Việc thờ cúng những người có công với cách mạng là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với những hy sinh to lớn của thế hệ đi trước. Đối với những gia đình có cả Bà mẹ Việt Nam anh hùng và liệt sĩ, vấn đề về chế độ ưu đãi, đặc biệt là chế độ thờ cúng, luôn là mối quan tâm hàng đầu. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về các quy định pháp luật hiện hành, giúp bạn đọc hiểu rõ về quyền lợi và nghĩa vụ trong việc thờ cúng người thân đã hy sinh.
Có thể bạn quan tâm: Bát Cơm Cúng Người Chết: Ý Nghĩa, Nghi Lễ Và Những Điều Kiêng Kỵ Cần Nhớ
Tổng quan về chế độ ưu đãi người có công
Chế độ ưu đãi người có công với cách mạng là một chính sách nhân văn của Nhà nước ta, được quy định chặt chẽ trong các văn bản pháp luật như Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng và các nghị định hướng dẫn. Mục tiêu của chính sách này là nhằm ghi nhận, đền bù xứng đáng cho những cá nhân và gia đình đã cống hiến, hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc.
Chế độ ưu đãi này bao gồm nhiều khía cạnh khác nhau, từ trợ cấp hàng tháng, bảo hiểm y tế, đến các chính sách về nhà ở, giáo dục và việc làm. Trong đó, chế độ thờ cúng là một phần quan trọng, thể hiện sự tri ân đối với những người đã khuất. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng đủ điều kiện nhận chế độ này, mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tình trạng thân nhân, thời điểm hy sinh và các quy định cụ thể của pháp luật.
Có thể bạn quan tâm: Vàng Mã Cúng Nhập Trạch Gồm Những Gì? Cẩm Nang Chuẩn Bị Lễ Vật Trọn Vẹn
Quy định pháp luật về chế độ thờ cúng Bà mẹ Việt Nam anh hùng
Theo Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020, thân nhân của Bà mẹ Việt Nam anh hùng sẽ được hưởng một số chế độ nhất định khi mẹ qua đời. Cụ thể, tại Điều 19, pháp lệnh quy định các chế độ ưu đãi đối với thân nhân của Bà mẹ Việt Nam anh hùng bao gồm:
- Trợ cấp một lần: Áp dụng cho thân nhân khi Bà mẹ Việt Nam anh hùng được tặng danh hiệu nhưng chưa kịp hưởng chế độ ưu đãi, hoặc được truy tặng danh hiệu. Mức trợ cấp này bằng 03 tháng trợ cấp hằng tháng và phụ cấp hằng tháng hiện hưởng (nếu có).
- Trợ cấp mai táng: Được chi trả cho người hoặc tổ chức thực hiện mai táng khi Bà mẹ Việt Nam anh hùng đang hưởng trợ cấp hằng tháng, phụ cấp hằng tháng và qua đời.
- Bảo hiểm y tế: Áp dụng cho người phục vụ Bà mẹ Việt Nam anh hùng sống ở gia đình.
Điều quan trọng cần lưu ý là pháp lệnh không quy định riêng về chế độ “thờ cúng” Bà mẹ Việt Nam anh hùng như đối với liệt sĩ. Thay vào đó, các chế độ ưu đãi tập trung vào việc hỗ trợ trực tiếp cho thân nhân và người phục vụ. Do đó, khi Bà mẹ Việt Nam anh hùng qua đời, gia đình sẽ nhận được các khoản trợ cấp một lần và mai táng phí, nhưng không có khoản trợ cấp thờ cúng định kỳ hàng năm.
Có thể bạn quan tâm: Những Loại Trái Cây Cúng Giao Thừa Đẹp Ý Nghĩa Theo Phong Tục 3 Miền
Quy định pháp luật về chế độ thờ cúng liệt sĩ
Khác với Bà mẹ Việt Nam anh hùng, chế độ thờ cúng liệt sĩ được quy định rất rõ ràng tại Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng 2020. Theo Khoản 4 Điều 15, người được giao, ủy quyền thờ cúng liệt sĩ sẽ được hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ trong trường hợp liệt sĩ không còn thân nhân hưởng trợ cấp tuất hằng tháng.
Điều này có nghĩa là chế độ thờ cúng chỉ được áp dụng khi liệt sĩ không còn bất kỳ thân nhân nào đang hưởng chế độ trợ cấp tuất hàng tháng. Nếu liệt sĩ có một hoặc nhiều thân nhân, nhưng chỉ cần một trong số đó đang hưởng chế độ trợ cấp tuất hàng tháng thì sẽ không có chế độ thờ cúng liệt sĩ.
Khoản 6 Điều 28 Nghị định 131/2021/NĐ-CP quy định chi tiết về việc ủy quyền nhận chế độ thờ cúng liệt sĩ:
- Trường hợp liệt sĩ còn thân nhân: Người hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ là người được các thân nhân liệt sĩ ủy quyền bằng văn bản đảm nhiệm việc thờ cúng và nhận trợ cấp.
- Trường hợp thân nhân liệt sĩ chỉ còn con: Nếu liệt sĩ có nhiều con, người hưởng trợ cấp là người được những người con còn lại ủy quyền. Nếu liệt sĩ chỉ có một con hoặc chỉ còn một con còn sống thì không phải làm văn bản ủy quyền.
- Trường hợp con liệt sĩ giao người khác thực hiện thờ cúng: Người hưởng trợ cấp là người được con liệt sĩ thống nhất ủy quyền.
- Trường hợp liệt sĩ không còn thân nhân: Người hưởng trợ cấp là người được những người thuộc hàng thừa kế thứ hai hoặc thứ ba ủy quyền. Nếu không xác định được người ủy quyền, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội sẽ ban hành quyết định trợ cấp thờ cúng liệt sĩ đối với Ủy ban nhân dân cấp xã nơi liệt sĩ cư trú trước khi tham gia hoạt động cách mạng.
Thứ tự ưu tiên nhận chế độ thờ cúng liệt sĩ được thực hiện như sau:
- Thân nhân của liệt sĩ.
- Những người thuộc hàng thừa kế thứ hai của liệt sĩ.
- Những người thuộc hàng thừa kế thứ ba của liệt sĩ.
- Cơ quan nhà nước.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Diện Về Phòng Thờ Cúng: Vị Trí, Quy Tắc Thiết Kế Và Ý Nghĩa Tâm Linh
Mức trợ cấp thờ cúng liệt sĩ hiện nay
Theo Khoản 2 Điều 13 Nghị định 75/2021/NĐ-CP, mức trợ cấp thờ cúng liệt sĩ được quy định như sau: “Trợ cấp thờ cúng liệt sĩ: 1.400.000 đồng/01 liệt sĩ/01 năm.”
Mức trợ cấp này vẫn được áp dụng từ năm 2021 đến nay. Đây là khoản tiền tri ân dành cho người thực hiện việc thờ cúng liệt sĩ, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với công tác tri ân các anh hùng liệt sĩ.
Phân tích trường hợp cụ thể
Dựa trên các quy định pháp luật nêu trên, chúng ta có thể phân tích trường hợp cụ thể của bạn đọc như sau:
- Ông nội là Liệt sĩ chống Pháp: Nếu liệt sĩ không còn người hưởng trợ cấp tuất hàng tháng và bạn được gia đình, họ tộc liệt sĩ ủy quyền thờ cúng liệt sĩ, bạn sẽ được hưởng chế độ trợ cấp thờ cúng liệt sĩ cho ông nội.
- Chú ruột là Liệt sĩ chống Mỹ (độc thân): Tương tự như liệt sĩ chống Pháp, nếu chú ruột không còn người hưởng trợ cấp tuất hàng tháng và bạn được ủy quyền thờ cúng, bạn sẽ được hưởng chế độ trợ cấp thờ cúng liệt sĩ cho chú ruột.
Lưu ý quan trọng: Chế độ thờ cúng liệt sĩ chỉ được hưởng khi liệt sĩ không còn thân nhân đang hưởng trợ cấp tuất hàng tháng. Nếu gia đình bạn đang hưởng trợ cấp tuất cho các liệt sĩ này, thì sẽ không có chế độ thờ cúng riêng.
Về Bà mẹ Việt Nam anh hùng: Như đã phân tích ở trên, pháp luật không quy định chế độ thờ cúng riêng cho Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Gia đình sẽ nhận được các khoản trợ cấp một lần và mai táng phí khi mẹ qua đời, nhưng không có trợ cấp thờ cúng định kỳ.
Hồ sơ, thủ tục giải quyết chế độ thờ cúng liệt sĩ
Để được hưởng chế độ thờ cúng liệt sĩ, bạn cần chuẩn bị hồ sơ và thực hiện các bước sau:
- Chuẩn bị hồ sơ: Bao gồm văn bản ủy quyền thờ cúng liệt sĩ (nếu có), giấy tờ chứng minh thân nhân, giấy chứng nhận hy sinh của liệt sĩ, và các giấy tờ khác theo yêu cầu của cơ quan chức năng.
- Nộp hồ sơ: Nộp hồ sơ tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi liệt sĩ cư trú trước khi tham gia hoạt động cách mạng, hoặc tại cơ quan, đơn vị cấp giấy chứng nhận hy sinh.
- Thời gian giải quyết: Cơ quan chức năng sẽ xem xét và giải quyết hồ sơ trong thời gian quy định. Sau khi được chấp thuận, bạn sẽ nhận được quyết định trợ cấp thờ cúng liệt sĩ.
Kết luận
Việc thờ cúng Bà mẹ Việt Nam anh hùng và liệt sĩ là một trách nhiệm thiêng liêng và là truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Hiểu rõ các quy định pháp luật về chế độ ưu đãi sẽ giúp gia đình thực hiện đúng nghĩa vụ và đảm bảo quyền lợi hợp pháp.
Đối với trường hợp cụ thể của bạn đọc, cần xác định rõ điều kiện để hưởng chế độ thờ cúng liệt sĩ, đặc biệt là việc không còn thân nhân đang hưởng trợ cấp tuất hàng tháng. Đối với Bà mẹ Việt Nam anh hùng, gia đình sẽ nhận được các chế độ ưu đãi khác nhưng không có trợ cấp thờ cúng định kỳ.
Để cập nhật thông tin mới nhất và được tư vấn chi tiết, bạn đọc có thể truy cập chuaphatanlongthanh.com và tham khảo các bài viết cùng chủ đề. Hy vọng bài viết này đã cung cấp những thông tin hữu ích và chính xác nhất về chế độ thờ cúng Bà mẹ Việt Nam anh hùng và liệt sĩ.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
