Lễ tạ mộ (hay còn gọi là lễ Chạp) là một trong những nghi thức truyền thống đặc biệt quan trọng trong văn hóa tâm linh của người Việt. Đây không chỉ là hành động dọn dẹp, sửa sang phần mộ tổ tiên mà còn là dịp để con cháu thể hiện lòng thành kính, báo hiếu và bày tỏ sự biết ơn đối với những người đã khuất. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về ý nghĩa, thời gian cũng như cách chuẩn bị lễ vật và bài cúng sao cho trọn vẹn. Việc thực hiện đúng nghi thức không chỉ giúp duy trì truyền thống tốt đẹp mà còn mang lại sự an yên cho gia đình.
Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện về lễ tạ mộ, từ những khái niệm cơ bản đến hướng dẫn chi tiết về cách sắm lễ và các bài văn khấn chuẩn nhất. Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu để có thể thực hiện nghi thức này một cách thành tâm và đúng đắn nhất.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Phong Tục Cúng Ông Táo Của Người Miền Nam
Tổng quan về lễ tạ mộ và các nghi thức liên quan
Lễ tạ mộ là một nghi thức thiêng liêng nhằm tri ân các bậc tổ tiên và thần linh cai quản vùng đất. Nghi thức này thường được thực hiện vào cuối năm để mời gia tiên về ăn Tết cùng con cháu hoặc khi hoàn thành việc xây dựng, tu sửa mộ phần. Dưới đây là những thông tin cần thiết để bạn hiểu rõ hơn về các loại lễ cúng tạ mộ hiện nay.
Các loại lễ cúng tạ mộ
Trong truyền thống và phong tục của người Việt, có một số loại lễ cúng tạ mộ phổ biến sau:
- Lễ cúng tạ mộ đầu năm (tạ mộ thanh minh).
- Lễ tạ mộ cuối năm.
- Lễ tạ mộ khánh thành công trình mới hoàn thành.
- Lễ tạ mộ kết phát: Dành cho những ngôi mộ có các đặc trưng phong thủy riêng.
- Lễ tạ mộ kết mối (mối đùn): Các ngôi mộ có một lớp keo kiên cố giúp bảo vệ hài cốt.
- Lễ tạ mộ tam đại: Lễ tạ cúng tổ tiên 3 đời của gia chủ.
- Lễ, văn khấn tạ mộ 3 ngày, lễ tạ mộ ngày giỗ.
- Lễ tạ mộ cúng rằm tháng 7.
- Lễ tạ mộ của dòng họ, tộc.
Trong số đó, các lễ tạ mộ thường được đặc biệt chú trọng là lễ tạ mộ cuối năm và lễ tạ mộ khánh thành do tính chất quan trọng và ý nghĩa lớn lao của chúng đối với gia đình và dòng họ.
Lễ cúng tạ mộ cuối năm
Đây là một nghi thức nhằm thể hiện sự tưởng nhớ, lòng thánh kính đối với các bậc tổ tiên trong gia đình. Với quan niệm người đã mất vẫn tiếp tục cuộc sống ở thế giới bên kia, nên lễ tạ mộ cuối năm thường được tổ chức để mời gia tiên về ăn Tết cùng con cháu và cảm tạ các chư vị thần linh đã cho tổ tiên nương nhờ nơi đất lành. Thời gian diễn ra lễ này thường từ ngày 23/12 âm lịch cho đến ngày 30/12 âm lịch, tùy theo phong tục từng vùng.
Lễ cúng tạ mộ khánh thành
Một lễ quan trọng do việc xây dựng nơi an nghỉ cho các vị gia tiên đã khuất để họ được yên nghỉ, phù hộ cho người còn trên dương thế. Cần phải thực hiện đầy đủ các nghi thức để thể hiện rõ sự kính trọng và lòng thành đến với thần linh đã cho phép người đã khuất yên nghỉ trên mảnh đất này. Lễ tạ mộ khánh thành thường diễn ra vào ngày hoàn thành xong công trình hoặc chọn ngày tốt để hợp tuổi, tốt cho con cháu.
Thời gian làm lễ tạ mộ
Thời gian làm lễ tạ mộ thường sẽ tùy vào phong tục của từng vùng cụ thể. Tuy nhiên, lễ cúng tạ mộ cuối năm sẽ được diễn ra vào ngày 23/12 âm lịch cho đến ngày 30/12 âm lịch. Còn đối với lễ tạ mộ khánh thành sẽ diễn ra vào ngày hoàn thành xong công trình hoặc coi ngày tốt để hợp tuổi, tốt cho con cháu.
Phân biệt tạ mộ và tảo mộ
Một điểm quan trọng cần phân biệt rõ là tạ mộ và tảo mộ là hai khái niệm khác nhau. Tạ mộ là công việc nhằm để tri ân và thể hiện lòng biết ơn đến các vị thần linh đã cho phép và chăm sóc cho phần đất đai yên nghỉ của tổ tiên, thường được diễn ra vào các ngày cuối cùng trong năm. Trong khi đó, tảo mộ là một nghi thức nhằm để sửa sang, dọn dẹp phần mồ mả của các bậc gia tiên trong dòng họ, giúp con cháu hưng thịnh, làm ăn phát đạt, thường diễn ra vào tháng 3 âm lịch hằng năm.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Bài Cúng Tạ Đất: Ý Nghĩa, Lễ Vật Và Văn Khấn Chuẩn Nhất
Cách sắm lễ, mâm cúng tạ mộ
Phần lễ vật cho việc cúng tạ mộ có thể chuẩn bị đơn giản, nhưng khi cúng phải thể hiện sự thành tâm và kính trọng. Phần lễ vật thông thường sẽ bao gồm:
- Xôi và gà luộc.
- Trái cây và hoa: Nên lựa chọn các loại hoa như hoa hồng, hoa bách hợp, hoa cúc trắng hoặc những loại hoa mà người đã khuất thích.
- Rượu trắng.
- Chè.
- Trầu cau.
- Vàng mã: Trong đó phải có 4 đĩa để tiền vàng gồm: 1 đĩa để 3 đinh vàng lá, 1 đinh xu tiền 1 đĩa có 1 đinh vàng lá, 7 đinh xu tiền 1 đĩa có 9 đinh vàng lá, 1 đinh xu tiền 1 đĩa có 1 đinh xu tiền.
Việc chuẩn bị lễ vật cần phải dựa trên điều kiện kinh tế của gia đình, quan trọng nhất vẫn là lòng thành. Bạn có thể tham khảo thêm các mẹo vặt gia đình để chuẩn bị mâm cúng được tươm tất và hợp lý hơn.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Rằm Tháng Giêng 2025: Thời Gian Đẹp Và Những Chuẩn Bị Cần Thiết
Văn khấn tạ mộ cuối năm
Văn khấn tạ mộ cuối năm là bài cúng không thể thiếu để thông báo với thần linh và tổ tiên về việc tạ mộ. Dưới đây là một số mẫu văn khấn phổ biến bạn có thể tham khảo.
Văn khấn lễ tạ mộ ngoài đồng
Nam mô a di đà phật!
Nam mô a di đà phật!
Nam mô a di đà phật!
Con kính lạy:
– Quan đương xứ thổ địa chính thần
– Thổ địa Ngũ phương Long mạch Tôn thần,
– Tiền thần Chu Tước, Hậu thần Huyền Vũ, Tả thần Thanh Long, Hữu thần Bạch Hổ
– Liệt vị Tôn thần cai quản ở xứ này.
Con kính lạy vong linh ……….
Hôm nay là ngày…tháng…năm…, nhằm tiết …..
Chúng con là:…………… Thành tâm sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Chư vị Tôn Thần về việc lễ tạ mộ phần.
Nguyên có vong linh thân nhân của gia đình chúng con là:……….hiện phần mộ an táng ở noi này.
Đội ơn Chư vị Tôn thần che chở, ban ân, vong linh được yên ổn vui tươi nơi chín suối.
Lại nhờ có duyên lành, gia đình chúng con được vong linh thường về ghé thăm, linh ứng giúp chỉ dẫn các công các việc được đầu xuôi đuôi lọt, nhờ thế toàn gia được an ninh khang thái, từng bước tiến bộ.
Nay nhằm ngày lành tháng tốt, gia đình chúng con sắm sửa lễ tạ mộ những mong báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính.
Cúi xin Chư vị Tôn Thần lai giáng án tiền, nhận hưởng lễ vật, chứng minh tâm đức.
Cúi mong vong linh chấp kỳ lễ bạc, lời kêu tiếng khấn, tờ đơn cánh sớ, tùy phương ứng biến, độ trì toàn gia, từ trẻ tới già, luôn được vui tươi, mạnh khỏe.
Chúng con dâng biếu vong linh tài mã gồm : ….( đọc tên các đồ mã dâng cho vong)
m dương cách trở, bát nước nén hương, giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo.
Văn khấn lễ tạ mộ cuối năm mẫu 1
(Tạ mộ để xin phép Thổ thần Thổ địa nơi đó cho Ông bà về ăn Tết)
Kính lạy:
– Ngài Kim niên Đương cai Thái tuế Chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào phán quan.
– Ngài bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại vương.
– Ngài bản xứ thần linh Thổ địa tôn thần.
– Các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ long mạch Tôn thần, Tiền Chu tước, Hậu Huyền vũ, Tả Thanh long, Hữu Bạch hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản ở trong xứ này.
Chúng con (Họ tên vợ, chồng)……………………………………………………
Địa chỉ…………………………………………………………………………………
Sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Tôn thần, kính viếng vong linh là:………………………………
(Tên của Ông, bà, cha mẹ v.v…): Tuổi………………………….
Tạ thế ngày…………………………………………………………..
Phần mộ ký táng tại……………………………………………….
Nay nhân ngày (Ví dụ: Cuối năm, hoặc Thanh minh, hoặc thăm mộ) con xin cúi lạy Thần linh đất này, Thành hoàng bản thổ nơi đây, đất lành chim đậu, đức dày thanh cao, giữ lành công lao, có kết có phát nhờ vào thần quan, tôn thần long mạch cao sang, nhị thập tứ hướng nhị thập tứ sơn quanh vùng.
Chọn đây an táng mộ phần, thỏa yên muôn thủa, hồng ân đời đời, gia ân mãi mãi không thôi, chúng con xin có vài lời cầu xin: Bái tạ thủ mộ thần quan, cho chân linh dưỡng cho hài cốt nguyên vẹn toàn, phù hộ con cháu trần gian, an khang mạnh khỏe ăn làm gặp may. m dương cách trở, bát nước nén hương, biểu tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Phục duy cẩn cáo!
(Khấn 3 lần rồi đốt vàng tiền).
Văn khấn tạ mộ cuối năm mẫu 2
(Tạ mộ để xin phép Thổ thần Thổ địa nơi đó cho Ông bà về ăn Tết)
Kính lạy:
– Ngài Kim niên Đương cai Thái tuế Chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào phán quan.
– Ngài bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại vương.
– Ngài bản xứ thần linh Thổ địa tôn thần.
– Các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ long mạch Tôn thần, Tiền Chu tước, Hậu Huyền vũ, Tả Thanh long, Hữu Bạch hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản ở trong xứ này.
Chúng con (Họ tên vợ, chồng)……………………………………………………
Địa chỉ…………………………………………………………………………………
Sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Tôn thần, kính viếng vong linh là:………………………………
(Tên của Ông, bà, cha mẹ v.v…): Tuổi………………………….
Tạ thế ngày…………………………………………………………..
Phần mộ ký táng tại……………………………………………….
Nay nhân ngày (Ví dụ: Cuối năm, hoặc Thanh minh, hoặc thăm mộ) con xin cúi lạy Thần linh đất này, Thành hoàng bản thổ nơi đây, đất lành chim đậu, đức dày thanh cao, giữ lành công lao, có kết có phát nhờ vào thần quan, tôn thần long mạch cao sang, nhị thập tứ hướng nhị thập tứ sơn quanh vùng.
Chọn đây an táng mộ phần, thỏa yên muôn thủa, hồng ân đời đời, gia ân mãi mãi không thôi, chúng con xin có vài lời cầu xin: Bái tạ thủ mộ thần quan, cho chân linh dưỡng cho hài cốt nguyên vẹn toàn, phù hộ con cháu trần gian, an khang mạnh khỏe ăn làm gặp may. m dương cách trở, bát nước nén hương, biểu tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Phục duy cẩn cáo!
(Khấn 3 lần rồi đốt vàng tiền).
Văn khấn cúng tạ mộ cuối năm mẫu 3
“Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
- Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương
- Con kính lạy ngài Địa tạng vương bồ tát.
- Con kính lạy ngài Kim Niên Đương cai Thái Tuế Chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào Phán quan.
- Con kính lạy ngày Bản cảnh Thành Hoàng Chư vị Đại Vương quản cai nơi nghĩa trang.
- Con kính lạy Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa Tôn thần.
- Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ Long Mạch Tôn thần, các ngài Tiền Chu tước, Hậu Huyền Vũ, Tả Thanh Long, Hữu Bạch Hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản trong nơi nghĩa trang này.
- Con kính lạy hương linh cụ:…………………..
Hôm nay là ngày…….. tháng Chạp, năm cũ sắp qua, năm mới sắp đến.
Tín chủ (chúng) con là:…………..
Ngụ tại:…………..
Chúng con sắm sanh phẩm vật, hương hoa trà quả,kim ngân tài mã, dâng hiến trình cáo Tôn thần.
Kính rước vong linh bản gia tiên tổ chúng con là:……………
Kỵ nhật là…
Có phần mộ táng tại…………
Được về với gia đình đón mừng năm mới, để cho cháu con được phụng sự trong tiết xuân thiên, báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính. Cúi xin Tôn thần, Phủ thùy doãn hứa.
m dương cách trở
Bát nước nén hương.
Thành tâm kính lễ
Cúi xin chứng giám
Phù hộ độ trì
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!”
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Sáng Mùng 1 Năm 2026: Văn Khấn Đầy Đủ Và Hướng Dẫn Chi Tiết
Văn khấn tạ mộ khánh thành, mới xây xong
Nam mô a di đà phật!
Con kính lạy:
– Quan đương xứ thổ địa chính thần
– Thổ địa Ngũ phương Long mạch Tôn thần,
– Tiền thần Chu Tước, Hậu thần Huyền Vũ, Tả thần Thanh Long, Hữu thần Bạch Hổ
– Liệt vị Tôn thần cai quản ở xứ này.
Con kính lạy vong linh ….
Hôm nay là ngày…tháng…năm…, là tiết ngày khánh thành mộ chí…
Chúng con là:………
Thành tâm sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Chư vị Tôn Thần về việc lễ tạ mộ phần.
Nguyên có vong linh thân nhân của gia đình chúng con là:……. hiện phần mộ an táng ở nơi này. Đội ơn Chư vị Tôn thần che chở, ban ân, vong linh được yên ổn vui tươi nơi chín suối. Lại nhờ có duyên lành, gia đình chúng con được vong linh thường về ghé thăm, linh ứng giúp chỉ dẫn các công các việc được đầu xuôi đuôi lọt, nhờ thế toàn gia được an ninh khang thái, từng bước tiến bộ.
Nay nhâm ngày lành tháng tốt, gia đình chúng con sắm sửa lễ tạ mộ những mong báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính. Cúi xin Chư vị Tôn Thần lai giáng án tiền, nhận hưởng lễ vật, chứng minh tâm đức.
Cúi mong vong linh chấp kỳ lễ bạc, lời kêu tiếng khấn, tờ đơn cánh semiclass, tùy phương ứng biến, độ trì toàn gia, từ trẻ tới già, luôn được vui tươi, mạnh khỏe.
Chúng con dâng biếu vong linh tài mã gồm : …. (đọc tên các đồ mã dâng cho vong)
m dương cách trở, bát nước nén hương, giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo.
Lưu ý khi đi lễ tạ mộ
Do tính thiêng liêng và truyền thống quý báu của dân tộc, khi thực hiện lễ tạ mộ phải chú ý một số điều sau:
- Người có sức khỏe yếu như phụ nữ có thai, người bị ốm, bệnh tật nên tránh đi tạ mộ để ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.
- Không nên bày vẽ linh đình, tốn kém.
- Không ăn đồ cúng ở nghĩa trang, tránh bị lạnh bụng.
- Không nô đùa, ngồi lên phần mộ vì đây là một hành động bất kính.
- Đi tạ mộ về, nên hơ lửa hoặc tắm nước gừng để thanh lọc các chược khí, âm khí bám vào người và quần áo…
Như vậy, lễ tạ mộ là một nghi thức quan trọng thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn của người Việt. Việc chuẩn bị đúng cách và thành tâm sẽ giúp cho buổi lễ diễn ra suôn sẻ, mang lại nhiều may mắn cho gia đình. Bạn có thể tham khảo thêm nhiều kiến thức bổ ích về văn hóa, phong tục tập quán tại chuaphatanlongthanh.com để trang bị cho mình những hiểu biết sâu rộng hơn trong đời sống. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn thực hiện nghi lễ tạ mộ một cách trọn vẹn nhất.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 17, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
