Rằm tháng Giêng hay còn gọi là Lễ Thượng nguyên, Tết Nguyên tiêu, là một trong những ngày lễ quan trọng trong năm của người Việt Nam. Đây không chỉ là ngày trăng tròn đầu tiên của năm mới mà còn được coi là “Tết lần thứ hai”, dịp để mọi người thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, Phật thánh và cầu mong một năm mới an lành, hanh thông. Năm 2025, ngày rằm đầu tiên của năm âm lịch sẽ diễn ra vào ngày 12/2 dương lịch. Để chuẩn bị cho ngày lễ trọng đại này một cách chu đáo, bài viết dưới đây sẽ cung cấp một cẩm nang toàn diện về việc chuẩn bị mâm cúng, lựa chọn giờ lành và những lưu ý quan trọng trong phong tục tập quán.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập: Chọn Ngày Tốt Cúng Tất Niên Năm 2026 Bính Ngọ
Tổng quan về ý nghĩa và thời điểm cúng Rằm tháng Giêng
Rằm tháng Giêng không chỉ đơn thuần là một ngày lễ thông thường mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về tâm linh và văn hóa. Trong quan niệm dân gian, đây là dịp để “ăn Tết lại một lần nữa”, thể hiện sự trân trọng và giữ gìn truyền thống tốt đẹp của cha ông. Việc chuẩn bị mâm cỗ cúng vào ngày này không nhất thiết phải quá xa hoa, cầu kỳ mà quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và nghiêm túc của gia chủ.
Theo lịch âm lịch, Rằm tháng Giêng năm 2025 rơi vào ngày 15/1 âm lịch, tức thứ Tư, ngày 12/2 dương lịch. Đây là ngày chính Rằm, thời điểm trăng sáng nhất, phúc khí vượng, được cho là thời điểm Đức Phật giáng lâm ban phước. Vì vậy, việc cúng vào ngày này sẽ mang lại nhiều may mắn, bình an cho gia đình. Ngoài ra, ngày 14 tháng Giêng (tức thứ Ba, 11/2/2025) cũng là một ngày đẹp để tiến hành nghi lễ cúng khấn.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chi Tiết Về Nghi Thức Cúng Tuần Thất: Tính Ngày, Chuẩn Bị Và Thực Hành
Mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng gồm những gì?
Mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng về cơ bản không khác nhiều so với Tết Nguyên đán, tuy nhiên có sự phân biệt rõ ràng giữa mâm cúng gia tiên (lễ mặn) và mâm cúng Phật (lễ chay). Điểm chung quan trọng nhất là sự thành tâm và sự chuẩn bị chu đáo, phù hợp với điều kiện kinh tế của gia đình.
Mâm cỗ mặn cúng gia tiên
Mâm cỗ mặn cúng gia tiên thường được chuẩn bị với 4 bát, 6 đĩa, thể hiện sự đầy đặn, no ấm. Cấu trúc này có thể thay đổi tùy theo từng gia đình nhưng thường bao gồm:
- 4 bát: Canh măng, canh bóng, bát miến và mọc.
- 6 đĩa: Thịt gà hoặc lợn luộc, giò/chả, nem, món xào, dưa hành/dưa muối, xôi hoặc bánh chưng.
Cụ thể hơn, một mâm lễ mặn cúng Rằm tháng Giêng thường bao gồm:
- 5 lạng thịt vai luộc (thịt lợn).
- Một bát canh măng.
- Một đĩa xào thập cẩm.
- Một đĩa nem.
- Một đĩa rau xào.
- Một đĩa giò.
- Một đĩa xôi gấc.
- Một đĩa hoa quả tươi.
Ngoài các món ăn, mâm cỗ mặn còn phải có đầy đủ các vật phẩm thờ cúng như: Hương hoa vàng mã, đèn nến, trầu cau, rượu. Đặc biệt, trong mâm lễ không thể thiếu bánh trôi (chè trôi nước). Ý nghĩa của việc ăn bánh trôi ngày Tết Nguyên tiêu là mong muốn mọi việc quanh năm được hanh thông, trôi chảy, suôn sẻ.
Khi chuẩn bị mâm cỗ mặn, cần lưu ý không để chung với lễ vật cúng Phật để đảm bảo sự tôn nghiêm và đúng với quan niệm tâm linh.
Mâm cỗ chay cúng Phật
Đối với bàn thờ Phật, gia chủ cần chuẩn bị mâm cỗ chay. Mâm cỗ chay cúng Phật thường bao gồm: Hoa quả, chè xôi, các món đậu, canh xào không thêm nhiều hương liệu, bánh trôi nước. Số lượng món có thể đa dạng từ 10, 12 cho đến 25 món tùy thuộc vào điều kiện và sự chuẩn bị của gia đình.
Điểm đặc biệt trên mâm cỗ chay Rằm tháng Giêng là sự hiện diện của những màu sắc tượng trưng cho ngũ hành (Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ). Mâm cỗ phải có 5 màu sắc: đỏ (hỏa), xanh (mộc), đen (thổ), trắng (thủy) và vàng (kim). Các món ăn thường được chế biến từ tứ phương: sông, núi, biển, đồng bằng. Sự cân bằng màu sắc và hương vị này không chỉ tạo nên một mâm cỗ đủ đầy, đẹp mắt mà còn mang ý nghĩa cầu mong yên ấm an lành, xua đi những đen đủi nếu có. Ăn cơm chay cũng là một cách hướng tới sự cân bằng, thanh thản trong tâm hồn.
Ngoài việc chuẩn bị mâm cỗ, các gia đình có thể làm thêm các việc thiện như phóng sinh, đi chùa lễ Phật để tích đức cầu may cho năm mới.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Nghi Thức Cúng Linh Và Cầu Siêu: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A Đến Z
Lựa chọn ngày và giờ cúng tốt nhất năm 2025
Việc chọn ngày giờ đẹp để cúng Rằm tháng Giêng là một phần quan trọng trong phong tục tập quán của người Việt, nhằm đảm bảo nghi lễ được diễn ra thuận lợi và linh thiêng.
Ngày tốt để cúng Rằm
Theo quan niệm dân gian và lịch vạn niên năm Ất Tỵ, Rằm tháng Giêng năm 2025 rơi vào ngày Nhâm Tý, hành Kim. Đây là ngày Hoàng đạo, ngày cát lành, thích hợp nhất với nghi lễ cúng Rằm. Việc cúng vào ngày chính Rằm (15 tháng Giêng) sẽ giúp gia chủ đón nhận được nhiều phúc lộc từ trời đất.
Ngoài ra, ngày 14 tháng Giêng năm nay cũng được đánh giá là một ngày đẹp để tiến hành cúng khấn. Ngày này rơi vào thứ Ba, 11/2/2025 dương lịch, ngày Tân Hợi, hành Kim, bảo nhật cát lành. Gia chủ có thể cân nhắc cúng vào ngày này nếu không sắp xếp được vào ngày chính Rằm.
Giờ tốt để cúng Rằm
Sau khi xác định được ngày đẹp, việc chọn giờ cúng tốt sẽ giúp nghi lễ trở nên trọn vẹn hơn. Dưới đây là các khung giờ tốt trong ngày chính Rằm (15 tháng Giêng) và ngày 14 tháng Giêng để bạn tham khảo:
Ngày chính Rằm (15 tháng Giêng – 12/2/2025):
- Quý Mão (5h – 7h): Giờ Ngọc Đường hoàng đạo – Thời điểm tốt để bắt đầu các công việc quan trọng.
- Bính Ngọ (11h – 13h): Giờ Tư Mệnh hoàng đạo – Thời điểm phù hợp để thực hiện các nghi lễ tâm linh.
- Mậu Thân (15h – 17h): Giờ Thanh Long hoàng đạo – Thời điểm mang lại may mắn và tài lộc.
- Kỷ Dậu (17h – 19h): Giờ Minh Đường hoàng đạo – Thời điểm tốt cho các hoạt động cúng bái, cầu nguyện.
Ngày 14 tháng Giêng (11/2/2025):
- Nhâm Thìn (7h – 9h): Giờ Tư Mệnh – Thời điểm tốt để bắt đầu ngày mới với sự thành tâm.
- Giáp Ngọ (11h – 13h): Giờ Thanh Long – Thời điểm phù hợp để cúng bái, cầu may.
- Ất Mùi (13h – 15h): Giờ Minh Đường – Thời điểm tốt cho các công việc tâm linh.
- Mậu Tuất (19h – 21h): Giờ Kim Quỹ – Thời điểm cuối ngày nhưng vẫn đảm bảo sự linh thiêng.
Việc chọn giờ cúng không chỉ là để thuận tiện mà còn là cách để gia chủ thể hiện sự tôn trọng và mong muốn những điều tốt đẹp nhất đến với gia đình. Hãy chọn khung giờ phù hợp nhất với lịch trình của gia đình để đảm bảo sự thành tâm và nghiêm túc trong nghi lễ.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Nghi Thức Cúng Cơm Cho Vong Linh: Ý Nghĩa Và Quy Trình Thực Hiện Chi Tiết
Những lưu ý quan trọng khi chuẩn bị cúng Rằm tháng Giêng
Để chuẩn bị cho ngày Rằm tháng Giêng một cách chu đáo và trọn vẹn, gia chủ cần lưu ý một số điểm sau:
- Thành tâm là trên hết: Dù chuẩn bị mâm cỗ lớn hay nhỏ, quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm, nghiêm túc của người cúng. Không cần quá xa hoa, chỉ cần đầy đủ và tươm tất là được.
- Phân biệt rõ lễ vật: Cần giữ sự tách biệt giữa mâm cúng gia tiên (mặn) và mâm cúng Phật (chay). Không để chung các lễ vật này trên cùng một bàn thờ.
- Chuẩn bị đúng giờ: Nên chọn giờ tốt để cúng, tránh cúng vào những giờ không đẹp hoặc khi gia chủ đang vội vã, không tập trung.
- Bảo quản thực phẩm: Các món ăn trong mâm cỗ cần được chế biến và bảo quản đúng cách để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
- Thực hiện các việc thiện: Ngoài việc cúng bái, gia chủ có thể kết hợp với các hoạt động như phóng sinh, đi chùa, làm từ thiện để tích đức cho năm mới.
Ngoài ra, bạn cũng có thể tham khảo thêm các bài viết về phong tục tập quán, văn hóa truyền thống tại chuaphatanlongthanh.com để có thêm nhiều thông tin hữu ích cho cuộc sống.
Rằm tháng Giêng là một dịp lễ đặc biệt để mỗi người thể hiện lòng biết ơn và cầu mong những điều tốt đẹp cho năm mới. Việc chuẩn bị mâm cỗ cúng một cách chu đáo, chọn ngày giờ phù hợp sẽ giúp gia đình đón nhận được nhiều may mắn và bình an. Hy vọng những thông tin trong cẩm nang này sẽ giúp bạn và gia đình có một ngày Rằm tháng Giêng trọn vẹn, ấm cúng và ý nghĩa.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
