13 loại bánh cúng mụ: Mâm cúng đầy tháng cho bé trọn vẹn theo phong tục truyền thống

Lễ cúng mụ cho bé (hay còn gọi là lễ đầy tháng) là một nghi thức quan trọng trong văn hóa người Việt, đánh dấu cột mốc tròn một tháng tuổi của đứa trẻ. Đây là dịp để gia đình bày tỏ lòng biết ơn đến bà mụ, bà chúa thai sanh đã phù hộ mẹ tròn con vuông, đồng thời cầu mong cho bé yêu được khỏe mạnh, hay ăn chóng lớn, bình an suốt đời. Một phần không thể thiếu trong mâm lễ chính là các loại bánh cúng mụ. Vậy 13 loại bánh cúng mụ gồm những gì? Hãy cùng tìm hiểu về ý nghĩa và các loại bánh truyền thống này.

Có thể bạn quan tâm: 1 Năm Cúng Sao Mấy Lần? Hướng Dẫn Cúng Sao Giải Hạn Chi Tiết

Ý nghĩa của lễ cúng mụ và 13 loại bánh trong mâm cúng

Ý nghĩa sâu xa của lễ cúng mụ

Lễ cúng mụ là một nét đẹp văn hóa thể hiện lòng hiếu kính, biết ơn của con người đối với các vị thần linh đã che chở, bảo vệ cho mẹ và bé trong suốt quá trình mang thai và sinh nở. Theo tín ngưỡng dân gian, có 12 bà mụ (hoặc 13 nếu tính cả bà Mụ chúa thai sanh) lần lượt chăm sóc cho đứa trẻ từ khi hình thành bào thai cho đến khi sinh ra, mỗi vị có một nhiệm vụ riêng:

• Mụ Đầu: Xếp đặt, định hình ngũ tạng, các bộ phận trong cơ thể.
• Mụ Thứ Hai: Định hình đầu mặt, ngũ quan.
• Mụ Thứ Ba: Định hình tay chân, xương cốt.
• Mụ Thứ Tư: Định hình da thịt.
• Mụ Thứ Năm: Định hình mắt, mũi, miệng.
• Mụ Thứ Sáu: Định hình xương sống.
• Mụ Thứ Bảy: Định hình ngực, bụng.
• Mụ Thứ Tám: Định hình ruột, gan, mật.
• Mụ Thứ Chín: Định hình tim, phổi.
• Mụ Thứ Mười: Định hình đùi, mông.
• Mụ Thứ Mười Một: Định hình bàn chân, ngón chân.
• Mụ Thứ Mười Hai: Định hình bàn tay, ngón tay.
• Bà Chúa Thai Sanh (còn gọi là Bà Mụ): Là vị cao cả nhất, quyết định sinh con trai hay con gái.

Việc cúng 13 loại bánh chính là lời cảm tạ và mong muốn các bà mụ tiếp tục phù hộ cho đứa trẻ.

Tầm quan trọng của 13 loại bánh trong mâm lễ

13 loại bánh không chỉ là lễ vật dâng lên các bà mụ mà còn mang nhiều tầng ý nghĩa:

• Biểu tượng của sự đầy đủ, trọn vẹn: Số 13 tượng trưng cho 13 bà mụ (12 bà mụ + 1 bà chúa thai sanh), thể hiện sự kính trọng trọn vẹn.
• Lời chúc phúc: Mỗi loại bánh thường có hình dạng, màu sắc và hương vị riêng, tượng trưng cho những ước mong tốt đẹp về sức khỏe, trí tuệ, cuộc sống sung túc cho đứa trẻ.
• Gắn kết cộng đồng: Sau lễ cúng, bánh thường được chia cho họ hàng, láng giềng, thể hiện niềm vui, sự chia sẻ và gắn bó tình làng nghĩa xóm.

13 loại bánh cúng mụ truyền thống và cách làm

1. Bánh hỏi

Bánh hỏi là loại bánh không thể thiếu trong mâm cúng mụ ở nhiều vùng miền, đặc biệt là miền Trung và Nam Bộ. Bánh làm từ bột gạo, được hấp chín, sợi bánh mỏng, trắng, xếp thành từng lớp đẹp mắt.

Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự tinh khiết, trắng trong như tâm hồn của đứa trẻ.

Cách làm tóm tắt:

1. Ngâm gạo, xay nhuyễn, lọc lấy nước bột.
2. Cho bột vào khuôn, hấp chín.
3. Lấy bánh ra, tách sợi, xếp thành tổ ong hoặc cuộn tròn.

2. Bánh cuốn

Bánh cuốn là món ăn quen thuộc, bánh mỏng, trắng, cuốn nhân thịt, mộc nhĩ, hành phi.

Ý nghĩa: Bánh cuốn trắng, mềm mại, tượng trưng cho sự dịu dàng, hiền hòa mà người mẹ dành cho con.

Cách làm tóm tắt:

1. Làm bột bánh cuốn (bột gạo, nước, muối).
2. Tráng bánh trên vải màn.
3. Làm nhân (thịt xay, mộc nhĩ, nấm hương, hành phi).
4. Cuốn bánh, cắt khúc.

3. Bánh tét

Có thể bạn quan tâm: 12h Trưa Cúng Cô Hồn Được Không? Hướng Dẫn Chi Tiết Và Lưu Ý Quan Trọng

Bánh tét là loại bánh nếp, hình trụ dài, được gói trong lá chuối, có nhân đậu xanh hoặc thịt.

Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự gắn kết, bền chặt của tình mẫu tử, mong con luôn khỏe mạnh, dẻo dai.

Cách làm tóm tắt:

1. Ngâm gạo nếp, đậu xanh.
2. Làm nhân thịt, đậu xanh.
3. Gói bánh bằng lá chuối, luộc hoặc hấp lâu.

4. Bánh chưng

Bánh chưng là biểu tượng của nền văn hóa lúa nước Việt Nam, hình vuông, tượng trưng cho đất.

Ý nghĩa: Mong con được sinh ra trong đất mẹ, có nền tảng vững chắc, cuộc sống no đủ, ấm êm.

Cách làm tóm tắt:

1. Ngâm gạo nếp, đậu xanh, thịt ba chỉ.
2. Gói bánh bằng lá dong, hình vuông.
3. Luộc bánh từ 8-12 giờ.

5. Bánh xèo

Bánh xèo là món bánh chiên giòn, vàng ươm, nhân tôm, thịt, giá đỗ.

Ý nghĩa: Màu vàng rực rỡ tượng trưng cho sự may mắn, thịnh vượng, mong con được sung túc, giàu sang.

Cách làm tóm tắt:

1. Làm bột bánh (bột gạo, nước cốt dừa, nghệ).
2. Làm nhân (tôm, thịt, giá đỗ).
3. Chiên bánh trên chảo nóng.

6. Bánh bò

Bánh bò là loại bánh hấp, có màu trắng hoặc vàng, xốp, mềm, vị ngọt thanh.

Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự ngọt ngào, hạnh phúc, mong con được sống trong yêu thương, cuộc đời luôn ngọt ngào.

Cách làm tóm tắt:

1. Pha bột bánh bò (bột gạo, bột năng, nước cốt dừa, đường, men).
2. Ủ bột cho nở.
3. Đổ bột vào khuôn, hấp chín.

7. Bánh da lợn

Bánh da lợn là loại bánh hấp, có nhiều lớp màu sắc, vị béo, ngọt.

Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự phong phú, đa dạng, mong con được trải nghiệm nhiều điều tốt đẹp trong cuộc sống.

Cách làm tóm tắt:

1. Làm hỗn hợp bột (bột năng, bột gạo, nước cốt dừa, đường).
2. Tạo màu cho từng lớp (lớp đậu xanh, lớp sầu riêng, lớp dừa…).
3. Hấp từng lớp, chồng lên nhau.

8. Bánh bột lọc

Bánh bột lọc là loại bánh trong suốt, nhân tôm, thịt, gói bằng lá chuối.

Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự trong sáng, tinh khiết, mong con có tâm hồn trong sạch, thuần khiết.

Cách làm tóm tắt:

1. Làm vỏ bánh từ bột sắn (bột năng).
2. Làm nhân (tôm, thịt).
3. Gói bánh bằng lá chuối, hấp chín.

9. Bánh ít

Bánh ít là loại bánh nếp, nhân đậu xanh hoặc dừa, được gói bằng lá chuối hoặc lá dừa.

Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự gắn bó, keo sơn, mong con được sống chan hòa, yêu thương mọi người.

Cách làm tóm tắt:

1. Làm vỏ bánh từ bột nếp.
2. Làm nhân (đậu xanh, dừa).
3. Gói bánh bằng lá, hấp chín.

10. Bánh đậu xanh

Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Cúng 1 Tháng Cho Người Qua Đời Tại Công Ty

Bánh đậu xanh là loại bánh ngọt, làm từ đậu xanh nghiền, có vị bùi, béo.

Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự no đủ, ấm no, mong con được sống trong điều kiện đầy đủ, không lo thiếu thốn.

Cách làm tóm tắt:

1. Hấp chín đậu xanh.
2. Nghiền nhuyễn đậu xanh, trộn với đường, dầu.
3. Đổ vào khuôn, hấp chín.

11. Bánh ú tro

Bánh ú tro (hay còn gọi là bánh ú nếp) là loại bánh nếp, có màu đen, làm từ tro nếp.

Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự bảo vệ, che chở, mong con được sống an lành, tránh được những điều xấu.

Cách làm tóm tắt:

1. Làm tro nếp, lọc lấy nước tro.
2. Ngâm gạo nếp với nước tro.
3. Gói bánh bằng lá chuối, luộc chín.

12. Bánh tiêu

Bánh tiêu là loại bánh chiên, có nhiều bong bóng, giòn, ngọt.

Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự may mắn, phát tài, mong con được sống trong sung túc, phát đạt.

Cách làm tóm tắt:

1. Làm bột bánh (bột mì, men, đường, sữa).
2. Ủ bột cho nở.
3. Chiên bánh trong dầu nóng.

13. Bánh kem

Bánh kem là loại bánh hiện đại, được trang trí đẹp mắt, có nhiều hình dạng, màu sắc.

Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự hiện đại, tươi mới, mong con được sống trong thời đại mới, luôn được yêu thương, chăm sóc.

Cách làm tóm tắt:

1. Làm bánh bông lan hoặc bánh quy.
2. Làm kem (bơ, sữa, đường).
3. Trang trí bánh theo ý muốn.

Cách bày trí mâm cúng mụ với 13 loại bánh

Bày trí mâm cúng

Mâm cúng mụ thường được bày trí trang trọng, sạch sẽ. Các loại bánh được xếp gọn gàng, đẹp mắt trên đĩa hoặc mâm. Ngoài 13 loại bánh, mâm cúng còn có các lễ vật khác như:

• Trái cây: 5 loại trái cây theo ngũ hành (táo, cam, chuối, nho, dưa hấu…).
• Hoa: Hoa cúc, hoa lay ơn, hoa hồng.
• Nước: Trà, rượu, nước lọc.
• Nhang, đèn, giấy vàng mã.

Thứ tự sắp xếp

Thông thường, bánh sẽ được xếp ở trung tâm mâm cúng, xung quanh là trái cây, hoa, nước. Các loại bánh nên được xếp theo thứ tự từ lớn đến nhỏ, hoặc theo màu sắc để tạo sự hài hòa, đẹp mắt.

Có thể bạn quan tâm: 1 Tháng Cúng Mấy Lần: Hướng Dẫn Chi Tiết Về Tần Suất Cúng Lễ Theo Phong Tục

Những lưu ý khi chuẩn bị 13 loại bánh cúng mụ

1. Chọn nguyên liệu tươi ngon

Nguyên liệu làm bánh phải đảm bảo tươi ngon, sạch sẽ, không có chất bảo quản. Điều này không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn đảm bảo an toàn cho sức khỏe của cả gia đình.

2. Vệ sinh an toàn thực phẩm

Trong quá trình làm bánh, cần đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, từ khâu chọn nguyên liệu, chế biến đến bảo quản.

3. Tùy chỉnh theo phong tục địa phương

Mỗi vùng miền có thể có những biến tấu khác nhau về số lượng và loại bánh. Gia đình có thể linh hoạt điều chỉnh cho phù hợp với phong tục, điều kiện kinh tế và sở thích.

4. Chuẩn bị tâm lý

Lễ cúng mụ là dịp để gia đình sum họp, chia sẻ niềm vui. Vì vậy, cần chuẩn bị tâm lý thoải mái, vui vẻ, trang nghiêm.

Kết luận

13 loại bánh cúng mụ không chỉ là lễ vật dâng lên các bà mụ mà còn là biểu tượng của tình yêu thương, sự gắn kết và những ước mong tốt đẹp của cha mẹ dành cho con. Mỗi loại bánh đều mang một ý nghĩa riêng, góp phần tạo nên một mâm cúng trọn vẹn, ý nghĩa. Việc chuẩn bị 13 loại bánh tuy có thể mất thời gian, công sức, nhưng đó là cách để thể hiện lòng thành kính, biết ơn và mong muốn con được sống trong yêu thương, bình an, hạnh phúc.

Dù cuộc sống hiện đại có nhiều thay đổi, nhưng những phong tục, tập quán tốt đẹp như lễ cúng mụ vẫn được giữ gìn và phát huy. Đây không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn là sợi dây gắn kết giữa các thế hệ, giữa con người với con người, giữa quá khứ với hiện tại.

Cập Nhật Lúc Tháng 1 2, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân