Rằm tháng 7 âm lịch hàng năm không chỉ là ngày lễ Vu Lan báo hiếu mà còn là thời điểm diễn ra tục lệ cúng chúng sinh, xá tội vong nhân. Đây là một trong những ngày lễ lớn trong năm của người Việt, mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, là dịp để con cái bày tỏ lòng biết ơn với tổ tiên và thể hiện lòng từ bi đối với các linh hồn còn vất vưởng. Việc chuẩn bị mâm cơm cúng vào ngày này đòi hỏi sự thành tâm và am hiểu nhất định về các quy tắc phong tục. Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn toàn diện về các món ăn cúng Rằm tháng 7, giúp bạn chuẩn bị một mâm cúng trọn vẹn, đúng phong thủy.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Ngày Mùng 1 Tháng 7 Âm Lịch: Gợi Ý Chi Tiết Và Ý Nghĩa Tâm Linh
Tóm tắt quy trình chuẩn bị mâm cúng Rằm tháng 7
Để chuẩn bị cho ngày Rằm tháng 7 một cách suôn sẻ và đúng đắn nhất, bạn có thể tham khảo quy trình các bước cơ bản sau:
- Xác định thời gian cúng: Lễ cúng Phật, thần linh và gia tiên thường được tiến hành vào ban ngày (sáng hoặc trưa), tốt nhất là trước ngày 15. Lễ cúng chúng sinh (cô hồn) nên làm vào buổi chiều tối ngày 14 hoặc 15.
- Chuẩn bị mâm cúng theo từng đối tượng:
- Cúng Phật: Chuẩn bị mâm cỗ chay thanh đạm, hoa quả tươi, nước lọc. Nên dùng các loại hoa như sen, huệ, cúc.
- Cúng thần linh & Gia tiên: Có thể dùng mâm cỗ mặn (trên chay dưới mặn) hoặc mâm chay tùy điều kiện gia đình. Các món ăn thường là gà luộc, xôi, canh miến, nem rán,…
- Cúng chúng sinh (cô hồn): Chuẩn bị lễ vật để ngoài trời hoặc trước cửa nhà, bao gồm cháo trắng, gạo muối, bánh kẹo, tiền vàng, quần áo giấy, hoa quả ngũ sắc. Không dùng đồ mặn.
- Thực hiện nghi lễ: Gia chủ sắp xếp mâm cúng đúng vị trí (bàn thờ cao cho Phật, nơi trang nghiêm cho gia tiên, nơi thấp hoặc ngoài trời cho chúng sinh). Thành tâm đọc văn khấn theo từng đối tượng.
- Thụ lộc và kết thúc: Sau khi cúng xong, gia đình thụ lộc (ăn phần cúng gia tiên). Đối với lễ cúng chúng sinh, rải gạo muối và hóa vàng mã.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Rằm Tháng 8 Trọn Vẹn Ý Nghĩa
Các món ăn trong mâm cúng Phật
Lễ cúng Phật vào Rằm tháng 7 mang ý nghĩa cầu mong bình an, sức khỏe và hướng thiện. Mâm cúng Phật thường được đặt ở vị trí cao nhất trên bàn thờ. Theo quan niệm nhà Phật, sự thành tâm quan trọng hơn sự xa hoa, do đó mâm cỗ chay không cần quá cầu kỳ nhưng phải tươm tất, sạch sẽ.
Một mâm cỗ chay cúng Phật thường bao gồm các thành phần chính sau:
- Xôi: Gia chủ có thể chọn xôi đỗ xanh, xôi gấc hoặc xôi vò tùy theo sở thích. Xôi tượng trưng cho sự no ấm, đủ đầy.
- Gà chay: Thường được làm từ các nguyên liệu như nấm hương, đậu phụ hoặc gluten (bánh mì chay) tạo hình giống gà luộc.
- Nem chay rán: Nem chay thường làm từ các loại nấm (mộc nhĩ, nấm hương) và đậu phụ, cuốn trong bánh đa nem và chiên giòn.
- Giò lụa chay: Làm từ đậu phụ hoặc các loại hạt ngũ cốc, cắt lát mỏng sắp gọn trong đĩa.
- Canh nấm hoặc rau củ: Món canh thanh đạm giúp cân bằng vị cho mâm cỗ.
- Đậu đũa luộc: Một món ăn đơn giản nhưng rất thanh khiết, tốt cho sức khỏe.
- Gỏi/Nộm chay: Có thể là nộm rau củ thập cẩm hoặc gỏi xoài chay, tạo cảm giác tươi mới cho mâm cúng.
Ngoài ra, mâm cúng Phật không thể thiếu mâm ngũ quả tươi ngon, nước lọc và các loại hoa tươi như hoa sen, hoa huệ, hoa cúc để dâng hương.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chi Tiết: Cách Đặt Mâm Cúng Giao Thừa Chuẩn Phong Tục Người Việt
Mâm cỗ cúng thần linh và gia tiên
Khác với mâm cúng Phật, mâm cúng thần linh và gia tiên thường là cỗ mặn (hoặc chay tùy gia đình), được sắp xếp theo nguyên tắc “trên chay dưới mặn”. Đây là mâm cơm tưởng nhớ các cụ ông, cụ bà và thần linh thổ địa, cầu mong tổ tiên phù hộ cho con cháu.
Các món ăn truyền thống thường có trên mâm cỗ này bao gồm:
- Gà luộc: Luôn là món ăn không thể thiếu trong các mâm cỗ cúng của người Việt, tượng trưng cho sự trọn vẹn, đủ đầy.
- Xôi: Xôi đỗ xanh hoặc xôi gấc, thể hiện sự hồng phát, thịnh vượng.
- Canh miến mọc: Món canh thanh ngọt từ thịt gà hoặc xương hầm cùng miến dong, nấm hương.
- Thịt bò xào: Có thể thay thế bằng thịt lợn xào hoặc các món xào rau củ tùy khẩu vị.
- Chả nem/Chả giò: Nem rán hoặc nem cuốn vàng ruộm, giòn rụm.
- Tôm hấp sả: Món ăn thanh đạm, tươi ngon.
Bên cạnh các món ăn chính, gia chủ có thể thêm các món ăn khác mà người thân trong gia đình yêu thích hoặc các món đặc sản theo vùng miền để mâm cúng thêm phong phú. Lưu ý, lễ cúng thần linh và gia tiên nên được thực hiện vào buổi sáng ngày Rằm.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cúng Chay Về Nhà Mới: Danh Sách Chi Tiết & Ý Nghĩa Tâm Linh
Mâm cúng chúng sinh (cúng cô hồn)
Lễ cúng chúng sinh (cúng cô hồn) là nghi lễ đặc biệt quan trọng vào Rằm tháng 7, nhằm bố thí, cúng cháo cho các vong linh lang thang, không nơi nương tựa. Mâm cúng này phải được bày biện ở ngoài trời, trước cửa nhà hoặc nơi không bị che chắn.
Lễ vật cúng cô hồn bao gồm:
- Cháo trắng: Chuẩn bị 12 chén cháo trắng nhỏ (hoặc 1 bát cháo lớn múc ra 12 chén).
- Gạo và Muối: Dùng để rắc ra bốn phương tám hướng sau khi cúng xong.
- Hoa quả ngũ sắc: Nên có 5 loại quả với 5 màu sắc khác nhau (xanh, đỏ, vàng, tím, trắng).
- Quần áo chúng sinh: Các bộ đồ giấy nhiều màu sắc.
- Bánh kẹo, bỏng ngô, bỏng gạo: Các loại bánh kẹo khô, dễ phân hủy.
- Tiền vàng mã: Đốt sau khi cúng để gửi cho các vong linh.
- Nước: Nước lọc hoặc nước ngọt.
- Nhang và Nến: 3 cây nhang và 2 ngọn nến nhỏ.
Lưu ý quan trọng: Không dùng đồ mặn (thịt, cá, trứng) trong mâm cúng cô hồn vì quan niệm dân gian cho rằng điều này sẽ khơi dậy lòng tham, sân si của các cô hồn. Gia chủ chỉ nên cúng các đồ chay, ngọt và thanh đạm.
Các lưu ý khi chuẩn bị mâm cúng Rằm tháng 7
Để buổi lễ cúng diễn ra suôn sẻ và đúng phong thủy, bạn cần ghi nhớ một số điểm sau:
- Thời gian cúng: Như đã đề cập, lễ cúng Phật, thần linh và gia tiên nên làm vào ban ngày (sáng hoặc trưa). Lễ cúng chúng sinh nên làm vào chiều tối (khoảng 17h – 19h) ngày 14 hoặc 15 âm lịch, đây là lúc các vong linh chuẩn bị quay trở về địa ngục.
- Vị trí đặt mâm cúng:
- Mâm cúng Phật đặt ở nơi cao ráo, trang trọng nhất trên bàn thờ.
- Mâm cúng gia tiên đặt ở bàn thờ gia tiên.
- Mâm cúng chúng sinh đặt ở ngoài trời, trước cửa chính hoặc ở nơi đất sạch, không bị che khuất.
- Cách bài trí: Sắp xếp lễ vật gọn gàng, đẹp mắt. Đối với mâm cúng gia tiên, có thể xếp “trên chay dưới mặn” (hoa quả ở trên, cỗ mặn ở dưới).
- Văn khấn: Chuẩn bị bài văn khấn phù hợp cho từng đối tượng (Phật, thần linh, gia tiên, chúng sinh). Đọc văn khấn với tâm thành kính, rõ ràng.
- Thụ lộc: Sau khi cúng xong, gia đình thụ lộc phần cúng gia tiên. Đối với phần cúng chúng sinh, gia chủ rải gạo muối và hóa vàng mã, tuyệt đối không thu dọn mang vào nhà.
Việc chuẩn bị mâm cúng Rằm tháng 7 không chỉ là履行 một nghi thức mà còn là cách để thể hiện lòng biết ơn, sự thành kính và tấm lòng từ bi. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn và gia đình có một mùa Vu Lan an lành, ấm áp và trọn vẹn ý nghĩa. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các phong tục tập quán của người Việt, hãy truy cập chuaphatanlongthanh.com để đọc thêm nhiều bài viết hay và bổ ích khác.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
