Trong văn hóa người Việt, ngoài các ngày lễ lớn của quốc gia, đời sống tinh thần còn được thể hiện qua truyền thống “uống nước nhớ nguồn” đối với các ngành nghề. Cúng giỗ tổ nghề không chỉ là một nghi lễ đơn thuần mà còn là dịp để những người làm trong ngành bày tỏ lòng biết ơn với các bậc tiền bối đã khai sáng và phát triển ngành nghề. Đây là truyền thống tốt đẹp, giúp gìn giữ bản sắc văn hóa và tiếp thêm động lực cho các thế hệ sau. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan về các ngày cúng tổ nghề lớn tại Việt Nam, giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về ý nghĩa cũng như cách thức tổ chức lễ cúng phù hợp.
Có thể bạn quan tâm: Top 5 Mẫu Bộ Bát Đĩa Thờ Cúng Đẹp, Chất Lượng Cho Không Gian Tâm Linh
Tầm quan trọng của lễ cúng tổ nghề
Cúng giỗ tổ nghề mang ý nghĩa văn hóa và tâm linh sâu sắc, là hoạt động không thể thiếu trong nhiều ngành nghề truyền thống lẫn hiện đại. Lễ cúng này không chỉ đơn thuần là một nghi thức mà còn chứa đựng những giá trị tinh thần quý báu đối với người lao động.
Về mặt tinh thần và truyền thống, đây là dịp để những người làm trong ngành tưởng nhớ công lao của các vị tổ sư đã có công khai sáng và phát triển nghề nghiệp. Qua đó, thế hệ sau thể hiện sự tri ân, kính trọng đối với những đóng góp của cha ông. Việc này giúp củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng người làm nghề, tạo nên một sợi dây liên kết văn hóa mạnh mẽ.
Về mặt tâm linh, lễ cúng còn là cách để các nghệ nhân, người lao động cầu mong các vị tổ sư phù hộ, độ trì cho công việc làm ăn được hanh thông, thuận lợi. Họ tin rằng sự che chở của các bậc tiền bối sẽ giúp họ tránh được những rủi ro, tai ương trong quá trình làm việc và kinh doanh. Đặc biệt, với những ngành nghề có tính chất may rủi cao như buôn bán, xây dựng, niềm tin này càng trở nên vững chắc.
Bên cạnh đó, tục lệ này còn có ý nghĩa giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống uống nước nhớ nguồn, lòng biết ơn và sự kính trọng đối với tổ tiên, nghề nghiệp mà mình đang theo đuổi.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Thực Hiện Lễ An Vị Bát Hương Chuẩn Tâm Linh Khi Về Nhà Mới
Các ngày cúng tổ nghề lớn tại Việt Nam
Tùy vào từng ngành nghề khác nhau mà ngày cúng tổ cũng sẽ có sự khác biệt. Dưới đây là danh sách các ngày cúng tổ nghề lớn và phổ biến nhất tại Việt Nam mà bạn có thể tham khảo.
1. Ngành may mặc
Bà tổ nghề may là Nguyễn Thị Sen, một cung phi của vua Đinh Tiên Hoàng. Bà là người đã có công dạy cho mọi người cách may vá, tạo ra những bộ trang phục tươm tất. Tuy nhiên, trong sử sách ghi chép lại, ngày mất của bà không rõ ràng, chỉ biết rằng bà đã hy sinh trong một lần bị giặc bắt.
Vì vậy, để tưởng nhớ công lao to lớn của bà, người dân đã chọn ngày 12/12 âm lịch làm ngày giỗ tổ ngành may. Đây là ngày mà người làm trong ngành này thường tổ chức các lễ cúng long trọng tại các làng nghề, xưởng may hoặc ngay tại gia đình.
2. Ngành xây dựng
Đến nay, danh tính cụ thể của vị tổ sư ngành xây dựng vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, người làm trong ngành này vẫn luôn ghi nhớ công lao của các vị tiền bối đã khai sáng ra nghề.
Ngày cúng tổ ngành xây dựng được tổ chức vào ngày 20/12 âm lịch hàng năm. Vào ngày này, không chỉ các kỹ sư, kiến trúc sư mà cả những người thợ hồ, thợ nề cũng đều lập mâm cỗ, dọn dẹp bàn thờ tổ để cúng tưởng nhớ. Ngoài ra, vào ngày 13/6 âm lịch, tại nơi làm việc hoặc công trình đang thi công, họ cũng thường làm một lễ cúng đơn giản để cầu mong công việc thuận lợi, an toàn.
3. Ngành sân khấu – Điện ảnh
Nghệ thuật sân khấu Việt Nam có truyền thống lâu đời với nhiều loại hình khác nhau như tuồng, chèo, cải lương, kịch nói… Do đó, ngành này có nhiều vị tổ sư khác nhau:
- Tuồng: Liêu Thủ Tâm, Đào Tấn.
- Chèo: Phạm Thị Trân.
- Cải lương: Tống Hữu Định, Năm Tú.
- Hát xẩm: Trần Quốc Đĩnh.
- Nhiếp ảnh: Nguyễn Lan Hương.
- Kịch nói: Vũ Đình Long.
Ngày cúng tổ ngành sân khấu là ngày 12/8 âm lịch. Đây là ngày các nghệ sĩ tổ chức lễ cúng long trọng, đặc biệt là tại các nhà thờ tổ nghiệp. Tiêu biểu là nhà thờ tổ nghiệp do nghệ sĩ Hoài Linh xây dựng tại quận 9, TP.HCM, nơi đây hàng năm thu hút rất đông anh chị em nghệ sĩ về dâng hương, tưởng nhớ các vị tổ sư.
4. Ngành tóc (Làm đẹp)
Ngành tóc là một trong những ngành dịch vụ phát triển mạnh mẽ hiện nay. Mặc dù chưa xác định rõ ai là người sáng lập ra nghề làm tóc nhưng truyền thống cúng tổ nghề vẫn được duy trì.
Ngày 20/1 âm lịch là ngày những người làm trong ngành tóc chuẩn bị mâm cúng để tưởng nhớ công lao của các vị tổ sư. Đây cũng là dịp để họ cầu mong cho việc kinh doanh thuận lợi, tay nghề ngày càng tiến bộ.
5. Ngành buôn bán – Kinh doanh
Theo truyền thuyết, Chử Đồng Tử và Công chúa Tiên Dung được xem là những thương nhân đầu tiên của nước Việt. Vì vậy, họ được tôn là tổ sư của ngành buôn bán.
Ngày cúng tổ nghề buôn bán thường được tổ chức vào ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch tại làng Đa Hòa, huyện Châu Giang, tỉnh Hưng Yên – quê hương của Chử Đồng Tử. Vào ngày này, những người làm trong ngành kinh doanh, buôn bán sẽ thực hiện nghi lễ cúng tổ nghề để tưởng nhớ vị tổ sư đã khai sáng ra ngành nghề cũng như cầu mong “mua may bán đắt”, thành công và phát đạt.
6. Ngành mộc (Đồ gỗ)
Ngành mộc cũng có truyền thống cúng tổ nghề lâu đời. Tương tự như ngành xây dựng, ngành mộc thường tổ chức cúng vào hai đợt trong năm:
- Đợt 1: Ngày 13/6 âm lịch.
- Đợt 2: Ngày 20/12 âm lịch.
Lễ cúng thường được tổ chức tại nhà người thợ mộc hoặc tại xưởng sản xuất, nơi làm việc.
7. Ngành thêu
Nghề thêu đã ra đời từ rất sớm, từ thế kỷ 16. Ông tổ ngành thêu là Lê Công Hành (tên thật là Trần Quốc Khải), một nhà ngoại giao tài ba của triều Lê. Ông đã mang nghề thêu từ Trung Quốc về nước và truyền dạy lại cho người dân.
Ngày 12/6 âm lịch là ngày giỗ tổ nghề thêu, cũng là ngày mất của Lê Công Hành. Vào ngày này, những người thợ thêu sẽ tổ chức lễ cúng để tưởng nhớ công lao của ông.
8. Ngành nail (Móng tay)
Nail là ngành dịch vụ làm đẹp du nhập vào Việt Nam trong những năm gần đây và phát triển mạnh mẽ. Dù là ngành mới nhưng tục lệ cúng tổ nghề cũng đã nhanh chóng được hình thành.
Theo đó, ngày 3/11 âm lịch là ngày cúng tổ ngành nail. Đây là ngày để những người làm trong ngành này tưởng nhớ các vị tổ sư và cầu mong cho việc kinh doanh thuận lợi, khách hàng đông đúc.
9. Ngành làm bánh
Nghề làm bánh ở Việt Nam có truyền thống lâu đời với nhiều loại bánh đặc sản. Tuy nhiên, tổ sư ngành làm bánh không phải là một cá nhân cụ thể mà là tập thể những người đã sáng tạo ra các loại bánh truyền thống.
Vì vậy, tùy vào từng loại bánh mà người làm sẽ cúng tổ vào những ngày khác nhau. Ví dụ, người làm bánh chưng, bánh giày thường cúng vào ngày 23 tháng Chạp (ngày tiễn ông Công ông Táo về trời). Người làm bánh kẹo, mứt thì thường cúng vào ngày mùng 10 tháng Giêng.
10. Ngành in ấn – Thư pháp
Tổ sư ngành in ấn và thư pháp là Từ Đạo Hạnh (thế kỷ XI), một nhà sư, nhà khoa học và là người đã phát minh ra kỹ thuật in bản gỗ đầu tiên ở Việt Nam.
Ngày cúng tổ ngành in ấn và thư pháp thường được tổ chức vào ngày 13/3 âm lịch. Đây là dịp để những người làm trong ngành này tưởng nhớ công lao của Từ Đạo Hạnh và cầu mong cho công việc in ấn, sáng tác được thuận lợi.
Có thể bạn quan tâm: Thờ Cúng Tổ Tiên Tiếng Anh Là Gì? Giải Đáp Chi Tiết Từ Vựng & Ý Nghĩa Văn Hóa
Văn khấn cúng giỗ tổ nghề
Văn khấn cúng giỗ tổ nghề là một phần không thể thiếu trong nghi lễ. Dưới đây là bài văn khấn mẫu bạn có thể tham khảo:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Đông Trù Tư mệnh Táo phủ thần quân.
Con kính lạy các ngài Thần linh, Thổ địa cai quan trong xứ này.
Tín chủ con là: [Tên của bạn]
Ngụ tại: [Địa chỉ]
Hôm nay là ngày [Ngày] tháng [Tháng] năm [Năm] (Âm lịch)
Tín chủ con thành tâm sắm lễ, hương hoa trà quả, đốt nén tâm hương dâng lên trước án, thành tâm kính mời: Đức Hoàng Thiên Hậu Thổ Chư vị Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành Hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo Quân cùng Chư vị Tôn thần.
Con kính mời Thánh tổ nghề [Tên ngành nghề]…
Cúi xin Chư vị Tôn thần thánh tổ nghề… thương xót tín chủ, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù Trì tín chủ chúng con toàn gia an lạc, công việc hanh thông. Người vượng, lộc tài tăng tiến, tâm道 mở mang, sở cầu tất ứng, sở nguyện tòng tâm.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Lưu ý: Khi tham gia các hoạt động văn hóa, tâm linh, bạn nên tìm hiểu kỹ các nguồn thông tin chính thống hoặc hỏi những người có kinh nghiệm để đảm bảo nghi lễ được thực hiện đúng cách. Bạn có thể tìm thấy nhiều thông tin hữu ích về các nghi lễ truyền thống tại chuaphatanlongthanh.com.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Ngày Vía Quan Âm: Lễ Vật Và Văn Khấn Chuẩn Nhất
Kết luận
Cúng giỗ tổ nghề là một truyền thống đẹp của người Việt Nam, thể hiện lòng biết ơn và sự tri ân đối với các bậc tiền bối. Việc tổ chức lễ cúng đúng ngày, đúng cách không chỉ giúp gìn giữ bản sắc văn hóa mà còn mang lại niềm tin, động lực cho những người làm trong ngành. Hy vọng bài viết trên đã cung cấp cho bạn đọc những thông tin bổ ích về các ngày cúng tổ nghề lớn tại Việt Nam. Hãy cùng nhau gìn giữ và phát huy truyền thống tốt đẹp này để văn hóa nghề nghiệp của dân tộc ngày càng bền vững và phát triển.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
