Tác giả: Nguyễn Thế Đăng
Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh là một chân lý nền tảng trong đạo Phật. Tuy nhiên, điều này đặt ra một câu hỏi lớn: Nếu Phật tánh vốn sẵn có, tại sao lại phải tu hành? Câu trả lời nằm ở sự khác biệt giữa “có” và “thể hiện được”.
Chúng sanh nào cũng có một mỏ vàng Phật tánh. Vàng thì không do đất đá, sắt, đồng làm ra, vàng vốn là vàng. Nhưng vàng ấy bị trộn lẫn bao bọc bởi những quặng vô minh, phiền não, hạnh xấu. Mặc dù vàng không thể bị nhiễm ô, vàng vẫn là vàng, nhưng để khai thác và làm sáng lên thì cần có quá trình luyện rèn.
Có thể bạn quan tâm: Giải Mã Bí Ẩn: Tại Sao Tóc Phật Lại Có Hình Dạng Xoăn?
Hiểu rõ về Phật tánh và Niết bàn
Để hiểu tại sao phải tu, trước hết cần phân biệt rõ giữa Phật tánh và Niết bàn.
Niết bàn – Quả vị tối thượng
Niết bàn là thể chân thật, không sanh không diệt, không do tạo tác, không phải hữu vi, không thủy không chung. Chính vì vậy, Niết bàn được gọi là “không có nhân”, vì thể của nó chính là quả. Nó không cần phải tu để có, mà là trạng thái viên mãn tự nhiên.
Phật tánh – Nhân của giác ngộ
Phật tánh thì khác, nó “chẳng phải do nhân sanh” vì Phật tánh có sẵn, nhưng cũng “chẳng phải quả của Sa môn” vì còn bị vô minh phiền não che chướng. Phật tánh được gọi là “liễu nhân” – nhân của sự thấy biết rốt ráo.
Hai loại nhân trong con đường tu tập
Kinh Đại Bát Niết Bàn phân tích rõ ràng về hai loại nhân:
Nhân sanh ra (Sanh nhân)
Đây là những pháp có thể sanh ra vật, là yếu tố tích cực tạo tác. Ví dụ:
- Sáu Ba la mật sanh ra Vô thượng Bồ đề
- Thủ Lăng Nghiêm tam muội sanh ra Vô thượng Bồ đề
- Tín tâm, Sáu Ba la mật là nhân sanh ra
Nhân thành tựu (Liễu nhân)
Đây là những pháp làm rõ, làm sáng tỏ vật, là yếu tố hỗ trợ. Ví dụ:
- Phật tánh thành tựu Vô thượng Bồ đề
- Sáu Ba la mật thành tựu Phật tánh
- Tám chánh đạo thành tựu Vô thượng Bồ đề
Chánh nhân và Duyên nhân
Có thể bạn quan tâm: Tạp Chí Phật Giáo Nguyên Thủy: Nền Tảng, Hệ Thống Và Tác Động
Chánh nhân – Bản chất cốt lõi
Chánh nhân là bản chất chính yếu, là yếu tố quyết định. Trong đạo Phật, chánh nhân chính là các chúng sanh. Như kinh nói: “Chánh nhân là như sữa sanh ra sữa đông (lạc).”
Duyên nhân – Nhân phụ trợ
Duyên nhân là những yếu tố phụ trợ giúp chánh nhân phát huy tác dụng. Trong đạo Phật, duyên nhân là Sáu Ba la mật. Như kinh dạy: “Duyên nhân là như ủ, hơi nóng.”
Mối quan hệ giữa chánh nhân và duyên nhân
Chúng sanh có Phật tánh là chánh nhân, nhưng muốn Phật tánh hiển lộ thì phải có duyên nhân là sự tích tập công đức và trí huệ. Điều quan trọng là duyên nhân luôn nằm trong chánh nhân, hay nói cách khác, Sáu Ba la mật được tiến hành trong và trên nền tảng Phật tánh.
Hạnh Bồ tát – Con đường tu tập hoàn hảo
Tu giới – Cơ sở của đạo đức
Giới luật không phải là sự gò bó mà là phương tiện để bảo vệ bản thân và lợi ích chúng sanh. Đức Phật dạy:
“Thiện nam tử! Nếu có người giữ giới chỉ vì muốn tự lợi, hưởng thọ sự vui cõi trời, cõi người, mà chẳng vì độ thoát tất cả chúng sanh, chẳng vì ủng hộ chánh pháp vô thượng, chỉ vì lợi dưỡng, sợ ba đường ác, vì muốn được sống lâu, sắc đẹp, sức mạnh, an ổn, vô ngại biện, vì sợ luật pháp của vua, vì sợ tiếng xấu, vì sự nghiệp thế gian, vì những việc như trên mà hộ trì giới luật thì chẳng được gọi là tu tập giới luật.”
Giới luật chân chính phải vì:
- Độ thoát tất cả chúng sanh
- Hộ trì chánh pháp
- Độ người chưa được độ
- Giải thoát cho người chưa được giải thoát
- Quy y cho người chưa quy y
- Người chưa nhập Niết bàn làm cho được nhập
Tu định – An trụ tâm念
Có thể bạn quan tâm: Tạo Hình Tai Phật: Xu Hướng Làm Đẹp Tiềm Ẩn Rủi Ro Tắc Mạch Và Hoại Tử
Định không phải là sự trốn tránh mà là sự an trụ trong tâm để phát triển trí huệ. Kinh dạy:
“Thế nào gọi là chân thật tu tập tam muội? Nếu vì chúng sanh mà tu tập tam muội, được tâm bình đẳng với chúng sanh, vì muốn giúp cho chúng sanh được pháp chẳng thối chuyển, vì khiến chúng sanh được thánh tâm, vì muốn cho chúng sanh đạt được Đại thừa, vì muốn hộ trì Pháp vô thượng, vì muốn khiến cho chúng sanh chẳng thối thất tâm Bồ đề, làm cho chúng sanh được tam muội Thủ Lăng Nghiêm, được tam muội Kim Cương, được Đà la ni, được Bốn Vô ngại, được thấy Phật tánh.”
Tu huệ – Chiếu soi chân lý
Trí huệ là ánh sáng chiếu phá vô minh. Kinh dạy:
“Thế nào là chân thật tu tập trí huệ? Người trí nếu quán sát sanh, lão, tử, khổ. Tất cả chúng sanh vì bị vô minh che lấp, chẳng biết tu tập chánh đạo vô thượng. Nguyện thân tôi đây thay cho chúng sanh nhận khổ não lớn. Nguyện cho những tâm bần cùng, hạ tiện, phá giới, những nghiệp tham sân si của chúng sanh đều chồng chất vào thân tôi. Nguyện cho chúng sanh chẳng tham bám, chẳng bị danh sắc trói buộc. Nguyện cho chúng sanh sớm thoát khỏi sanh tử, chỉ để một thân tôi ở nơi sanh tử chẳng chán mệt. Nguyện cho tất cả chúng đều đạt được Vô thượng Bồ đề.”
Đức Phật Thích Ca – Gương mẫu của quá trình tu tập
Đức Phật Thích Ca đã thành Phật do tu hành Giới Định Huệ trên nền tảng Phật tánh:
“Xưa kia trong tám mươi ức kiếp, ta thường giữ giới trong sạch, ít muốn biết đủ, thành tựu oai nghi, khéo tu vô lượng pháp tạng của chư Phật, thuở ấy ta cũng tự biết một cách quyết định rằng mình có Phật tánh. Thế nên nay ta thành Vô thượng Chánh giác, được gọi là Phật, có đại từ đại bi.”
Kết luận
Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, nhưng Phật tánh bị che lấp bởi vô minh phiền não. Tu hành là quá trình gỡ bỏ lớp màn che ấy để Phật tánh được hiển lộ. Quá trình này bao gồm:
- Hiểu rõ bản chất: Nhận ra mình có sẵn Phật tánh
- Tu tập giới luật: Bảo vệ bản thân và lợi ích chúng sanh
- Tu tập thiền định: An trụ tâm念, phát triển định lực
- Tu tập trí huệ: Chiếu soi chân lý, phá tan vô minh
Quan trọng là phải hiểu rằng tu hành không phải để “có” Phật tánh, mà để “thể hiện” được Phật tánh vốn có sẵn. Như chuaphatanlongthanh.com luôn nhấn mạnh: Tu là để làm sáng tỏ bản chất chân thật của mình, chứ không phải để tạo tác một cái gì đó từ bên ngoài.
Quá trình tu tập này không phải là sự ép buộc hay gò bó, mà là sự phát triển tự nhiên của tâm thức hướng về chân lý. Khi Phật tánh được hiển lộ, con người sẽ sống trong an lạc, từ bi và trí tuệ, đó chính là hạnh phúc chân thật mà mọi người đều mong cầu.
Có thể bạn quan tâm: Tại Sao Tượng Phật Nhắm Mắt: Ý Nghĩa Sâu Sắc Trong Tâm Linh Và Đời Sống
Cập Nhật Lúc Tháng 12 13, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
