (Ví dụ: Cuối năm, hoặc Thanh minh, hoặc thăm mộ) con xin cúi lạy Thần linh đất này, Thành hoàng bản thổ nơi đây, đất lành chim đậu, đức dày thanh cao, giữ lành công lao, có kết có phát nhờ vào thần quan, tôn thần long mạch cao sang, nhị thập tứ hướng nhị thập tứ sơn quanh vùng.
Chọn đây an táng mộ phần, thỏa yên muôn thủa, hồng ân đời đời, gia ân mãi mãi không thôi, chúng con xin có vài lời cầu xin: Bái tạ thủ mộ thần quan, cho chân linh dưỡng cho hài cốt nguyên vẹn toàn, phù hộ con cháu trần gian, an khang mạnh khỏe ăn làm gặp may. m dương cách trở, bát nước nén hương, biểu tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Phục duy cẩn cáo!
(Khấn 3 lần rồi đốt vàng tiền).
Văn khấn tạ mộ cuối năm mẫu 2
(Tạ mộ để xin phép Thổ thần Thổ địa nơi đó cho Ông bà về ăn Tết)
Kính lạy:
– Ngài Kim niên Đương cai Thái tuế Chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào phán quan.
– Ngài bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại vương.
– Ngài bản xứ thần linh Thổ địa tôn thần.
– Các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ long mạch Tôn thần, Tiền Chu tước, Hậu Huyền vũ, Tả Thanh long, Hữu Bạch hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản ở trong xứ này.
Chúng con (Họ tên vợ, chồng)……………………………………………………
Địa chỉ…………………………………………………………………………………
Sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Tôn thần, kính viếng vong linh là:………………………………
(Tên của Ông, bà, cha mẹ v.v…): Tuổi………………………….
Tạ thế ngày…………………………………………………………..
Phần mộ ký táng tại……………………………………………….
Nay nhân ngày (Ví dụ: Cuối năm, hoặc Thanh minh, hoặc thăm mộ) con xin cúi lạy Thần linh đất này, Thành hoàng bản thổ nơi đây, đất lành chim đậu, đức dày thanh cao, giữ lành công lao, có kết có phát nhờ vào thần quan, tôn thần long mạch cao sang, nhị thập tứ hướng nhị thập tứ sơn quanh vùng.
Chọn đây an táng mộ phần, thỏa yên muôn thủa, hồng ân đời đời, gia ân mãi mãi không thôi, chúng con xin có vài lời cầu xin: Bái tạ thủ mộ thần quan, cho chân linh dưỡng cho hài cốt nguyên vẹn toàn, phù hộ con cháu trần gian, an khang mạnh khỏe ăn làm gặp may. m dương cách trở, bát nước nén hương, biểu tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Phục duy cẩn cáo!
(Khấn 3 lần rồi đốt vàng tiền).
Văn khấn cúng tạ mộ cuối năm mẫu 3
“Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
- Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương
- Con kính lạy ngài Địa tạng vương bồ tát.
- Con kính lạy ngài Kim Niên Đương cai Thái Tuế Chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào Phán quan.
- Con kính lạy ngày Bản cảnh Thành Hoàng Chư vị Đại Vương quản cai nơi nghĩa trang.
- Con kính lạy Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa Tôn thần.
- Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ Long Mạch Tôn thần, các ngài Tiền Chu tước, Hậu Huyền Vũ, Tả Thanh Long, Hữu Bạch Hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản trong nơi nghĩa trang này.
- Con kính lạy hương linh cụ:…………………..
Hôm nay là ngày…….. tháng Chạp, năm cũ sắp qua, năm mới sắp đến.
Tín chủ (chúng) con là:…………..
Ngụ tại:…………..
Chúng con sắm sanh phẩm vật, hương hoa trà quả,kim ngân tài mã, dâng hiến trình cáo Tôn thần.
Kính rước vong linh bản gia tiên tổ chúng con là:……………
Kỵ nhật là…
Có phần mộ táng tại…………
Được về với gia đình đón mừng năm mới, để cho cháu con được phụng sự trong tiết xuân thiên, báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính. Cúi xin Tôn thần, Phủ thùy doãn hứa.
m dương cách trở
Bát nước nén hương.
Thành tâm kính lễ
Cúi xin chứng giám
Phù hộ độ trì
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!”
Văn khấn tạ mộ khánh thành, mới xây xong
Nam mô a di đà phật!
Con kính lạy:
– Quan đương xứ thổ địa chính thần
– Thổ địa Ngũ phương Long mạch Tôn thần,
– Tiền thần Chu Tước, Hậu thần Huyền Vũ, Tả thần Thanh Long, Hữu thần Bạch Hổ
– Liệt vị Tôn thần cai quản ở xứ này.
Con kính lạy vong linh ….
Hôm nay là ngày…tháng…năm…, là tiết ngày khánh thành mộ chí…
Chúng con là:………
Thành tâm sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Chư vị Tôn Thần về việc lễ tạ mộ phần.
Nguyên có vong linh thân nhân của gia đình chúng con là:……. hiện phần mộ an táng ở nơi này. Đội ơn Chư vị Tôn thần che chở, ban ân, vong linh được yên ổn vui tươi nơi chín suối. Lại nhờ có duyên lành, gia đình chúng con được vong linh thường về ghé thăm, linh ứng giúp chỉ dẫn các công các việc được đầu xuôi đuôi lọt, nhờ thế toàn gia được an ninh khang thái, từng bước tiến bộ.
Nay nhâm ngày lành tháng tốt, gia đình chúng con sắm sửa lễ tạ mộ những mong báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính. Cúi xin Chư vị Tôn Thần lai giáng án tiền, nhận hưởng lễ vật, chứng minh tâm đức.
Cúi mong vong linh chấp kỳ lễ bạc, lời kêu tiếng khấn, tờ đơn cánh semiclass, tùy phương ứng biến, độ trì toàn gia, từ trẻ tới già, luôn được vui tươi, mạnh khỏe.
Chúng con dâng biếu vong linh tài mã gồm : …. (đọc tên các đồ mã dâng cho vong)
m dương cách trở, bát nước nén hương, giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo.
Lưu ý khi đi lễ tạ mộ
Do tính thiêng liêng và truyền thống quý báu của dân tộc, khi thực hiện lễ tạ mộ phải chú ý một số điều sau:
- Người có sức khỏe yếu như phụ nữ có thai, người bị ốm, bệnh tật nên tránh đi tạ mộ để ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.
- Không nên bày vẽ linh đình, tốn kém.
- Không ăn đồ cúng ở nghĩa trang, tránh bị lạnh bụng.
- Không nô đùa, ngồi lên phần mộ vì đây là một hành động bất kính.
- Đi tạ mộ về, nên hơ lửa hoặc tắm nước gừng để thanh lọc các chược khí, âm khí bám vào người và quần áo…
Kết luận
Lễ cúng tạ mộ là một nét đẹp văn hóa truyền thống cần được gìn giữ và phát huy. Qua bài viết này, hy vọng bạn đọc đã có cái nhìn toàn diện về ý nghĩa, các bước chuẩn bị cũng như bài văn khấn tạ mộ chuẩn xác. Việc thực hiện đúng nghi lễ không chỉ thể hiện lòng thành với tổ tiên mà còn giúp con cháu cảm thấy an tâm, hướng về cội nguồn. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để tham khảo thêm nhiều bài viết kiến thức hữu ích khác về văn hóa, phong tục tập quán của người Việt.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
