Mỗi độ Tết đến Xuân về, người Việt Nam lại nô nức chuẩn bị cho nghi thức cúng đưa ông Táo về trời. Đây không chỉ là một phong tục truyền thống đẹp mà còn là cách để các gia đình thể hiện lòng thành kính với vị thần cai quản bếp núc. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ý nghĩa và cách thực hiện nghi lễ này sao cho trọn vẹn. Bài viết sau đây sẽ cung cấp một cẩm nang toàn diện về nghi thức cúng đưa ông Táo về trời, giúp bạn đọc có cái nhìn sâu sắc và chuẩn bị chu đáo nhất.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mũ Áo Thần Linh Cúng Giao Thừa 2025 Và Những Lưu Ý Quan Trọng
Tổng quan về nghi thức cúng đưa ông Táo về trời
Nghi thức cúng đưa ông Táo về trời là một phong tục lâu đời của người Việt, diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch hằng năm. Đây là ngày lễ trọng đại để tiễn thần Bếp (Táo Quân) trở về thiên đình trình báo mọi việc tốt xấu của gia chủ trong năm qua với Ngọc Hoàng. Theo quan niệm dân gian, Táo Quân là vị thần bảo vệ gia đình khỏi những thế lực xấu, đồng thời quyết định sự may mắn, tài lộc cho cả năm. Việc chuẩn bị mâm lễ vật và bài văn khấn cẩn thận thể hiện sự thành tâm của gia chủ, cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng.
Có thể bạn quan tâm: Mũ Chuồn Cúng Giao Thừa: Ý Nghĩa, Các Bước Chuẩn Bị Và Nghi Thức Quan Trọng
Các bước chuẩn bị mâm lễ vật cúng ông Táo
Mâm lễ vật cúng ông Táo không cần quá xa hoa nhưng phải tươm tất, thể hiện lòng thành. Tùy vào điều kiện và tập quán vùng miền, lễ vật có thể khác nhau nhưng về cơ bản cần có những items sau:
Lễ vật cúng chính (Cơ bản bắt buộc)
- Mũ ông Công, ông Táo: Thường có 3 chiếc (2 mũ đàn ông và 1 mũ đàn bà). Mũ đàn ông có hai cánh chuồn, mũ đàn bà không cánh chuồn. Ngày nay, nhiều gia đình chỉ cúng một cỗ mũ ông Công (có hai cánh chuồn) để tượng trưng cho cả ba vị.
- Cá chép: Là phương tiện di chuyển của Táo Quân về trời. Bạn có thể dùng cá chép sống hoặc cá chép giấy. Ở miền Bắc, người ta thường cúng cá chép sống thả trong chậu nước ngụ ý “cá chép hóa rồng”. Trong khi đó, ở Nam Bộ, cá chép giấy được ưa chuộng hơn.
- Tiền vàng, quần áo, giày dép: Bao gồm tiền vàng mã, 1 bộ áo, 1 đôi hia (giày) bằng giấy dâng lên các vị thần.
Mâm cỗ cúng (Lễ mặn hoặc chay)
Tùy vào điều kiện gia đình, mâm cỗ có thể là lễ mặn hoặc lễ chay. Một mâm cỗ cơ bản thường bao gồm:
- Đồ ăn nhanh: 1 đĩa gạo, 1 đĩa muối, 3 chén rượu nhỏ.
- Món mặn: Thịt heo luộc, gà luộc hoặc quay, giò heo, cá chép (nếu cúng mặn).
- Rau củ: Đĩa rau xào, hành muối.
- Xôi: Xôi gấc hoặc xôi thường.
- Canh: Canh mọc hoặc canh bóng.
- Trái cây, trà, rượu, cau trầu: Một bộ đầy đủ để dâng hương.
- Hoa tươi: Một bình hoa đẹp (hoa lay ơn, hoa cúc…).
Lưu ý: Ngày nay, mâm cỗ cúng ông Táo được đơn giản hóa đi nhiều. Nhiều gia đình chỉ cần 3 món đơn giản là đã đủ. Quan trọng là sự thành tâm.
Vị trí đặt mâm cúng
Mâm cúng nên được đặt trang trọng tại bàn thờ gia tiên hoặc bàn thờ ông Táo (nếu có). Cần lau dọn bàn thờ sạch sẽ trước khi đặt mâm cúng.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Đồ Cúng Mùng 1 Đầu Tháng: Lễ Vật Đầy Đủ Cầu Bình An, Tài Lộc
Thời gian và quy trình thực hiện nghi lễ
Thời gian cúng ông Táo là một yếu tố quan trọng để đảm bảo đúng nghi thức.
Thời gian cúng
Theo quan niệm dân gian, lễ cúng ông Táo cần phải được tiến hành trước 12h trưa ngày 23 tháng Chạp. Đây là giờ tốt để Táo Quân lên đường. Tuy nhiên, nếu gia đình bận rộn, có thể cúng vào buổi tối ngày 22 tháng Chạp hoặc sáng sớm ngày 23 tháng Chạp.
Quy trình cúng
- Chuẩn bị: Thắp nhang đèn, bày biện mâm lễ vật tươm tất.
- Đọc văn khấn: Gia chủ hoặc người đại diện đọc bài văn khấn với thái độ thành tâm, nghiêm túc, đọc to và rõ ràng.
- Tiễn tượng: Sau khi đọc văn khấn xong, đợi hương cháy gần hết (khoảng 1/3 nén hương), gia chủ sẽ tiến hành hóa vàng (đốt tiền vàng, mũ áo, cá chép giấy). Riêng với cá chép sống, sau khi cúng xong sẽ được mang ra sông hoặc hồ nước thả (nếu ở miền Bắc).
Có thể bạn quan tâm: Mâm Quả Cúng Giao Thừa: Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Nét Văn Hóa Truyền Thống
Bài văn khấn cúng ông Táo chuẩn theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam
Để nghi lễ được trọn vẹn, bài văn khấn đóng vai trò quan trọng. Dưới đây là bài văn khấn chuẩn theo sách nhà xuất bản Văn hóa Thông tin:
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Ngài đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.Tín chủ (chúng) con là: ……………
Ngụ tại: …………Hôm nay, ngày 23 tháng Chạp, tín chủ chúng con thành tâm sắp sửa hương hoa phẩm luật, xiêm hài áo mũ, kính dâng tôn thần. Thắp nén tâm hương tín chủ con thành tâm kính bái.
Chúng con kính mời ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân hiển linh trước án hưởng thụ lễ vật.
Cúi xin Tôn thần gia ân xá tội cho mọi lỗi lầm trong năm qua gia chủ chúng con sai phạm. Xin Tôn thần ban phước lộc, phù hộ toàn gia chúng con, trai gái, già trẻ sức khỏe dồi dào, an khang thịnh vượng, vạn sự tốt lành. Chúng con lễ bạn tâm thành, kính lễ cầu xin, mong Tôn thần phù hộ độ trì.Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Lưu ý: Ngoài bài văn khấn chuẩn này, tùy từng vùng miền mà có những bài khấn khác nhau. Bạn có thể linh hoạt sử dụng bài khấn phù hợp với phong tục địa phương.
Những điều kiêng kỵ khi cúng ông Táo cần lưu ý
Để tránh phạm phải những điều không hay, gia chủ cần tuân thủ những nguyên tắc sau:
- Trang phục: Trước khi đọc văn khấn, cần tắm rửa sạch sẽ, ăn mặc nghiêm túc, kín đáo và lịch sự để thể hiện sự tôn kính.
- Thái độ: Đọc văn khấn phải thành tâm, nghiêm túc, đọc to, rõ ràng, rành mạch. Không nên cầu xin tài lộc, sung túc mà chỉ nên xin Táo báo những việc tốt đẹp trong năm.
- Thời gian: Không nên cúng sau 12h ngày 23 tháng Chạp.
- Vị trí: Không đặt mâm lễ cúng ở dưới bếp (nơi nấu ăn) mà phải đặt trên bàn thờ.
- Cá chép: Khi thả cá chép (nếu dùng cá sống), không nên thả từ trên cao xuống để tránh cá bị thương.
- Thực phẩm: Một số món ăn không nên dùng để cúng ông Táo như: vịt, chim, ngỗng, trâu, bò, dê, chó… Nên tránh những món này trong ngày này.
Việc chuẩn bị và thực hiện nghi thức cúng đưa ông Táo về trời không chỉ là để hoàn thành thủ tục mà còn là cách để gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các phong tục truyền thống hoặc những kiến thức đời sống đa dạng khác, hãy truy cập chuaphatanlongthanh.com để tham khảo thêm nhiều bài viết bổ ích.
Tóm lại, nghi thức cúng đưa ông Táo về trời ngày 23 tháng Chạp là một nét đẹp văn hóa tâm linh không thể thiếu của người Việt. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về ý nghĩa, cách chuẩn bị lễ vật cũng như quy trình thực hiện để có một mùa Tết đầm ấm và trọn vẹn.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
