Sớ cúng là một phần không thể thiếu trong văn hóa tâm linh của người Việt, từ các lễ nghi gia tiên đến hành hương đền chùa. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về định nghĩa, thể thức cũng như cách viết một lá sớ đúng chuẩn. Việc viết sai sớ không chỉ thể hiện sự thiếu sót về kiến thức văn hóa mà còn có thể làm mất đi sự thành tâm của người dâng lễ. Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết, dễ hiểu nhất về cách viết sớ cúng, giúp bạn thực hiện các nghi lễ một cách trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Văn Khấn Cúng Hóa Vàng 2026: Bản Chuẩn Đầy Đủ Ý Nghĩa Dành Cho Gia Đình Việt
Sớ cúng là gì và ý nghĩa thực sự của nó?
Sớ là một loại văn bản cổ thường được dùng trong các khóa cúng lễ, để trình bày nguyện vọng, nguyện ước của gia chủ kính gửi lên các bậc thần linh. Sớ thay cho lời khấn vái, được đặt trên mâm lễ để xin các bậc thần linh, mong các ngài ban cho may mắn, thoả mãn ước muốn cầu nguyện. Ngoài việc gắn liền với các khoa cúng, trong sinh hoạt tín ngưỡng văn hóa truyền thống, người ta cũng hay dùng sớ khi tự thân lễ lạt nơi đền chùa miếu mạo. Quan niệm xưa cho rằng sớ là một loại đơn từ giấy trắng mực đen gửi lên các đấng siêu hình, mong các ngài ban cho được sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm.
Có nhiều loại sớ thường sử dụng như:
- Sớ cúng lễ Đền, Chùa, Phủ… cầu tài lộc, công danh, bình an.
- Sớ cúng Mẫu, Sơn Trang, Trần Triều.
- Sớ cúng khi động thổ, bồi hoàn long mạch, cất nóc, di chuyển văn phòng, nhà ở, sửa bếp…
- Sớ cúng khi bốc bát hương mới, vào nhà mới.
- Sớ cúng gia tiên giỗ chạp trong gia đình.
- Sớ cúng ngày Tết (sớ cúng ông Táo, sớ tất niên, giao thừa, Phật, mùng 1, hóa vàng, rằm tháng Giêng…).
- Trạng cầu tự (con cái), cầu tài, cầu thi cử, mua bán đất cát, khất đồng, đòi nợ, cắt tiền duyên…
- Trạng mã gia tiên.
Có thể bạn quan tâm: Hoa Cúng Bàn Thờ: Top 8 Loài Hoa Nên Dùng Và Những Điều Kiêng Kỵ Cần Biết
Các nguyên tắc cơ bản khi viết sớ
Có 3 loại chữ được dùng để viết sớ là chữ Hán, chữ nôm và chữ nho (pha trộn giữa Hán và Nôm). Để một lá sớ được coi là chuẩn, người viết cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc về bố cục và trình bày.
Thể thức một lá sớ
Bắt đầu lá sớ bao giờ cũng có hai chữ “phục dĩ” và dòng cuối cùng thì hai chữ trên đầu ghi là “thiên vận”, đây chính là điểm phân biệt lá sớ với các văn bản khác. Lề lối viết sớ cổ được dịch nghĩa như sau:
- Lề trên bỏ tám phân (khoảng 4cm).
- Lề dưới bằng đường kiến chạy (rất hẹp).
- Lề trước bỏ khoảng cách bằng 1 bàn tay.
- Lề sau không quan trọng.
- Không để trống dòng.
- Chữ “Tử” không để trên cùng.
- Chữ “Sinh” không để dưới cùng.
- Một chữ không thành dòng.
- Tên người không chia 2 dòng.
Cụ thể hơn:
- Phần giấy trắng (lưu không) đầu tờ sớ rất hẹp (cỡ vừa 1 ngón tay), cuối tờ sớ bằng “nhất chưởng” (khoảng rộng tương đương 4 ngón tay), như thế gọi là “tiền lưu nhất chưởng, hậu yêu không đa”.
- Lưu không trên đầu tờ sớ rất rộng, chân tờ semiclass chỉ vừa cho con kiến chạy – “thượng trừ bát phân, hạ thông nghĩ tẩu”.
- Các cột chữ rất thưa nhưng khoảng cách chữ lại rất mau – “sơ hàng mật tự”.
- Một chữ không bao giờ được đứng riêng một cột – “nhất tự bất khả nhất hàng”.
- Khi viết họ tên người phải đứng cùng 1 cột – “bất đắc phân chiết tính danh”.
Bố cục lá sớ
Kết cấu một lá sớ thông thường gồm các phần theo thứ tự dưới đây:
1. Phần phi lộ:
Đầu tiên sau hai chữ “phục dĩ”, đa số các tờ sớ có phần phi lộ, thông thường là một câu văn biền ngẫu viết theo thể phú, nội dung có liên quan tới lá sớ. Ví dụ lá sớ thông dụng mà ta quen gọi là “sớ phúc thọ” thì mở đầu bằng câu “Phúc Thọ Khang Ninh n乃 nhân tâm chi kỳ nguyện…”.
2. Phần ghi địa chỉ:
Phần này tiếp theo lời phi lộ, được mở đầu bằng hai chữ “viên hữu” tiếp theo là “việt nam quốc, tỉnh, huyện, xã thôn”. Tiếp theo là hai chữ “y vu” hoặc “nghệ vu” ở cuối hang địa chỉ. Đầu cột tiếp theo là ghi nơi tiến sớ, ví dụ: “….linh từ”.
3. Phần nêu lý do dâng sớ:
Phần này được mở đầu bằng hai chữ “thượng phụng” nằm dưới tên đền, chùa của phần 2. Đầu cột tiếp theo đa phần là mấy chữ “Phật, Thánh hiến cúng …..thiên tiến lễ……” . Kết thúc là chữ “sự”. Chú ý trong sớ, tất cả các chữ Phật, Thánh, hoặc hồng danh của các ngài đều phải viết tôn cao thêm bằng 1 chữ.
4. Phần ghi họ tên người dâng sớ:
Phần này được mở đầu bằng câu: “kim thần tín chủ (hoặc đệ tử)” tiếp theo viết họ tên người dâng sớ, có vài loại sớ thì ghi thêm cả tuổi, bản mệnh, sao gì, cung bát quái nào… (ví dụ sớ cúng sao đầu năm). Nếu sớ ghi nhiều người, hoặc thay mặt cho cả gia đình thì bao giờ cũng có chữ “đẳng”. Ví dụ “hiệp đồng toàn gia quyến đẳng”. Kết thúc phần này là mấy chữ: “tức nhật mạo (hoặc ngương) can”… Mấy chữ này, cùng hai chữ “y vu” ở trên nhà in sớ không in mà người viết phải tự điền vào. Lý do là mấy chữ đó có thể thay đổi cho phù hợp hơn hoặc văn vẻ hơn theo sở học của người viết sớ.
5. Phần tán thán:
Ở phần này là những câu văn giải thích rộng hơn lý do dâng sớ. Kết thúc phần này là câu “do thị kim nguyệt cát nhật, sở hữu sớ văn kiền thân thượng tấu”.
6. Phần thỉnh Phật Thánh:
Phần này mở đầu bằng 2 chữ “cung duy” tiếp theo là Hồng danh của các ngài. Dưới mỗi hồng danh là các chữ “tòa hạ” dành cho Phật, “vị tiền” dành cho Thánh, Thần cùng các bộ hạ các ngài. Đôi khi với các vị Tiên thì dùng “cung khuyết hạ”.
7. Phần thỉnh cầu:
Phần này được mở đầu bằng hai chữ “phục nguyện”. Tiếp theo là đoạn văn biền ngẫu (thường là rất hay) nói về sự mong mỏi được các bề trên ban ân huệ cho bản thân và gia đình. Kết thúc bằng câu “đãn thần hạ tình vô nhậm, kích thiết bình doanh chi chí, cẩn sớ”.
8. Phần kết thúc:
Phần cuối cùng, là ghi năm tháng ngày (có khi cả giờ). Kết thúc bằng mấy chữ “….thần khấu thủ thượng sớ”.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cơm Cúng Rằm Đơn Giản, Đủ Đầy Và Ý Nghĩa
Hướng dẫn chi tiết cách viết sớ Phúc Thọ đi lễ hành hương
Có rất nhiều mẫu sớ, tùy vào mục đích, khoa cúng, buổi lễ… nhưng để đi lễ hành hương (chùa, đền, phủ, đình, điện) vào các ngày sóc, vọng hàng tháng, ngày tiệc Thánh hay dịp đầu năm, cuối năm… thì chỉ cần dùng mẫu sớ Phúc Thọ là được.
Các bản in tờ sớ Phúc Thọ ở mỗi nơi tuy có thể khác nhau một số chữ nhưng nội dung thì nhất quán. Để viết 1 lá sớ Phúc Thọ, quý vị chỉ cần điền đủ thông tin vào các vị trí quan trọng sau:
1. Ghi địa chỉ (Việt Nam Quốc)
Đây là dòng quý vị điền thông tin về nơi cư trú của quý vị hoặc của người đi lễ. Với quy định địa danh lớn viết trước rồi sắp xếp nhỏ dần.
- Ví dụ: “…Bắc Ninh tỉnh, Gia Đông huyện, Thuận Thành xã, đệ bát tổ dân, thập tám gia số hiệu…” (tổ số 8, nhà số 18).
- Hoặc: “…Hồ Chí Minh thành phố, Gò Vấp quận, cửu bách cửu ngõ, nhị thập cửu gia số hiệu…” (ngõ 909, nhà số 29).
Lưu ý:
- Với những quý vị lấy địa chỉ ngoài đất nước Việt Nam, có thể ghi: “Việt Nam quốc Hiện sinh cư tại hải ngoại Đức quốc (Hà Lan quốc hoặc Mỹ quốc… hiệu đầu vu).”
- Cuối dòng này luôn được kết thúc bằng 2 chữ “Đầu Vu” nghĩa tương đương giống: gửi tới, hướng về…
- Nếu từ xa đến lễ thì có thể thay là “Nghệ vu”.
- Nếu ở gần đi lễ thì có thể thay là “Y vu”.
- Nếu địa chỉ của quý vị quá dài dẫn đến viết 1 dòng không đủ thì có thể chia làm 2 dòng song song. Cách viết này gọi là “viết song cước”.
2. Ghi nơi dâng lễ (Thượng phụng)
Đây là vị trí quý vị điền tên tự của Chùa, Đền, Phủ, Điện… nơi quý vị đi lễ. Ở đây có 2 lưu ý quan trọng:
Cần phân biệt “Tên tự” và “Tên thường gọi”:
- “Tên tự” là tên pháp lý (như giấy khai sinh), ví dụ “Chùa Hà” là tên thường gọi nhưng tên tự để viết sớ là “Thánh Đức Tự”.
- “Tên thường gọi” là tên dân gian gọi.
- Nhiều người vẫn dùng “tên thường gọi” để điền vào sớ là chưa chuẩn xác.
Cách xử lý khi không biết tên tự:
- Nếu dâng sớ ở đền: ghi “Linh từ” hoặc “Tối linh từ”.
- Nếu dâng sớ ở chùa: ghi “Thiền tự” hoặc “Đại thiền tự”.
- Nếu dâng sớ ở điện: ghi “Linh Điện”.
- Nếu dâng sớ ở đình: ghi “Đình Vũ”.
- Nếu dâng sớ ở phủ: ghi “Linh Phủ”.
Lưu ý: Tên nơi dâng lễ ghi trên chữ “Thượng phụng”, không ghi phía dưới mới đúng cách hành văn trong sớ.
3. Ghi thời điểm (Phật Thánh hiến cúng)
Dòng này quý vị có thể điền “Xuân/ Hạ/ Thu/ Đông Tiết” hoặc “Xuân/ Hạ/ Thu/Đông Thiên” (tùy bản in) ứng với thời điểm quý vị đi lễ dâng sớ theo Nông Lịch của Việt Nam:
- Xuân: các tháng 1, 2, 3 âm lịch.
- Hạ: các tháng 4, 5, 6 âm lịch.
- Thu: các tháng 7, 8, 9 âm lịch.
- Đông: các tháng 10, 11, 12 âm lịch.
Nếu không nhớ rõ tháng, quý vị ghi là “Đ đương thiên” hoặc “Đương tiết”, đều có thể được.
4. Ghi lễ vật (Tiến lễ… Giải hạn…)
Tại đây quý vị có thể điền hai chữ “Kim Ngân”, “Tài Mã”, “Hoa man”, “Phù Lưu”… sao cho hợp hoàn cảnh của quý vị.
5. Ghi thông tin tín chủ (Tín chủ)
Đây là phần quý vị điền thông tin của chính quý vị hoặc của người đi lễ như tên, năm sinh, tuổi, cung mệnh… Với lưu ý những chữ đầu tiên của các dòng, viết không được cao chữ “Phật”.
Thứ tự ghi như sau:
- Tên tín chủ.
- Vợ hoặc chồng (Thê hoặc Phu).
- Bố mẹ (Phụ Mẫu).
- Con trai (Nam tử).
- Con dâu (Hôn tử).
- Con gái (Nữ tử).
- Con rể (Tế tử).
- Các cháu (Chúng tôn).
Kết thúc phần này bằng dòng:
- “Hiệp đồng bản hội gia môn quyến đẳng
Tức nhật ngưỡng can”.
Nếu sớ dâng chỉ ghi tên một người:
- “Hiệp đồng bản mệnh đẳng
Tức nhật ngưỡng can”.
Nếu sớ dâng ghi tên tập thể, cơ quan:
- “Hiệp đồng bản hội chư nhân thượng hạ đẳng
Tức nhật ngưỡng can”.
6. Ghi thời gian (Thiên vận)
Dòng này là nơi quý vị ghi thời gian đi lễ.
- Năm: Ghi năm âm lịch (Ví dụ: Kỷ Hợi niên, Canh Tý niên…).
- Tháng: Ghi tháng đi lễ. Lưu ý: tháng Một ghi là “Chính nguyệt”. Các tháng sau ghi bình thường (Ví dụ: Nhị Nguyệt, Tứ Nguyệt, Thập Nhất Nguyệt…).
- Ngày: Ghi ngày đi lễ.
- Từ mùng 1 đến mùng 9: ghi “Sơ nhật”.
- Từ mùng 10 đến ngày 19: ghi “Thập nhật”.
- Từ ngày 20 đến ngày 29: ghi “Nhị thập nhật”.
Lưu ý: Sớ đi lễ chỉ ghi ngày như hướng dẫn trên. Trường hợp ghi rõ ngày lễ là khi cử hành các đàn lễ, Hịch hoặc Điệp sẽ được ghi rõ ngày bằng mực đỏ với mục đích gửi hỏa tốc.
Có thể bạn quan tâm: Top 5+ Dịch Vụ Đồ Cúng Trọn Gói Tại Tp.hcm: Đánh Giá Chi Tiết & Lựa Chọn Tối Ưu
Những lưu ý khi hành sớ
Việc chuẩn bị dụng cụ và nguyên liệu viết sớ cũng là một phần quan trọng thể hiện sự thành kính.
Giấy viết sớ
Giấy được dùng viết sớ phải vuông vạnh, không được nhàu, rách, có vết bẩn. Cuối sớ có dấu đỏ (dấu ấn triệu), năm cuối cùng bên trái giấy.
Bút dùng viết sớ
Có thể dùng hai loại: bút mềm hoặc bút cứng.
- Bút cứng: Có đầu bằng kim loại (bút bi hoặc bút nước). Bút phải có nét to, không viết sớ bằng bút bi nét nhỏ.
- Bút mềm: Là loại bút có lông ở đầu bút. Lông này được làm từ lông ngựa hoặc sợi tổng hợp.
- Tuyệt đối không dùng bút chì để hành sớ.
Mực viết sớ
- Sớ thường được viết bằng mực đen. Có một số loại sớ được viết bằng mực đỏ, sớ này là sớ hịch – sớ hoả tốc, bức thiết.
- Không dùng hai loại mực trong một tờ sớ.
Trình bày dòng chữ
Dòng chữ phải thẳng thành hàng dọc, sớ không được lệch hay xiên xẹo sang các bên. Không nên dùng giấy than. Nhiều thầy viết sớ thường tiết kiệm thời gian bằng cách dùng giấy than để lót dưới lá sớ. Nhưng nhược điểm của giấy than sẽ làm mất nét thanh đậm của chữ viết với những tờ sớ phía dưới, làm mất đi quy chuẩn của sớ. Tốt nhất, bạn nên yêu cầu thầy nho dành thêm chút thời gian để viết các lá sớ bằng tay.
Bao đựng sớ
Hòm, bao đựng sớ cũng cần sạch sẽ, không rách. Màu sắc tuỳ thuộc vào bạn, không bắt buộc theo màu quy chuẩn nào.
Các mẫu sớ cúng lễ thường gặp
Dưới đây là các mẫu sớ điệp thường được sử dụng khi cúng lễ, mời các bạn tham khảo:
Mẫu sớ chung thường dùng
Phục dĩ
Thánh công tham tán tiệm hồi ngọc luật chi xuân thiên ý trùng hàn dục tống lạp mai chi tuyết tuế diệc mạc chỉ tế dĩ an chi
Viên hữu
Việt Nam quốc,… tỉnh,… huyện,… xã,… thôn y vu
Thượng phụng
Phật hiến cúng
… thiên tiến lễ
Tạ ân tất niên tập phúc nghênh tường cầu vạn an sự
Kim thần tín chủ: Trần Lâm Anh (họ tên người dâng sớ)
Cao ngự phủ giám phàm tình ngôn niệm tuế nguyệt như lưu nãi thiên thì chi mặc vận thủy chung bất thất tư tự sự chi khổng minh.
Cố quyên cát nhật vi hi đông vu bá chu thi thập nhi cát tinh dĩ tế công xã thùy nguyệt lệnh chi văn cố
Tư đại lữ sao thanh tam bách lục tuần tương tận chị thử nhi dương ứng độ thất thập nhị hầu sơ chu thành khả thông
Thần liêu dĩ tốt tuế do thị kim nguyệt cát nhật kiền bị phỉ
Cụ hữu sớ văn mạo thân
Thượng tấu
Cung duy
Thập phương vô lượng trụ tam bảo
Nam mô sa bà giáo chủ bản sư thích ca mâu ni phật
Nam mô tam thừa đẳng giác chư đại bồ tát chư hiền thánh tăng
Tam giới thiên chủ tứ phủ vạn linh công đồng đại đế
Cung vọng
Duệ gián tập hi kim luân thường chuyển tự chính nguyệt nhi kết nguyệt hồng đăng khai cát khánh chi hoa quá kim niên phục lai niên lục.
Trúc báo bình an chi tự phúc lộc thường xuân chi cảnh phục dĩ nhi lai tai ương biến quái chi tường kim đương thỉnh giải
Đãn thần hạ tình vô nhân kích thiết bình doanh chi chi cẩn sớ
Thiên vận… niên… nguyệt… nhật thần khấu thủ bách bái thượng sớ
Mẫu sớ cúng gia tiên
Phục dĩ
Tiên tổ thị hoàng bá dẫn chi công phất世 hậu côn thiệu dực thừa chi bất vong thỏa kỳ sở
Tôn truy chi nhi tự
Viên hữu
Việt Nam Quốc:………………………………………………
Thượng phụng
Tổ tiên cúng dưỡng …. thiên tiến lễ gia tiên kỳ âm siêu dương khánh quân lợi nhạc sự kim thần
Hiếu chủ:………………………………………………………………..
Tiên giám phủ tuất thân tình ngôn niệm kiền thủy khôn sinh ngưỡng hà thai phong chi ấm thiên kinh địa nghĩa thường tồn thốn thảo
Chi tâm phụng thừa hoặc khuyết vu lễ nghi tu trị hoặc sơ vu phần mộ phủ kim tư tích hữu quý vu trung
Tư nhân tiến cúng gia tiên
Tu thiết hương hoa kim ngân lễ vật phỉ nghi cụ hữu sớ văn kiền thân phụng thượng
Cung duy
Gia tiên … tộc đường thượng lịch đại tổ tiên đẳng đẳng chư vị chân linh
Vị tiền
… tộc triều bà tổ cô chân linh
Vị tiền
… tộc ông mãnh tổ chân linh
Vị tiền cung vọng
Tiên linh
Phủ thùy hâm nạp giám truy tu chi chí khổn dĩ diễn dĩ thừa thi phủ hữu chi âm công năng bảo năng trợ
Kỳ tử tôn nhi hữu lợi thùy tộ dận vu vô cương tông tự trường lưu hương hỏa bất mẫn thực lại
Tổ đức âm phù chi lực dã
Thiên vận …… niên … nguyệt … nhật thần khấu thủ bách bái thượng sớ.
Mẫu sớ cúng ông Táo
“Nam Quốc….. ……………………………………….
Tỉnh….. …………………………………………….
Thị….. ………………………………………..
Địa danh.Phường,Xã,Thôn ………………………..
Đệ tử……………..Tên…………………
Hôm nay ngày ……Tại ………
Tấu thỉnh Thổ Công táo quân thiên đình, tam giới, thần thánh chư thiên.
Thiên phủ, địa phủ, thủy phủ. Nhạc phủ vạn pháp thần thông. Tấu thỉnh Thổ Địa thần kỳ, Thành Hoàng xá lệnh. Cung duy Thổ Công Táo Quân thiên đình.
Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân. Thổ Gia Thổ Trạch Tứ Phương Ứng Giáng.
Thỉnh Môn Thần, Phúc Sự. Thỉnh Tĩnh Thần Thanh Thủy. Thỉnh Hỏa Thần Thượng thiên.
Thỉnh Bếp Thần Linh Hỏa. Thỉnh Vua Bếp Tam Tài. Thỉnh Xí Thần. Thỉnh Khố Cung Thần trông nom trông gia nhân. Thỉnh Ngũ Phương Ngũ Đế.
Hỏa hóa ngân lưỡng tống táo vương. Thượng thiên hảo sự quảng tuyên dương. Phụng đạo tụng kinh
Kì thao thanh bình đệ tử…… Phàm cư đại trung hoa…tỉnh…thị…hiệu. Kim nhật kiền thành. Dĩ hương chúc thanh sái chi nghi kính cáo
Cửu thiên trù phủ tôn thần chi vị tiền viết duy:
Thần linh thông thiên phủ. Trạch phái nhân hoàn. Công sùng viêm đế. Đức bị dưỡng quần sinh.
Đệ tử mỗi niên tứ quý. Ngưỡng lại tôn thần bảo hữu. Nhật thực tam xan. Toàn cảm đại đức khuông phù.
Thánh đức quảng bác. Thốn tâm nan báo. Nhật thường chi gian. Ngôn hoặc phi lễ. Hành hoặc phi nghi. Trù tạo chi tế. Hoặc phần mao cốt. Hoặc đôi uế ô.
Bất tri cấm kị. Mạo phạm táo quân đại vương. Hàng tai trí họa. Dĩ trí gia trạch bất an.
Kinh doanh bất thông. Nhân đinh bất vượng. Sinh súc bất lợi. Thường sinh tật bệnh chi tai.
Đ đệ tử hạp gia kiền niệm. Bắc kim đại cát lương thần.
Phụng tụng táo vương phủ quân chân kinh nhất quyển
Bổ tạ linh văn nhất hàm.
Thành khẩn lễ bái.
Thượng phụng
Cửu thiên nhạc trù tư mệnh
Thái ất nguyên hoàng định phúc. Phụng thiện thiên tôn vị tiền. Phục nguyện đại thi xá hựu.
Vĩnh tăng phúc lộc. Phùng hung hóa cát. Phổ ước an ổn. Thánh từ động hồi. Chiêu cách văn sơ
Thiên vận…niên….nguyệt….nhật.”
Trên đây là nội dung tổng hợp về sớ dùng khi cúng bái, lễ nạp chi tiết và đầy đủ nhất. Hy vọng rằng những thông tin này sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về phong tục tập quán của dân tộc và thực hiện các nghi lễ một cách trọn vẹn nhất. Bạn có thể tham khảo thêm nhiều kiến thức văn hóa, đời sống đa dạng khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 17, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
