Giao thừa là khoảnh khắc thiêng liêng chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc trong văn hóa người Việt. Đây không chỉ là thời điểm để các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau mà còn là lúc để chuẩn bị các lễ vật cúng tế, tạ ơn trời phật, thần linh và tổ tiên. Việc chuẩn bị mâm cúng Giao thừa cần được tiến hành chu đáo, thành tâm để cầu mong một năm mới an lành, thuận lợi. Bài viết này sẽ cung cấp những hướng dẫn chi tiết về cách chuẩn bị mâm cúng Giao thừa cũng như bài văn khấn sớ tấu chuẩn nhất theo truyền thống văn hóa Việt Nam.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Và Bài Văn Khấn Giao Thừa Năm Mới Đầy Đủ Nhất
Có thể bạn quan tâm: Tổng Hợp Bài Cúng Ra Tết Chuẩn Nhất Cho Mọi Gia Đình Việt
Những quy tắc chuẩn bị mâm cúng Giao thừa bạn cần biết
Trong khoảnh khắc chuyển giao thiêng liêng giữa năm cũ và năm mới, người Việt Nam thường chuẩn bị hai mâm cúng khác nhau: một mâm cúng trời phật và thần linh (thường đặt ngoài trời) và một mâm cúng tổ tiên (đặt trong nhà). Mỗi mâm cúng mang một ý nghĩa riêng, thể hiện sự thành kính và lòng biết ơn của con cháu đối với thế lực siêu nhiên và dòng họ. Việc chuẩn bị lễ vật cần được thực hiện một cách chỉnh chu, trang nghiêm để thể hiện sự tôn trọng và thành tâm của gia chủ.
Chuẩn bị mâm cúng ngoài trời
Theo quan niệm dân gian, mỗi năm sẽ có các vị thần khác nhau xuống cai quản hạ giới. Cứ hết một năm, các vị thần cũ sẽ bàn giao công việc cho những vị thần mới. Vì vậy, mâm cúng Giao thừa ngoài trời được chuẩn bị để tiễn送 thần cũ và đón rước thần mới, cầu mong các vị thần mới ban phúc lộc, che chở cho gia đình trong năm mới.
Mâm cúng ngoài trời thường là cỗ mặn, bao gồm các lễ vật cơ bản như sau:
- Xôi gà: Xôi thường là xôi gấc hoặc xôi đỗ xanh, tượng trưng cho sự may mắn, thịnh vượng. Gà cúng nên chọn gà trống choai, mới tập gáy, thân hình cân đối, mào cờ, mỏ vàng, chân vàng và chưa từng đạp mái. Gà sau khi luộc chín để nguyên con, đặt lên đĩa,摆放 cho đẹp mắt.
- Thủ lợn (đầu lợn): Thủ lợn được luộc chín, bày biện nguyên đầu, tượng trưng cho sự trọn vẹn, đủ đầy. Đây là lễ vật không thể thiếu trong mâm cúng Giao thừa, thể hiện sự thành kính của gia chủ đối với thần linh.
- Bánh chưng: Bánh chưng là biểu tượng của đất, của sự sum vầy và ấm no. Bánh chưng được cắt thành từng miếng vuông vắn, bày biện gọn gàng trên mâm.
- Mứt, trầu cau, rượu, nước: Các lễ vật này tượng trưng cho sự ngọt ngào, hạnh phúc và sự thanh tịnh. Mứt thường là các loại mứt truyền thống như mứt dừa, mứt gừng. Trầu cau được têm cánh phượng, bày biện trang trọng. Rượu và nước lọc được rót đầy ly, đặt lên mâm.
- Vàng mã: Vàng mã là các đồ vàng mã được đốt để gửi đến thần linh, tổ tiên. Đây là tục lệ truyền thống, thể hiện lòng thành của con cháu đối với người đã khuất và thần linh.
- Hoa quả: Hoa quả tươi, chín mọng, không dập nát, được rửa sạch và bày biện đẹp mắt. Nên chọn các loại hoa quả có màu sắc rực rỡ, hương thơm dễ chịu.
Ngoài ra, trên mâm cúng ngoài trời còn có một bát gạo để cắm hương, hai ngọn nến hoặc đèn dầu. Bát gạo tượng trưng cho sự ấm no, đủ吃饱. Nến hoặc đèn dầu tượng trưng cho ánh sáng soi đường, xua tan bóng tối, tà ma.
Mâm cúng ngoài trời phải được đặt ở nơi sạch sẽ, cao ráo, thoáng đãng, tránh những nơi ô uế, dơ bẩn. Nếu gia đình ở chung cư, có thể đặt mâm cúng ở ban công hoặc sân thượng, nơi có không gian mở, hướng ra trời đất.
Chuẩn bị mâm cúng trong nhà
Mâm cúng trong nhà là để lễ tổ tiên, với mong muốn cầu xin tổ tiên phù hộ cho gia đình gặp nhiều điều tốt lành năm mới. Mâm cỗ này có thể được cúng sớm hơn mâm cúng ngoài trời, lễ vật tùy từng điều kiện gia đình, nhưng thường bao gồm các món ăn truyền thống như bánh chưng, giò lụa, nem rán, canh măng, xào… Tuy nhiên, để đảm bảo sự thành tâm, gia chủ có thể chuẩn bị mâm cúng đơn giản hơn, chỉ cần đầy đủ các món chính và thể hiện sự thành kính.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Trước Bàn Thờ Phật: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A-z Cho Người Mới
Bài văn khấn Giao thừa theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam
Bài văn khấn Giao thừa là lời cầu nguyện, tấu trình của gia chủ đối với trời phật, thần linh và tổ tiên. Việc đọc bài văn khấn cần được thực hiện một cách trang nghiêm, thành tâm. Dưới đây là bài văn khấn Giao thừa chuẩn theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam, NXB Văn hóa thông tin:
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần)
Kính lạy:
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật
Con kính lạy Đức Bồ-tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần
Con kính lạy ngài cựu niên đương cai Hành khiển
Con kính lạy ngài đương niên thiên quan Tống Vương Hành khiển, Ngũ Đạo hành binh chi thần, Lâm Tào phán quan
Con kính lạy các ngài Ngũ Phương, Ngũ Hổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần.
Nay là phút giao thừa năm [Năm cũ] với năm [Năm mới], chúng con là: …………….., sinh năm: ………, hành canh: ……….. tuổi, cư ngụ tại số nhà:………, ấp/khu phố:……….., xã/phường ……….., quận/huyện/ thành phố …………………., tỉnh/thành phố ……………………
Nhân phút thiêng liêng Giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khang thái, vạn tượng canh tân. Nay ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Ngọc Hoàng Thượng-đế, giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt.
Quan cũ về triều cửa khuyết, lưu phúc, lưu ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc. Nhân buổi tân xuân, tín chủ chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dường Phật-Thánh, dâng hiến Tôn Thần, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Cựu niên đương cái Thái tuế, ngài Tân niên đương cai Thái tuế chí đức tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài bản xứ thần linh Thổ địa, ngài Hỷ thần, Phúc đức chính thần, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, chư vị bản gia Táo quân, và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này, cúi xin giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ, minh niên kháng thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng, bách sự hanh thông, ngày ngày được hưởng ơn trời, Phật, chư vị tôn thần.
Chúng con kính cẩn tiến dâng lễ vật, thành tâm cầu nguyện. Cúi xin chín phương trời, mười phương chư Phật cùng chư vị tôn thần chứng giám phù hộ độ trì.
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần, 3 lạy).
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Rằm Tháng 8 Năm 2026: Văn Khấn Đầy Đủ Và Hướng Dẫn Chi Tiết
Một số lưu ý khi cúng Giao thừa
Khi chuẩn bị và thực hiện nghi lễ cúng Giao thừa, gia chủ cần lưu ý một số điểm sau để đảm bảo nghi lễ diễn ra trang nghiêm, đúng truyền thống:
- Thời gian cúng: Nên cúng Giao thừa vào khoảng thời gian chuyển giao giữa năm cũ và năm mới (từ 23h đến 24h đêm 30 Tết). Đây là thời điểm thiêng liêng nhất, các vị thần linh và tổ tiên dễ dàng tiếp nhận lễ vật và lời cầu nguyện của gia chủ.
- Trang phục: Khi cúng Giao thừa, gia chủ nên mặc trang phục chỉnh tề, nghiêm trang, tránh mặc đồ ngắn, đồ ngủ, đồ rách rưới. Nên chọn các trang phục có màu sắc trang nhã, lịch sự.
- Tâm thế: Khi thắp hương và đọc bài văn khấn, gia chủ cần giữ tâm thế thành tâm, nghiêm túc, tập trung vào lời cầu nguyện. Tránh nói chuyện riêng, cười đùa hoặc làm những việc không liên quan trong lúc cúng.
- Sau khi cúng: Sau khi đọc bài văn khấn xong, gia chủ nên để hương cháy hết một nửa thì vái lạy và hạ lễ. Vàng mã nên được đốt ở nơi an toàn, tránh gây cháy nổ. Các lễ vật cúng có thể sử dụng cho gia đình hoặc chia sẻ cho hàng xóm, láng giềng.
Việc chuẩn bị mâm cúng Giao thừa và đọc bài văn khấn không chỉ là nghi lễ mang tính chất tâm linh mà còn là cách để con người ta hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công lao của tổ tiên và cầu mong những điều tốt đẹp cho năm mới. Để biết thêm nhiều thông tin bổ ích về văn hóa, phong tục tập quán của người Việt, bạn có thể truy cập vào chuaphatanlongthanh.com để tham khảo thêm các bài viết chi tiết khác.
Việc chuẩn bị chu đáo cho mâm cúng Giao thừa không chỉ là cách để con người thể hiện sự thành kính đối với trời phật, thần linh và tổ tiên mà còn là cách để giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Khi thực hiện nghi lễ này một cách trang nghiêm, thành tâm, gia chủ sẽ cảm thấy an lòng, thanh thản và sẵn sàng đón nhận những điều may mắn, tốt lành trong năm mới. Hãy dành thời gian để chuẩn bị mâm cúng một cách tươm tất, trọn vẹn để khoảnh khắc Giao thừa trở nên thiêng liêng và ấm cúng hơn bao giờ hết.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
