Phả độ gia tiên là một nghi lễ tâm linh sâu sắc và có ý nghĩa quan trọng đối với mỗi gia đình người Việt. Đây không chỉ là phong tục truyền thống mà còn là cách để con cháu thể hiện lòng thành kính, tưởng nhớ đến tổ tiên và cầu mong những điều tốt đẹp cho dòng họ. Vậy cúng phả độ gia tiên có ý nghĩa gì? Cần làm gì trong lễ cúng phả độ gia tiên? Bài viết này sẽ cung cấp những thông tin đầy đủ và chi tiết nhất về vấn đề này.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Tổ Chức Lễ Cúng Ngõ Xóm Cuối Năm Trọn Vẹn Ý Nghĩa
Tổng quan về cúng phả độ gia tiên
Cúng phả độ gia tiên là nghi lễ nhằm cầu xin sự gia hộ của trời phật, che chở cho các vong linh trong dòng họ được nương tựa nơi cửa Phật, cửa Mẫu, giúp họ sớm được siêu thoát. Khi một người sinh ra đều thuộc về một họ tộc nhất định. Trải qua các thế hệ, trong dòng họ sẽ có những người mất đi do các nguyên nhân như chết trẻ, chết oan, chết bất ngờ, hoặc chết trong tình trạng không còn nguyên vẹn. Những vong linh này còn những vướng mắc với trần gian chưa được giải quyết, trở nên sầu hận, buồn phiền, đau khổ nên vẫn thường bám trụ lại nhân gian và thường quấy quả con cháu. Điều này dễ khiến cho người thân trong họ tộc đau ốm, mắc bệnh hiểm nghèo, hiếm muộn hay không có con cháu,…
Theo quan niệm tâm linh, thiên hạ có 3 cõi giới bao gồm: Hạ giới (nơi con người/sinh vật có thân vật lý sinh sống), Trung giới (nơi các linh hồn gọi là hồn ma của người sinh sống) và Thượng giới (nơi các vị Thần, Thánh, Tiên, Phật và các bậc giác ngộ đã được điểm đạo sinh sống). Khi chết, trừ những Bậc Thầy, những Bậc Giác Ngộ, những Người có Sứ mệnh, còn hầu hết chúng sinh đầu thai vào cảnh thứ 6, 7 nơi Trung giới. Cảnh 7 là cõi đầu thai của những kẻ phạm tội, trộm cắp, lưu manh, được ví như là địa ngục. Cảnh 6 tương ứng như cõi trần, ông bà tổ tiên chúng ta, nếu không phạm tội gì quá ghê gớm sẽ đầu thai nơi đây.
Dù cảnh sắc không tối tăm như cõi 7 nhưng cảnh 6 cũng vẫn nặng về lòng tham, dục vọng, sân si. Tuy nhiên, do không còn thân xác nên không thể thực hiện được những ham muốn đó. Bị dục vọng giày vò cho đến khi giác ngộ sẽ được lên cảnh giới cao hơn. Tùy theo dục vọng chi phối, các linh hồn bị đọa ở cảnh này cũng khá lâu, có thể vài trăm năm, thậm chí cả ngàn năm, không thể siêu thoát được. Lễ cúng phả độ gia tiên cũng được hiểu là lễ để giải nghiệp chướng này. Phả độ gia tiên làm tăng nhận thức, tăng rung động của các linh hồn tổ tiên của dòng họ để lên cảnh giới cao hơn, có thể tu học làm nhiệm vụ Bề On giao hoặc đầu thai. Cuối cùng là hóa giải hết tất cả những nghiệp chướng của dòng họ, khiến toàn thể vong linh gia tiên tiền tổ được yên ổn, thân tâm rất là hoan hỉ.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Khai Trương Quay Mặt Hướng Nào Để Kinh Doanh Thuận Lợi Cả Năm?
Ý nghĩa và thời điểm thực hiện lễ cúng
Lễ cúng phả độ gia tiên có thể được tiến hành ở các đền, chùa, tốt nhất là làm trực tiếp tại nhà vì người ta quan niệm nhà là nơi thờ cúng gia tiên. Gia chủ có thể sắm sửa lễ vật tùy tâm, song cái chính vẫn phải là nhất tâm thành kính. Thời điểm thực hiện cúng ông bà tổ tiên thường là và những dịp như đầu xuân năm mới, tháng 7 âm, tháng chạp hoặc là bất cứ khi nào gia đình cảm thấy trong gia tộc có quá nhiều vấn đề bị vướng mắc trong tâm linh hay việc trần có quá nhiều điều không như nguyện. Việc chuẩn bị lễ vật cúng phả độ gia tiên cần chỉn chu để bày tỏ tấm lòng thành tâm của con cháu đối với tổ tiên.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Lễ Cúng Tạ Mộ: Ý Nghĩa, Nghi Thức Chuẩn Xác Và Bài Văn Khấn
Lễ vật cần chuẩn bị cho cúng phả độ gia tiên
Về cơ bản, mâm cúng đầy đủ sẽ gồm 5 thứ là nhang, đèn cầy, hoa, trà, phẩm. Cụ thể:
- Hương nhang: Dùng để dâng hương thể hiện lòng thành kính.
- Đèn cầy hoặc nến đốt: Tượng trưng cho ánh sáng soi đường cho vong linh.
- Hoa tươi: Thường là 1 bình hoa cúc, tượng trưng cho sự tinh khiết và lòng thành.
- Trà: Thường sử dụng loại trà khô, hoặc nước trắng rót vào 9 chiếc chén nhỏ hoặc chum nhỏ.
- Quả mới: Các loại quả tươi như táo, xoài, cam, quýt…
- Vàng mã: Dâng lên để cúng tổ tiên, giúp họ có chi phí sử dụng ở cõi âm.
- Phẩm: Có thể là đồ chay hoặc đồ mặn quỳ tâm như xôi giò, chả lụa, gà hay bánh kẹo, quanh oản ngọc. Tuy nhiên, gia chủ vẫn nên dâng đồ chay sẽ tốt hơn, nhất là khi thực hiện cúng trong chùa.
Chi tiết nghi thức sắm lễ Phả độ gia tiên được chia thành các ngày cụ thể như sau:
Ngày hôm thứ nhất
Cúng sám Gia Tiên tại Nhà: Lễ bao gồm 2 mâm cơm cúng, 2 cơi trầu têm, 2 khay nước trà cúng, 2 chai rượu.
Cúng Tổ: Lễ bao gồm 1 cơi trầu rượu, 1 đĩa oản bột, 1 đĩa oản gạo, 1 đĩa xôi, 1 đĩa muối vừng, 1 đĩa đậu phụ mộc, 1 đĩa quả.
Cúng Phát tấu: Đây là lễ cúng quan trọng với nhiều lễ vật phức tạp. Lễ bao gồm 1 mâm xôi, 1 lễ mặn to, 1 chai rượu, 1 cơi trầu cau chẽ 5 quả, 1 đĩa quả, 1 đĩa oản bột, 1 đĩa oản gạo, 5 bát cơm lồng (trứng, đũa bông), 5 chiếc gương, 5 chiếc lược, 5 con Dao, 5 cái kéo, 5 chiếc quạt giấy, 5 bao thuốc lá, 5 hộp Chè, 5 hộp Kem + bàn Chải đánh Răng, 5 gói thuốc lào, 5 chiếc bật lửa, 5 chiếc khăn mặt, 5 bánh xà phòng, 5 chiếc bút lông, 5 bánh mực tàu, 5 gói kẹo, 20 mét vải trắng, 5 quyển sổ, 5 chiếc ô vải (Loại to), 5 đôi Dép nhựa Nam, 5 chiếc chậu Thau, bát vị thang, 1 đĩa gừng lát mỏng có muối, 1 khăn Mặt xấp nước.
Bát vị thang: Gồm 1 miếng Bạch Đàn, 5 lá Hoắc Hương, 1 gam Quế Quan, 1 gam Xuyên Khung, 1 chén Mật Ong, 1 gói Đỗ Xanh đãi vỏ, 5 nụ Đinh Hương, 5 lát Gừng Tươi. Cách làm: Cho tất cả những vị thuốc vào sắc lấy nước, sau bỏ đỗ xanh vào đun nhừ mới cho Mật Ong và 1 thìa Đường vào đun sôi múc vào 5 chiếc Bát có nắp đậy kín dâng lên đàn Phát Tấu.
Nghỉ hết ngày.
Ngày hôm thứ hai
Cúng Tiếp linh: Lễ bao gồm 2 cơi trầu ruợu, 2 đĩa xôi, 1 lễ mặn, 2 đĩa oản hột, 2 đĩa hoa.
Cúng Phật: Lễ bao gồm 20 phẩm oản gạo, 3 mâm xôi chè, Hoa Quả, Oản Bột, (Xôi Thịt Trầu Rượu dâng các ban thờ Thánh).
Lục vị Trà: Gồm 5 gam Cam Thảo, 20 quả Táo Tầu, 1 miếng Bạch Đàn, 1 gói Trè Búp, 1 gam Quế Quan, 1 gam Trầm Hương. Cách làm: Cho tất cả vào sắc lấy nước dót vào chuyên chén mới dâng lên tuần cúng Phật.
11h Cúng chúc thực: Lễ bao gồm 2 mâm cơm cúng, 2 cơi trầu têm, 2 khay nước trà cúng, 2 chai rượu.
Nghỉ trưa.
Triệu linh: Lễ bao gồm 2 đĩa oản bột, 2 đĩa oản gạo, hương hoa.
Hoá Y (Đốt Mã): Lễ bao gồm 1 cơi trâu rượu, 1 đĩa xôi, 1 lễ mặn to, 1 đĩa oản bột, 1 nải quả, 1 đĩa quả, 1 đĩa hoa.
Phóng sinh: Lễ bao gồm 1 đĩa xôi to, 1 lễ mặn to, 1 chai rượu, 1 cơi trầu cau chẽ, 1 đĩa quả, 1 đĩa Oản bột, 1 đĩa Oản Gạo. Chim, cá, trạch, cua, ốc, hến… (đại loại là mua những thứ mà nó sắp bị con người sát hại về thả ra kéo dài sự sống cho nó để mình cầu phúc).
Thỉnh xá: Lễ bao gồm 1 đĩa xôi to, 1 lễ mặn to, 1 chai rượu, 1 cơi trầu cau chẽ, 1 đĩa quả, 1 đĩa Oản bột, 1 đĩa Oản Gạo.
Phóng xá.
Bầy Đàn Ngũ Phương phá Ngục: Chuẩn bị 5 chiếc Bàn và Khăn trải, 5 đĩa oản Bột 5 màu (Xanh, Đỏ, Trắng, Tím, Vàng mỗi đĩa 5 phẩm), 5 Lọ Hoa (5 màu), 5 nải chuối, 10 đĩa quả, 5 đĩa hoa (5 màu).
18h cúng khai phương: Lễ bao gồm 5 đĩa oản Gạo, 5 đĩa quả, 5 Lễ Mặn (Xôi, Thịt, Trầu, Rượu), 5 đĩa Gạo To.
Phá ngọc: Lễ bao gồm 1 cơi trâu rựơu, 1 đĩa xôi, 1 lễ mặn to, 1 đĩa oản bột, 1 nải quả, 1 đĩa quả, 1 đĩa hoa.
Nghỉ tối.
Sao đàn phá Ngục: Chuẩn bị tiền lẻ khi chạy Đàn qua cửa nào thì dải tiền vào Gạo ở cửa ấy.
Nghỉ hết ngày.
Nghỉ hôm thứ ba
Buổi sáng.
Quy âm tụng Kinh (Thủy Sám, Di Đà, Dược Sư): Lễ bao gồm tiền, gạo, nến.
Bầy đàn dược sư hội: Lễ bao gồm 1 đĩa cam, 1 đĩa táo, 7 chai nước lọc, 1 đĩa oản bột, 9 ngọn Nến, 7 chiếc Quạt Giấy, 7 chiếc Khăn Mặt, 7 bánh Xà Phòng.
Buổi chiều.
Cúng Đàn Tam Phủ: Lễ bao gồm 1 đĩa xôi to (tam Sinh gồm 1 thủ Lợn, 1 con Gà, 1 con Gan), 1 chai rượu, 1 cơi trầu cau chẽ, 2 đĩa quả, 2 đĩa Oản bột, 2 đĩa Oản Gạo, 1 lễ mặn nhỏ (Xôi, Thịt, Trầu, Rượu), 3 quả Trứng sống, 2 mét vải Trắng, 2 mét vải Xanh, 2 mét vải Vàng.
Bầy Đàn Kết: Chuẩn bị 1 cuộn giây cấy, 1 hộp Hồ, 10 tờ Giấy ngũ sắc, 1 con Dao, 1 chiếc Kéo, 1 chậu Thau Nhuôm, 1 cuộn chỉ Trắng, 1 chiếc Kim.
Sao đàn hành khoa Giải Kết: Lễ bao gồm 1 cơi trầu rượu, 1 đĩa xôi, 1 lễ mặn to, 1 đĩa oản bột, 1 nải quả, 1 đĩa quả, 1 đĩa hoa, 1 bát Cháo, 1 đĩa Nẻ, 1 đãi Gạo, 1 đĩa Muối.
Hợp Đồng Từ.
Hồi Linh an vi.
Bầy đàn mông sơn thí thực: Lễ bao gồm 1 mâm xôi, 1 xoong quân dụng cháo hoa, 1 lễ mặn to, 2 nia quần áo, giấy tiền, 1 chai rượu, 1 cơi trầu cau trẽ 5 quả, 2 hộp chè búp, 2 phẩm oản bột, 4 cuộn băng dính nhỏ, 2 lọ hoa, 10 tờ giấy 5 màu, Oản quả khoảng 5 lễ, 2 nia quả các loại, bánh đa, bánh mỳ, mía v.v.v (Nên sắm càng nhiều thì càng tốt).
Cúng khoa Phóng Đăng: (Nếu Chùa có Hồ hoặc gần Sông thì cúng khoa này). Lễ bao gồm 1 đĩa xôi to, 1 lễ mặn to, 1 chai rượu, 1 cơi trầu cau chẽ, 1 đĩa quả, 1 đĩa Oản bột, 1 đĩa Oản Gạo. 50 chiếc Bát Nhựa gắn nến hoặc mua cốc Nến nhỏ đặt vào.
18h Cúng Mọng Sơn thí Thực.
Hoàn tất.
Nếu bạn muốn có một lễ vật vừa sang trọng vừa ý nghĩa có thể tham khảo Oản Tài Lộc. Oản Tài Lộc có thể được lâu với thời gian khoảng 6 tháng được trang trí tỉ mỉ, trang trọng rất thích hợp đặt trong không gian cúng lễ. Trong những vật lễ dâng cúng lễ phả độ gia tiên, Oản Tài Lộc là Ngọc thực được nhiều người lựa chọn để thêm phần trang trọng, linh thiêng và chỉn chu. Oản Tài Lộc cô Tâm là vật lễ thiết kế độc lạ, ý nghĩa, có thể trưng lễ trong thời gian dài mà không bị hỏng, mốc. Bạn có thể tìm hiểu thêm các thông tin về nghi lễ tâm linh tại chuaphatanlongthanh.com.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng 3 Ngày Người Chết: Văn Khấn Chi Tiết Và Những Điều Cần Biết
Bài khấn cúng phả độ gia tiên
Con xin lậy Trời, lậy phật, lậy vua, lậy mẫu, lậy trầu, lậy các quan, các quan thần linh bản địa, thần hoàng bản thổ, thần công thổ địa, thần tài, thần quân táo công, các chư vị thần linh đang cai quản nơi này ! Xin các ngài cho phép và Xin kính thỉnh: các cụ tổ tiên hai bên nội ngoại, các vong linh, hương hồn, các cô bé đỏ của dòng họ … Các vong linh, hương hồn đang lẩn quất quanh đây. Cùng chúng con đến …. (Tên chùa) ở tại … (Địa chỉ chùa) vào ngày, tháng, năm để dự lễ “Phả độ gia tiên” do chúng con tổ chức lập đàn tại chùa. Xin kính thỉnh !!!!!
Nam mô a di đà phật
Nam mô a di đà phật
Nam mô a di đà phật
Việc thực hiện cúng phả độ gia tiên không chỉ là nghi lễ đơn thuần mà còn là cách để con cháu thể hiện lòng biết ơn và tưởng nhớ đến công lao của tổ tiên. Hy vọng những thông tin trong bài viết sẽ giúp bạn chuẩn bị tốt cho nghi lễ quan trọng này, mang lại bình an và may mắn cho gia đình và dòng họ.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
