Việc chuẩn bị mâm cơm cúng rằm (ngày 15 âm lịch hàng tháng) luôn là một công việc khiến nhiều chị em nội trợ cảm thấy băn khoăn. Làm thế nào để cân bằng giữa việc chuẩn bị một mâm cỗ tươm tất, đúng nghi lễ truyền thống mà vẫn tiết kiệm được thời gian và công sức? Nỗi lo này không chỉ xoay quanh việc lựa chọn món ăn sao cho ngon miệng mà còn là cách làm thế nào để thể hiện sự thành kính sâu sắc nhất với tổ tiên và thần linh. Thấu hiểu điều đó, bài viết này sẽ mang đến cho bạn những gợi ý chi tiết về các mâm cơm cúng rằm đơn giản nhưng vẫn đảm bảo sự đầy đủ, trang trọng, giúp gia chủ gặp nhiều may mắn và thu hút tài lộc.
Từ bao đời nay, người Việt Nam luôn giữ gìn truyền thống thờ cúng tổ tiên và thần linh vào những ngày rằm, mùng một. Đây không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn là cách để các thành viên trong gia đình thể hiện lòng biết ơn, sự tưởng nhớ đến các thế hệ đi trước. Một mâm cơm cúng rằm được chuẩn bị kỹ lưỡng, bày biện đẹp mắt không chỉ giúp không khí gia đình trở nên ấm cúng hơn mà còn tạo nên một nguồn năng lượng tích cực, lan tỏa sự an yên đến mọi người. Dưới đây là những gợi ý chi tiết để bạn có thể chuẩn bị một mâm cúng rằm hoàn hảo cho từng tháng cụ thể.
Có thể bạn quan tâm: Top 5+ Dịch Vụ Đồ Cúng Trọn Gói Tại Tp.hcm: Đánh Giá Chi Tiết & Lựa Chọn Tối Ưu
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Bài Cúng Phóng Sinh Chi Tiết Và Đúng Nghi Lễ Nhất
Những lưu ý chung khi chuẩn bị mâm cúng rằm
Trước khi đi vào chi tiết các món ăn, có một số nguyên tắc chung mà bạn cần ghi nhớ để mâm cỗ luôn tươm tất. Thứ nhất, tùy vào điều kiện kinh tế và thời gian, bạn có thể chọn mâm cỗ mặn hoặc mâm chay. Cả hai đều mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc nếu được chuẩn bị bằng sự thành tâm. Thứ hai, việc sắp xếp thứ tự các món ăn trên bàn thờ cũng cần tuân theo quy tắc nhất định: các món chính (như gà luộc, xôi) thường đặt ở vị trí trung tâm, các món ăn kèm xếp xung quanh, và mâm hoa quả thường đặt ở phía trước cùng với đèn nến, hương hoa. Cuối cùng, hãy luôn nhớ rằng sự thành tâm quan trọng hơn sự xa hoa; một mâm cỗ đơn giản nhưng được chuẩn bị bằng tình cảm chân thành chắc chắn sẽ được tổ tiên chứng giám.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn備 Lễ Cúng Thanh Minh: Bài Văn Khấn, Mâm Lễ Và Lưu Ý Trang Nghiêm
Gợi ý mâm cơm cúng rằm tháng Giêng
Tháng Giêng là tháng đầu tiên của năm mới, vì vậy mâm cúng rằm tháng Giêng thường được chuẩn bị较为 cầu kỳ để cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng.
Mâm cơm cúng rằm tháng Giêng – Mâm mặn
Mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng thường bao gồm các món mặn được bày biện trang trọng trên bàn thờ gia tiên. Một quy tắc phổ biến là sự kết hợp của 4 món canh (bát) và 6 món chiên, xào, luộc, nướng (đĩa). Dưới đây là những món ăn không thể thiếu:
Các món chính:
- Gà luộc: Đây là món quan trọng không thể thiếu trong các nghi lễ lớn, đặc biệt là dịp rằm tháng Giêng. Con gà luộc vàng óng, bày biện nguyên con thể hiện sự trang trọng và kính cẩn.
- Xôi gấc: Với sắc đỏ rực rỡ, món xôi này mang ý nghĩa cầu mong may mắn, phú quý, và sự sung túc cho gia đình trong năm mới.
- Bánh trôi nước: Một món ăn truyền thống tượng trưng cho sự trôi chảy, hanh thông, mong mọi việc trong năm diễn ra thuận lợi, như ý.
Các món ăn kèm:
- Món chiên: Nem rán (chả nem), tôm chiên, hoặc các loại thịt quay đều là những món ngon dễ làm, tăng hương vị cho mâm cỗ.
- Món xào: Bạn có thể chọn thịt bò xào cần tỏi, thịt lợn xào chua ngọt, sườn xào, hoặc rau củ xào chay tùy theo sở thích.
- Món canh: Các món canh như canh bóng thập cẩm, canh mọc, canh măng miến nấu thịt, chân giò nấu măng, canh khổ qua nhồi thịt, canh khoai tây hầm xương đều rất phù hợp.
- Món chống ngấy: Dưa hành muối chua, củ cải muối, nộm bò khô, nộm gà xé phay hoặc nộm dưa chuột giúp cân bằng vị giác, làm mâm cỗ thêm hài hòa.
Hoa quả cúng rằm tháng Giêng:
Bên cạnh mâm cơm, việc chuẩn bị hoa quả cho mâm cúng rằm tháng Giêng cũng là một phần không thể thiếu. Với mâm cỗ đơn giản, bạn chỉ cần chọn một vài loại hoa quả theo mùa (như cam, bưởi, táo, na), rửa sạch, để khô ráo và bày biện gọn gàng, bắt mắt trên đĩa. Nếu muốn cầu kỳ hơn, bạn có thể lựa chọn những set hoa quả được trang trí sẵn, thường kết hợp thêm hoa tươi và trầu cau.
Lưu ý: Mâm hoa quả cúng rằm tháng Giêng thường được sắp xếp với số lượng quả là số lẻ (3, 5, 7 hoặc 9 quả) để tạo sự cân đối và thẩm mỹ. Ngoài ra, mâm lễ còn có thể bổ sung thêm các lễ vật khác như: đèn, nến, hoa tươi, hương, rượu nếp, và trầu cau.
Mâm cơm cúng rằm tháng Giêng – Mâm chay
Mâm cơm chay để cúng rằm tháng Giêng cũng được chuẩn bị tương tự như mâm cỗ mặn, nhưng thay thế toàn bộ các món mặn bằng các món chay thanh tịnh. Dưới đây là những gợi ý món chay phù hợp:
- Các món chay giả mặn: Giò chay, gà chay, thịt chay, nem chay… để tạo sự phong phú và quen thuộc.
- Xôi: Các loại xôi như xôi gấc, xôi đỗ, xôi dừa hạt sen lá dứa. Đặc biệt, xôi gấc thường được ưa chuộng vì màu sắc đỏ rực rỡ mang lại may mắn.
- Rau củ quả: Rau củ luộc (súp lơ, cà rốt, bắp cải) ăn kèm với muối vừng hoặc nước chấm chay.
- Món chiên: Nấm chiên xù, nem chay, nấm hải sản chay, đậu hũ chiên giòn.
- Món xào: Đậu hũ xào rau củ, đậu hũ sốt chua ngọt, đậu hũ tẩm hành, miến xào chay.
- Món canh: Canh củ quả hầm, canh bí đỏ với đậu phộng, canh bông cải, hoặc canh chuối nấu chay.
Bạn có thể linh hoạt lựa chọn các món chay trong danh sách trên hoặc sáng tạo thêm những món chay khác phù hợp với sở thích và khẩu vị của gia đình.
Mâm cúng rằm tháng Giêng ngoài trời
Bày mâm cúng rằm tháng Giêng ngoài trời không chỉ là một phong tục đẹp mà còn mang ý nghĩa quan trọng, thể hiện lòng thành kính với thần linh, mong cầu sự che chở, bình an và may mắn cho gia đình. Mâm cúng ngoài trời được chuẩn bị cẩn thận với các lễ vật linh thiêng, tương tự như mâm cúng trong nhà, gồm:
- Mâm cơm cúng: Các món đặc trưng như xôi gấc, gà luộc, thịt đông, nem rán, canh măng, chè kho, dưa hành muối, các món nộm thanh mát, cùng những bát canh như canh miến, canh bóng thập cẩm…
- Mâm ngũ quả: Các loại trái cây tươi ngon, kết hợp với hương hoa, giấy tiền vàng mã, đèn nến, và trầu cau.
Khi đặt mâm cúng, nhiều gia đình thường chọn hướng Đông hoặc Đông Nam, phù hợp với nguyên tắc phong thủy, nhằm gia tăng sự linh thiêng và ý nghĩa của nghi lễ này.
Cách bày trí mâm cúng rằm tháng Giêng
Sau khi đã hoàn tất việc chuẩn bị các món ăn và lễ vật, bạn cần thực hiện bày biện mâm cúng sao cho hài hòa và trang trọng:
- Chuẩn bị mâm: Sử dụng một chiếc mâm sạch, sắp xếp các món ăn gọn gàng, đảm bảo vừa vặn trong mâm.
- Vị trí đặt mâm: Đặt mâm cúng ở vị trí trung tâm bàn thờ, phía sau đĩa hoa quả.
- Sắp xếp lễ vật: Các lễ vật khác như hoa được cắm vào lọ và đặt cân đối hai bên bàn thờ. Đĩa hoa quả nên được đặt ở giữa bàn thờ, phía trước mâm cơm cúng. Tiền vàng được đặt ở hai bên, tùy vào số lượng chuẩn bị.
Tùy thuộc vào diện tích và cách bài trí bàn thờ của mỗi gia đình, bạn có thể điều chỉnh vị trí các món cúng và lễ vật sao cho phù hợp, tạo sự trang nghiêm và thuận tiện trong nghi lễ.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Đầu Năm 2026: Danh Sách Ngày Hoàng Đạo Tốt Nhất Và Những Điều Cần Biết
Gợi ý mâm cơm cúng rằm tháng Bảy
Rằm tháng Bảy (hay còn gọi là Vu Lan) là dịp lễ lớn trong năm, mâm cúng thường bao gồm các lễ cúng dành cho Phật, thần linh, gia tiên và cả cúng chúng sinh.
Mâm cỗ cúng Phật
Mâm cúng Phật thường là mâm chay, thể hiện sự thanh tịnh và lòng thành kính. Các món ăn có thể bao gồm:
- Giò, chả chay: Các loại giò chay làm từ đậu, nấm, hoặc các loại rau củ.
- Món xôi: Xôi gấc, xôi đỗ xanh, xôi trắng ruốc nấm hương hoặc xôi vò hạt sen.
- Món nem: Nem chay, Nem hoa quả hoặc Nem rau nấm.
- Món nộm: Nộm rau củ hoặc Gỏi hoa chuối ngó sen.
- Món sốt: Cải thìa sốt nấm hương, Đậu hũ non sốt nấm.
- Món canh: Canh rau củ, Canh nấm hoặc Canh bóng nấu chay.
Đối với những gia đình không có điều kiện chuẩn bị mâm chay cầu kỳ, chỉ cần dâng lên mâm hoa quả tươi và thể hiện lòng thành tâm là đủ.
Lễ vật cúng Phật gồm: Hoa tươi (chuẩn bị hoa sen, hoa mẫu đơn, hoa huệ hoặc hoa cúc,…), hương, rượu, nước, quần áo giấy.
Mâm cỗ cúng thần linh và gia tiên
Mâm cỗ cúng gia tiên vào ngày Rằm tháng 7 thường là mâm cỗ mặn (cũng có thể thay bằng mâm chay). Việc lựa chọn món ăn cúng gia tiên không tuân theo quy tắc cố định nào mà phụ thuộc vào điều kiện và hoàn cảnh của từng gia đình. Gia chủ có thể chuẩn bị những món ăn mà gia tiên yêu thích khi còn sống hoặc lựa chọn các món đặc trưng theo đặc điểm vùng miền, thời tiết, hoặc mùa vụ.
Mâm cúng gia tiên cơ bản gồm có:
- Thịt gà (luộc hoặc chặt)
- Xôi (gấc, đỗ, hoặc trắng)
- Nem, giò, chả
- Rau luộc (rau cải, cà rốt, củ cải,…)
- Canh xương hoặc canh rau củ
- Chè (chè đậu đen, chè hạt sen)
Lễ vật cúng gia tiên gồm: Trái cây, hoa tươi, nước, rượu, hương, nến, vàng mã.
Mâm cúng chúng sinh
Mâm lễ cúng cô hồn là biểu hiện của tấm lòng nhân ái từ người sống đối với những vong linh lang thang, không nơi nương tựa và không người thăm nom. Lễ cúng chúng sinh thường được bày ngoài sân hoặc trước cửa nhà và nên tiến hành trước 12h trưa ngày 15 tháng 7 âm lịch.
Thành phần trong mâm cúng chúng sinh thường gồm các món chay như:
- Muối và gạo (sau lễ cúng sẽ được rải ra bốn phương tám hướng).
- 12 bát cháo trắng nhỏ nấu loãng.
- 5 loại trái cây tươi.
- Quần áo chúng sinh làm từ giấy, nhiều màu sắc phong phú.
- Các món bánh kẹo, bỏng ngô.
- Tiền vàng mã.
- Nước sạch.
- 3 nén hương cùng 2 ngọn nến nhỏ.
Mâm cúng này không chỉ mang ý nghĩa an ủi các linh hồn mà còn thể hiện tấm lòng thiện lành, mong cầu sự bình an cho gia đình.
Lưu ý khi tiến hành lễ cúng Rằm tháng 7
Khi thực hiện các nghi thức cúng Rằm tháng 7, cần lưu ý thứ tự các lễ như sau: cúng Phật, thần linh và gia tiên trước, sau đó mới đến lễ cúng chúng sinh cô hồn. Lễ cúng cô hồn nên được tổ chức ở ngoài sân, trước cửa nhà hoặc tại ngõ, tuyệt đối không làm trong nhà. Các mâm lễ cúng cần được sắp xếp theo thứ tự hợp lý: mâm cúng Phật đặt ở vị trí cao nhất, kế đến là mâm cúng thần linh, và sau cùng là mâm cúng gia tiên. Do ngày Rằm tháng 7 có nhiều vong hồn lưu lạc, khi chuẩn bị vàng mã hoặc quần áo giấy cho gia tiên, gia chủ nên ghi rõ ràng tên người nhận để tránh nhầm lẫn và đảm bảo lễ cúng được trang nghiêm, trọn vẹn.
Hy vọng rằng những gợi ý trên về các mâm cơm cúng rằm đơn giản nhưng đủ đầy sẽ giúp bạn có thêm tự tin để chuẩn bị cho ngày lễ quan trọng này. Hãy truy cập chuaphatanlongthanh.com để khám phá thêm nhiều thông tin bổ ích khác về văn hóa, ẩm thực và đời sống. Một mâm cơm đẹp mắt, đầy đủ không chỉ thể hiện lòng thành kính với ông bà tổ tiên mà còn cầu mong những điều tốt đẹp đến với gia đình trong năm mới.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 17, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
