Đọc văn khấn cúng Rằm tháng Giêng là nghi thức quan trọng trong ngày rằm đầu tiên của năm mới âm lịch, giúp gia chủ thể hiện lòng hiếu kính với Gia Tiên và Phật tổ. Đây không chỉ là phong tục truyền thống mà còn là cách cầu mong một năm mới bình an, tài lộc dồi dào và gia đạo thịnh vượng. Để nghi lễ diễn ra trang nghiêm và linh ứng, việc chuẩn bị bài văn khấn chuẩn cùng mâm cúng đầy đủ là điều vô cùng cần thiết. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn những thông tin chi tiết nhất về nghi thức cúng Rằm tháng Giêng năm 2026.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Cúng Thần Lúa Của Người Chơ-ro: Nét Đẹp Văn Hóa Tâm Linh Gắn Bó Với Đồng Ruộng
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Ông Công Ông Táo: Thời Điểm Và Bài Văn Khấn Chuẩn Nhất Cho Gia Chủ
Những điều cần biết trước khi chuẩn bị Rằm tháng Giêng
Rằm tháng Giêng (hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu) là ngày rằm lớn nhất trong năm, diễn ra vào ngày 15 tháng 1 âm lịch. Theo quan niệm dân gian, đây là ngày trời đất giao hòa, năng lượng dương khí mạnh mẽ. Việc chuẩn bị mâm cúng và đọc văn khấn thành tâm sẽ giúp gia chủ đón nhận được phúc lộc từ trời đất và tổ tiên. Để chuẩn bị cho ngày lễ này, bạn cần phân biệt rõ hai mâm cúng chính: mâm cúng Phật và mâm cúng Gia Tiên, mỗi loại sẽ có lễ vật và nghi thức riêng biệt.
Mâm cỗ chay cúng Phật
Mâm cúng Phật vào ngày Rằm tháng Giêng thường được chuẩn bị theo hướng thanh đạm, tịnh tâm, thể hiện sự tôn kính đối với đấng giác ngộ. Lễ vật trên mâm cúng Phật cần đảm bảo yếu tố chay tịnh, không sử dụng các sản phẩm từ thịt động vật. Đặc biệt, mâm cúng nên tuân theo ngũ hành với 5 màu sắc cơ bản (đỏ, xanh, trắng, đen, vàng) tượng trưng cho sự cân bằng trong vũ trụ.
- Lễ vật cơ bản: Gồm hoa tươi (ưu tiên hoa sen, hoa cúc), mâm ngũ quả (bưởi vàng – thổ, chuối xanh – mộc, nho tím – thủy, dâu đỏ – hỏa, dừa trắng – kim), chè đậu trắng, bánh trôi nước, xôi gấc hoặc xôi đậu xanh.
- Món chay chính: Các món ăn chay phổ biến như nem chay, giò chay làm từ váng đậu, rau củ xào (cà tím, bí đỏ, nấm), salad xà lách trộn sốt dứa, bánh bao chay hình hoa sen. Thay vì rượu, gia chủ nên dâng trà và nước sạch.
Khi bày biện mâm cỗ chay cúng Phật, gia chủ cần lưu ý đặt mâm trên bàn thờ Phật sạch sẽ. Xôi hoặc chè nên đặt ở vị trí trung tâm để làm điểm nhấn. Các món rau củ luộc, xào được sắp xếp cân đối hai bên theo nguyên tắc ngũ hành. Hoa sen hoặc hoa cúc tươi cắm trong bình cao đặt phía sau tượng Phật để tăng vẻ trang nghiêm. Ngũ quả xếp hình kim tự tháp phía trước để tăng phúc khí. Sau khi sắp xếp xong, gia chủ nên cúng vào giờ tốt, thường là khoảng 11h đến 13h (giờ Ngọ) ngày Rằm, đọc kinh niệm Phật trước khi khấn vái thành tâm để đón phúc lành đầu năm.
Mâm cỗ mặn cúng Gia Tiên
Mâm cúng Gia Tiên vào ngày Rằm tháng Giêng thường được chuẩn bị tươm tất, đầy đặn hơn so với ngày rằm hàng tháng, thể hiện lòng hiếu kính sâu sắc đối với tổ tiên. Theo phong tục miền Bắc, mâm cỗ mặn thường theo kiểu 4 bát 6 đĩa, tượng trưng cho sự viên mãn và đủ đầy.
- Lễ vật cơ bản: Gồm hoa tươi (mai, cúc), mâm ngũ quả đa màu (bưởi, cam, chuổi, nho, thanh long), xôi gấc, bánh chưng hoặc bánh tét, trầu cau, rượu, trà và vàng mã.
- Món chính 4 bát 6 đĩa: 4 bát thường gồm canh măng, canh bóng, miến mộc, mọc; 6 đĩa gồm gà luộc, giò lụa/chả, nem rán, thịt kho tàu, dưa hành và xôi hoặc rau xào.
Đối với mâm cỗ mặn, việc bày biện cần tuân thủ nguyên tắc truyền thống. Gia chủ nên đặt xôi gấc hoặc gà luộc ở vị trí trung tâm làm điểm nhấn chính. 4 bát canh (măng, miến, mọc, bóng) được sắp xếp cân đối hai bên. Mâm ngũ quả đa màu đặt phía trước bàn thờ để tượng trưng cho sự đầy đủ. Rượu, trà, cau lá xếp phía trước hương án để tiện cho việc khấn vái. Hoa tươi cắm bình cao sau tượng tổ tiên để tăng vẻ trang nghiêm. Vàng mã nên để riêng và hóa sau khi lễ xong.
Thời gian cúng Gia Tiên cũng rất quan trọng. Gia chủ nên cúng vào giờ hoàng đạo như 11-13h trưa (giờ Ngọ) hoặc 19-21h tối (giờ Tuất) ngày Rằm. Khi đọc văn khấn, cần thành tâm hướng về bàn thờ để đón phúc lộc đầu năm.
Có thể bạn quan tâm: Kinh Cúng Tứ Thời Điện Thờ Phật Mẫu: Cẩm Nang Chi Tiết Từ A-z
Tổng hợp các bài văn khấn cúng Rằm tháng Giêng chuẩn nhất
Văn khấn cúng Rằm tháng Giêng cần được đọc với thái độ trang nghiêm, thành tâm. Dưới đây là hai mẫu văn khấn chuẩn theo truyền thống Việt Nam mà bạn có thể tham khảo.
Mẫu 1: Văn khấn theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam
Mẫu văn khấn này được trích từ “Văn khấn cổ truyền Việt Nam” do Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin ấn hành, là mẫu văn khấn chuẩn được nhiều gia đình sử dụng.
Nam mô a di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.
Con kính lạy Cao tằng tổ khảo, Cao tằng tổ tỷ, Thúc bá huynh đệ, Cô di tỷ muội họ nội họ ngoại.
Tín chủ (chúng) con là: [Họ và tên của người cúng]
Ngụ tại: [Địa chỉ nơi thờ cúng]
Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng năm [Năm âm lịch], gặp tiết Nguyên Tiêu, tín chủ con lòng thành, sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, dâng lên trước án.
Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành Hoàng, chư vị Đại vương, ngài Bản xứ thần linh thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, long mạch, tài thần.
Cúi xin các ngài linh thiêng nghe thấu lời mời, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các cụ Tổ khảo tổ tỷ, chư vị hương linh gia tiên nội ngoại họ nghe lời khẩn cầu, kính mời của con cháu, giáng về chứng giám tâm thành, thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ con lại kính mời ông bà Tiền chủ, Hậu chủ tại về hưởng lễ vật, chứng giám lòng thành phù hộ độ cho gia chung chúng con được vạn sự tốt lành. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng an bình.
Nam mô a di Đà Phật! (3 lần)
Mẫu 2: Văn khấn theo gợi ý của nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Tuệ
Mẫu văn khấn này mang tính chất cầu kỳ hơn, tập trung vào việc cầu xin phúc lộc từ các vị thần linh cao cấp, đặc biệt là Đức Thượng Nguyên tứ phúc Thiên Quan nhất phẩm Tử vi đại đế.
Đạo trời huyền diệu, phúc họa chẳng do nhân tâm tự chuyển. Xưa nay lòng người đều mong được thập phần an lạc, nhưng thiên cơ khó lường, vận đất khó thông, nên đều phải cậy nhờ Thiên quan tứ phúc.
Nay tại: [Địa chỉ nơi thờ cúng]
Nhân lễ Thượng Nguyên, vi kỳ thánh đản, sắm sửa hương hoa vật thực, thành tâm dâng lễ.
- Cung thỉnh đức: Thượng Nguyên tứ phúc Thiên Quan nhất phẩm Tử vi đại đế.
- Cung thỉnh: Tôn thần bản gia thần linh, Thành Hoàng bản thổ, Đông trù tư mệnh Táo phủ thần quân, Bản gia chấp sự chư vị tôn thần, Ngũ phương ngũ thổ Phúc đức chính thần, Ngũ phương ngũ lộ Long mạch tài thần và Hội đồng nội ngoại gia tiên.
Lai lâm chứng giám lòng thành tín chủ.
Đức ngài Thiên Quan đại đế quyền thông ba cõi, thần uy nghiêm lắng, mắt thánh chiếu soi. Thượng nguyên ban phúc khắp vô cùng, trần gian ngưỡng cầu ơn mưa móc.
Hôm nay gặp dịp Tết Thượng Nguyên, vi kỳ thánh đản, Thiên Quan ban phúc muôn nơi, tín chủ con thành tâm quét dọn nhà cửa, sửa biện hương hoa, đèn nhang, lễ vật… dâng cúng trước án.
Nhất tâm phụng thỉnh, mong ngài ban phúc, tống ách, trừ tai, giải họa. Mong cho được mạnh khỏe bình an, nhân khang vật thịnh, chốn chốn yên vui, nhà nhà lợi lạc, người người đều được hạnh phúc an khang.
Tín chủ con xin lòng thành nhất tâm sám hối, hành thiện thi nhân.
Con xin khấu thủ trước án, mong được soi xét!
Có thể bạn quan tâm: Lễ Cúng Căn Là Gì? Ý Nghĩa Và Những Điều Cần Biết Trước Khi Tổ Chức
Giải đáp các thắc mắc thường gặp khi cúng Rằm tháng Giêng
Trong quá trình chuẩn bị và thực hiện nghi lễ cúng Rằm tháng Giêng, nhiều người thường có những thắc mắc xoay quanh vấn đề thời gian, sự khác biệt so với các ngày rằm khác cũng như những lưu ý cần thiết. Dưới đây là giải đáp cho những câu hỏi phổ biến nhất.
Cúng rằm tháng Giêng vào giờ nào đẹp?
Thời gian cúng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến linh nghiệm của lễ vật. Theo các chuyên gia phong thủy, gia chủ nên chọn giờ hoàng đạo để tiến hành cúng lễ. Các khung giờ đẹp nhất trong ngày Rằm tháng Giêng bao gồm:
- 7h – 9h sáng (giờ Thìn): Đây là lúc dương khí bắt đầu thịnh, thích hợp để cầu tài lộc và khởi đầu suôn sẻ.
- 11h – 13h trưa (giờ Ngọ): Là thời điểm năng lượng mặt trời mạnh mẽ nhất, rất tốt cho việc cầu bình an và sức khỏe.
- 19h – 21h tối (giờ Tuất): Thời điểm này phù hợp để cầu mong gia đạo hòa thuận, con cháu sum vầy.
Việc chọn giờ cúng phù hợp giúp tăng thêm linh nghiệm cho mâm cúng Gia Tiên và Phật, đón phúc khí đầu năm mạnh mẽ.
Sự khác nhau giữa cúng Rằm tháng Giêng và cúng rằm hàng tháng?
Mặc dù cùng là ngày rằm nhưng cúng Rằm tháng Giêng có quy mô lớn hơn và ý nghĩa đặc biệt hơn so với cúng rằm hàng tháng.
- Quy mô mâm cỗ: Mâm cúng Rằm tháng Giêng thường đầy đủ và tươm tất hơn, có thể bao gồm gà luộc, xôi gấc, bánh chưng, trong khi mâm cúng rằm hàng tháng thường chỉ đơn giản với cơm canh, hoa quả.
- Ý nghĩa: Cúng Rằm tháng Giêng là dịp đầu năm cầu an khang thịnh vượng cho cả năm, trong khi cúng rằm hàng tháng chủ yếu để tạ ơn và cầu mong những điều tốt lành trong tháng đó.
- Thời gian: Rằm tháng Giêng là dịp đặc biệt quan trọng, đánh dấu sự khởi đầu mới, còn rằm hàng tháng diễn ra đều đặn và không có ý nghĩa đặc biệt như dịp đầu năm.
Ngày Rằm tháng Giêng nên làm gì?
Ngoài việc chuẩn bị mâm cúng và đọc văn khấn, vào ngày Rằm tháng Giêng, gia chủ nên:
- Dọn dẹp bàn thờ: Vệ sinh bàn thờ sạch sẽ, thay nước chén, sắp xếp lại bài vị và hoa quả tươi.
- Chuẩn bị mâm cúng: Tùy theo điều kiện và tín ngưỡng, chuẩn bị mâm cúng chay (dâng Phật) hoặc mâm cúng mặn (dâng Gia Tiên).
- Làm việc thiện: Sau khi cúng lễ, nên làm các việc thiện như phóng sinh, bố thí, giúp đỡ người khó khăn để tích phúc đức cho năm mới.
- Cầu nguyện: Thành tâm cầu bình an, sức khỏe, tài lộc cho bản thân và gia đình.
Cần lưu ý gì khi cúng Rằm tháng Giêng?
Để nghi lễ diễn ra suôn sẻ và trang nghiêm, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
- Trang phục: Mặc đồ lịch sự, sạch sẽ, tránh trang phục lòe loẹt hoặc quá ngắn.
- Tâm thế: Tránh cãi vã, to tiếng trong ngày này để giữ không khí trang nghiêm và tránh mang lại điều không may.
- Thời gian hóa vàng: Nên hóa vàng mã sau khi hương tàn, không nên hóa quá sớm hoặc quá muộn.
- Lễ vật: Đảm bảo lễ vật tươi ngon, không ôi thiu, dâng lên bàn thờ với sự thành tâm nhất.
- Vệ sinh: Sau khi cúng xong, nên dọn dẹp bàn thờ sạch sẽ, gọn gàng.
Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về văn khấn cúng Rằm tháng Giêng, giúp bạn chuẩn bị một nghi lễ trang nghiêm, đầy đủ, cầu mong bình an, may mắn và thành công cho gia đình. Bạn có thể tham khảo thêm nhiều bài viết hay về phong tục tập quán tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 17, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
