Lễ cúng giao thừa, hay còn gọi là lễ trừ tịch, là nghi lễ linh thiêng nhất trong đêm cuối cùng của năm cũ, chuyển sang năm mới. Đây không chỉ là phong tục truyền thống mà còn là cách con người thể hiện lòng biết ơn, thành kính với trời đất, thần linh và tổ tiên, cầu mong một năm mới an lành, thịnh vượng. Nghi lễ này thường được chia làm hai phần: cúng ngoài trời (tiễn thần cũ, đón thần mới) và cúng trong nhà (tụng niệm tổ tiên, thần thổ địa). Dưới đây là bài viết tổng hợp chi tiết về ý nghĩa, lễ vật và bài văn khấn chuẩn nhất để bạn đọc tham khảo và thực hiện trọn vẹn nghi thức trong khoảnh khắc chuyển giao thiêng liêng.
Có thể bạn quan tâm: Thầy Cúng Là Gì? Vai Trò, Nguồn Gốc Và Vị Trí Trong Văn Hóa Tâm Linh Việt Nam
Tổng quan về lễ cúng giao thừa và ý nghĩa tâm linh
Theo quan niệm dân gian và tín ngưỡng phương Đông, vào thời điểm giao thừa (giờ Tý – 0h00), các vị thần Hành khiển (vị thần cai quản năm) cũ sẽ bàn giao công việc cho vị thần năm mới. Đây là khoảnh khắc chuyển giao quan trọng của Trời Đất, đánh dấu sự luân chuyển của vũ trụ khí. Lễ cúng giao thừa được tổ chức nhằm mục đích “nghênh tân, tiễn cựu” – tiễn đưa vị thần cũ về trời báo cáo công việc và đón chào vị thần mới xuống trần gian, phù hộ cho gia đình một năm mới bình an, may mắn.
Lễ vật cúng giao thừa thường được chuẩn bị tươm tất, thể hiện sự thành tâm của gia chủ. Lễ vật cúng ngoài trời thường bao gồm: mâm ngũ quả, hương hoa, đèn nến, trầu cau, muối gạo, trà, xôi, bánh chưng chay, cùng mâm cỗ chay hoặc mặn (tùy điều kiện và tập quán từng vùng miền). Lễ vật được bày biện trước cửa nhà hoặc sân vườn. Vào đúng giờ giao thừa, gia chủ thắp đèn nến, rót rượu và thành tâm khấn vái. Sau khi cúng ngoài trời xong, gia chủ chuyển vào cúng trong nhà với ý nghĩa tưởng nhớ tổ tiên và cầu xin thần Thổ địa phù hộ cho gia đạo.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Sớ Cúng Rằm Tháng 7: Ý Nghĩa, Mẫu Văn Khấn Và Hướng Dẫn Chi Tiết
Ý nghĩa của bài văn khấn trong đêm giao thừa
Bài văn khấn cúng giao thừa là lời cầu nguyện, lời tấu trình của gia chủ đối với các đấng linh thiêng. Việc đọc văn khấn cần phải đọc rõ ràng, thành tâm, không vội vã. Văn khấn thường có hai phần riêng biệt cho lễ ngoài trời và lễ trong nhà, mỗi phần có nội dung và đối tượng kính mời khác nhau. Việc chuẩn bị sẵn bài văn khấn giúp gia chủ không bị lúng túng, đảm bảo nghi lễ được tiến hành suôn sẻ, trang nghiêm.
Việc chuẩn bị bài văn khấn cúng giao thừa Tết Âm lịch chuẩn nhất giúp gia chủ thể hiện được sự tôn trọng đối với các đấng thần linh và tổ tiên. Dưới đây là chi tiết bài văn khấn dành cho hai nghi lễ này.
Có thể bạn quan tâm: Nến Hoa Sen Cúng Phật: Ý Nghĩa Tâm Linh, Cách Chọn & Sử Dụng Đúng
Bài văn khấn cúng giao thừa ngoài trời
Lễ cúng ngoài trời là nghi lễ đầu tiên được thực hiện để tiễn vị thần cũ và đón vị thần mới. Gia chủ nên chuẩn bị một mâm lễ đầy đủ, bày biện ngay ngắn trước cửa nhà. Khi đến giờ giao thừa, gia chủ thắp hương, khấn bài văn sau đây:
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần)
Con kính lạy chín phương trời, mười phương Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy đức Đương lai hạ sinh Di Lặc tôn Phật.
Con kính lạy Đức Bồ tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh.
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, chư vị tôn thần.
Con kính lạy ngài Cựu niên đương cai hành khiển… (đọc tên vị hành khiển, hành binh và phán quan năm cũ). Con kính lạy ngài Đương niên thiên quan hành khiển (đọc tên vị hành khiển, hành binh và phán quan năm mới).
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ hổ, Long mạch, Táo quân, chư vị tôn thần.
Nay là phút giao thừa năm… (năm cũ) với năm… (năm mới).
Chúng con là… sinh năm…, hành canh… tuổi, cư ngụ tại số nhà…, ấp/khu phố…, xã/phường…, quận/huyện/ thành phố.., tỉnh/thành phố…
Nhân phút thiêng liêng giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khang thái, vạn tượng canh tân. Nay ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Ngọc hoàng Thượng đế, giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về triều cửa khuyết, lưu phúc, lưu ân.
Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc. Nhân buổi tân xuân, tín chủ chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật-Thánh, dâng hiến tôn thần, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Cựu niên đương cái Thái Tuế, ngài Tân niên đương cai Thái Tuế chí đức tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài bản xứ thần linh Thổ địa, ngài Hỷ thần, Phúc đức chính thần, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, chư vị bản gia Táo quân, và chư vị thần linh cai quản ở trong xứ này, cúi xin giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ, minh niên khang thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng, bách sự hanh thông, ngày ngày được hưởng ơn Trời, Phật, chư vị tôn thần.
Chúng con kính cẩn tiến dâng lễ vật, thành tâm cầu nguyện. Cúi xin chín phương trời, mười phương chư Phật cùng chư vị tôn thần chứng giám phù hộ độ trì.
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần, 3 lạy).
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Nghi Thức Cúng An Vị Phật Tại Nhà Chuẩn Nhất
Bài văn khấn cúng giao thừa trong nhà
Sau khi hoàn thành lễ cúng ngoài trời, gia chủ sẽ làm lễ cúng trong nhà để tạ ơn tổ tiên và thần Thổ công. Mâm cúng trong nhà thường bao gồm mâm ngũ quả, bánh kẹo, mứt Tết, bánh chưng chay, xôi gấc và mâm cỗ mặn hoặc chay. Bài văn khấn cúng giao thừa trong nhà như sau:
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần)
Nam mô Đương lai hạ sinh Di Lặc tôn Phật
Nam mô Đông phương Giáo chủ Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Phật
Nam mô Đức Bồ tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, Long mạch, Táo quân, chư vị tôn thần.
Con kính lạy các cụ tổ tiên nội ngoại, chư vị tiên linh.
Nay nhân phút giao thừa năm… (năm mới)
Chúng con là… sinh năm…, hành canh… tuổi, cư ngụ tại số nhà…, ấp/khu phố…, xã/phường…, quận/huyện/ thành phố.., tỉnh/thành phố…
Phút giao thừa vừa điểm, nay theo vận luật, tống cựu nghênh tân, giờ Tý đầu xuân, đón mừng Nguyên đán, tín chủ chúng con thành tâm, tu biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dường Phật – Thánh, dâng hiến tôn thần, tiến cúng tổ tiên, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Hỷ thần, Phúc đức chính thần, ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài thần, các ngài bản gia Táo phủ Thần quân và chư vị thần linh cai quản ở trong xứ này. Cúi xin giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.
Con lại kính mời các cụ tiên linh, cao tằng tổ khảo, cao tằng tổ tỷ, bá thúc đệ huynh, cô di tỷ muội, nội ngoại gia tộc, chư vị hương linh, cúi xin giáng phó linh sàng thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ lại kính mời các vị vong linh tiền chủ, hậu chủ, y thảo phụ mộc ở trong đất này, nhân tiết giao thừa, giáng lâm trước án, chiêm ngưỡng tân xuân, thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ, minh niên khang thái, vạn sự cát tường, bốn mùa được bình an, gia đạo hưng long, thịnh vượng.
Tâm thành cầu nguyện, lễ bạc tiến dâng, cúi xin chứng giám.
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần, 3 lạy).
Lưu ý khi thực hiện nghi lễ cúng giao thừa
Để nghi lễ cúng giao thừa được diễn ra trọn vẹn, gia chủ cần lưu ý một số điểm sau:
- Thời gian: Lễ cúng nên được tiến hành vào đúng giờ giao thừa (từ 23h00 đêm 30 Tết đến 1h00 mùng 1 Tết). Tuy nhiên, tùy theo tập quán từng gia đình mà có thể cúng sớm hơn một chút, nhưng tuyệt đối không cúng trước 23h00.
- Lễ vật: Cần chuẩn bị lễ vật tươm tất, tươi ngon. Đối với mâm cúng ngoài trời, nên dùng các món chay thanh đạm. Mâm cúng trong nhà có thể dùng mặn hoặc chay tùy theo phong tục gia đình.
- Tư trang: Người cúng phải mặc quần áo chỉnh tề, sạch sẽ, tâm trạng thành kính, không cười đùa lớn tiếng.
- Nơi cúng: Nên quét dọn nhà cửa, sân vườn sạch sẽ trước khi cúng. Bàn thờ tổ tiên phải được lau chùi kỹ lưỡng, đèn nhang luôn sáng sủa.
Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thêm nhiều kiến thức bổ ích về văn hóa, phong tục tập quán của người Việt Nam cũng như các mẹo vặt gia đình để chuẩn bị đón Tết trọn vẹn hơn tại chuaphatanlongthanh.com.
Kết bài
Cúng giao thừa là một nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện lòng biết ơn và sự thành kính của con người đối với trời đất, thần linh và tổ tiên. Việc chuẩn bị bài văn khấn cúng giao thừa Tết Âm lịch chuẩn nhất không chỉ giúp nghi lễ diễn ra suôn sẻ mà còn là cách để mỗi người bày tỏ ước vọng về một năm mới an khang, thịnh vượng. Hy vọng những thông tin trong bài viết sẽ giúp bạn đọc có thêm kinh nghiệm để chuẩn bị cho nghi lễ quan trọng này trong khoảnh khắc chuyển giao năm cũ và năm mới.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
