Ngày 7/11/1981 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lịch sử Phật giáo Việt Nam khi Đại hội Đại biểu thống nhất Phật giáo toàn quốc lần thứ I được tổ chức tại chùa Quán Sứ, Hà Nội, khai sinh ra Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN) – tổ chức đại diện duy nhất cho Tăng Ni, Phật tử Việt Nam cả trong và ngoài nước. Trải qua 40 năm, dưới sự lãnh đạo của 8 nhiệm kỳ, GHPGVN đã không ngừng lớn mạnh, khẳng định vai trò là chủ thể kế thừa truyền thống 2000 năm của Phật giáo đồng hành cùng dân tộc, đóng góp to lớn vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Có thể bạn quan tâm: Đọc Truyện Phật Giáo: Những Câu Chuyện Đạo Lý Sâu Sắc Và Ý Nghĩa Cho Cuộc Sống
Quá trình hình thành và cột mốc lịch sử
Đại hội thống nhất Phật giáo toàn quốc lần thứ I (1981)
Sự kiện trọng đại này đã quy tụ 9 tổ chức hệ phái Phật giáo lớn trên cả nước, gồm:
- Giáo hội Tăng già Khất sĩ Việt Nam
- Hội Phật học Nam Việt
- Giáo hội Phật giáo Cổ truyền Việt Nam
- Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất
- Giáo hội Tăng già Nguyên thủy Việt Nam
- Thiên Thai Giáo Quán Tông
- Ban Liên lạc Phật giáo yêu nước thành phố Hồ Chí Minh
- Hội Phật giáo Thống nhất Việt Nam
- Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước miền Tây Nam Bộ
Cùng với Ban Vận động thống nhất Phật giáo Việt Nam, các hệ phái đã chính thức thành lập GHPGVN. Việc thống nhất này không chỉ là nguyện vọng của toàn thể Phật giáo đồ mà còn là chân lý tất yếu, nhằm đoàn kết toàn thể Tăng Ni, Phật tử cả nước để thực hiện những Phật sự trọng đại.
Những nhiệm kỳ phát triển
Có thể bạn quan tâm: 15 Điều Phật Quy: Bí Mật Thành Đạo Trong Đạo Bạch Dương
- Nhiệm kỳ I (1981-1987): Thời kỳ xây dựng và củng cố cơ sở. Đại hội thông qua Hiến chương GHPGVN, thành lập Hội đồng Chứng minh gồm 50 vị, Hội đồng Trị sự 49 vị, 6 ban, viện Trung ương và 28 Ban Trị sự Phật giáo các tỉnh, thành phố. Đồng thời, hai Trường Cao cấp Phật học Việt Nam được thành lập.
- Nhiệm kỳ II (1987-1992): Giai đoạn phát triển các hoạt động theo chương trình nội dung 6 điểm của Giáo hội trong thời kỳ đổi mới. Số lượng tăng, ni và cơ sở tự viện được mở rộng.
- Nhiệm kỳ III (1992-1997): Tiếp tục chương trình hoạt động 6 điểm, thể hiện tính tích cực hơn qua phương châm “Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội”. Số lượng tăng, ni (15.777) và cơ sở tự viện (8.463) tăng lên nhanh chóng.
- Nhiệm kỳ IV (1997-2002): Bước ngoặt để tổng kết những thành quả của Giáo hội trong những năm cuối thế kỷ XX. Số lượng tăng, ni lên 28.787, cơ sở tự viện 10.383.
- Nhiệm kỳ V (2002-2007): Nhiệm kỳ đầu tiên của thế kỷ XXI, số lượng tăng, ni đạt 36.512, cơ sở tự viện 14.321.
- Nhiệm kỳ VI (2007-2012): Giai đoạn phát triển rực rỡ, đánh giá 25 năm thành lập GHPGVN. Số lượng tăng, ni đạt 44.498, cơ sở tự viện 14.775.
- Nhiệm kỳ VII (2012-2017): Với chủ đề “Kế thừa – ổn định – phát triển”, Giáo hội kiện toàn hệ thống tổ chức 3 cấp (Trung ương, tỉnh/thành phố, quận/huyện). Số lượng tăng, ni đạt 46.495, cơ sở tự viện 14.778.
- Nhiệm kỳ VIII (2017-2022): Giai đoạn phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, khẳng định vị thế trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Số lượng tăng, ni đạt 53.491, cơ sở tự viện 18.466.
Những đóng góp nổi bật trong 40 năm
Giáo dục và đào tạo nhân lực
Có thể bạn quan tâm: 100 Lời Phật Dạy: Cẩm Nang Sống An Lạc Cho Người Đời
Giáo hội đã tiên phong trong công tác giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực Phật giáo chất lượng cao.
Hệ thống Học viện: Giáo hội thành lập và xây dựng 4 Học viện Phật giáo:
- Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội
- Học viện Phật giáo Việt Nam tại Huế
- Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh
- Học viện Phật giáo Nam tông Khmer tại TP Cần Thơ
Thành tích đào tạo: Các Học viện đã đào tạo trên 10.000 Tăng Ni tốt nghiệp Cử nhân Phật học, hiện đang đào tạo trên 3.000 Tăng Ni sinh.
Đào tạo quốc tế: Giáo hội chủ động gửi Tăng Ni đi du học ở các nước như Ấn Độ, Hàn Quốc, Úc, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Thái Lan, Sri Lanka… Gần 1.000 Tăng Ni đã được giới thiệu đi du học, trong đó hơn 200 đã tốt nghiệp trình độ thạc sĩ, tiến sĩ về nước phục vụ công tác Giáo hội.
Công tác từ thiện xã hội
Công tác từ thiện xã hội là một trong những Phật sự trọng tâm, thể hiện tinh thần “từ bi cứu khổ” của Phật giáo.
- Chăm sóc xã hội: Giáo hội có hàng trăm cơ sở nuôi dưỡng trẻ mồ côi, người già cô đơn, người tàn tật. Hiện có trên 160 Tuệ Tĩnh đường, 700 phòng chẩn trị y học dân tộc, 1 phòng khám đa khoa, khám và phát thuốc miễn phí cho hàng chục ngàn lượt bệnh nhân mỗi năm.
- Cứu trợ thiên tai: Luôn có mặt kịp thời cứu trợ đồng bào bị thiên tai, lũ lụt; tham gia tích cực vào phong trào xóa đói giảm nghèo, chăm sóc người có công với đất nước; phát quà từ thiện, xây cầu, làm đường, phát xe lăn, hiến máu nhân đạo, quỹ khuyến học…
- Quy mô: Ước tính trong 40 năm qua, tổng giá trị công tác từ thiện xã hội của Giáo hội lên tới gần 20.000 tỷ đồng.
Đối ngoại và hội nhập quốc tế
GHPGVN đã chủ động mở rộng hoạt động đối ngoại, quan hệ quốc tế, đóng góp vào hình ảnh đất nước, con người Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.
Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc: Giáo hội đã tổ chức thành công 3 kỳ Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc tại Việt Nam:
Đại Lễ Kỷ Niệm 40 Năm Thành Lập Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam | Hoạt … Có thể bạn quan tâm: Phật Thích Ca Thành Đạo: Hành Trình Từ Thái Tử Đến Đức Phật
- 2008: Tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia Hà Nội
- 2014: Tại chùa Bái Đính, tỉnh Ninh Bình
- 2019: Tại chùa Tam Chúc, tỉnh Hà Nam
Hoạt động nhân đạo quốc tế: Giáo hội đã ủng hộ lương thực, trang thiết bị y tế cho nhân dân Lào, Campuchia, Ấn Độ, Nepal… trong công tác phòng, chống dịch COVID-19 và hỗ trợ nhân đạo trước các thảm họa thiên tai như động đất, sóng thần tại Nhật Bản, Nepal, Indonesia.
Tham gia bảo vệ chủ quyền Tổ quốc
- Biển đảo: Giáo hội đã khôi phục và xây dựng 9 ngôi chùa tại các đảo thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam, cử các vị Sư Tăng ra trụ trì, sống cùng chiến sĩ để ngày đêm bảo vệ vùng biển chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.
- Biên giới: Trên biên giới đất liền, Giáo hội đã xây dựng các ngôi chùa vùng biên cương ở Lạng Sơn, Cao Bằng, Điện Biên, Quảng Ninh, Kon Tum… trở thành những cột mốc tâm linh góp phần bảo vệ chủ quyền quốc gia, xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị.
Đồng hành cùng đất nước chống đại dịch COVID-19
Trong làn sóng đại dịch COVID-19, GHPGVN đã thể hiện tinh thần trách nhiệm và lòng nhân ái.
- Chỉ đạo phòng chống: Giáo hội chỉ đạo các Ban Trị sự các tỉnh, thành phố dừng các hoạt động tập trung đông người, kêu gọi Phật tử thực hiện nghiêm túc các biện pháp 5K theo quy định của Bộ Y tế.
- Ủng hộ vật chất: Tăng Ni, Phật tử đã đóng góp gần 1.000 tỷ đồng cho Quỹ vắc xin và Quỹ phòng, chống dịch COVID-19, mua sắm trang thiết bị y tế, thuốc cho bệnh nhân.
- Tình nguyện tuyến đầu: Nhiều Tăng Ni, Phật tử đã tình nguyện vào tuyến đầu chống dịch, phục vụ tại các bệnh viện.
Ý nghĩa và tầm nhìn tương lai
40 năm hình thành và phát triển là chặng đường lịch sử vẻ vang của GHPGVN. Qua các nhiệm kỳ, Giáo hội đã khẳng định là chủ thể kế thừa truyền thống 2000 năm Phật giáo đồng hành cùng dân tộc, đóng góp to lớn vào sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế – xã hội.
Nhìn lại chặng đường đã qua, GHPGVN có đầy đủ cơ sở để tin tưởng vào một tương lai phát triển bền vững, tiếp tục phát huy tinh thần “Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội”, đồng hành cùng đất nước trên con đường xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập nước vào năm 2045.
chuaphatanlongthanh.com tin rằng, với truyền thống đoàn kết, trí tuệ và lòng từ bi, Giáo hội Phật giáo Việt Nam sẽ tiếp tục là điểm tựa tinh thần vững chắc cho hàng triệu Tăng Ni, Phật tử cả trong và ngoài nước, góp phần xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 30, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
