Mâm cúng tất niên 2026: Cẩm nang chuẩn bị trọn vẹn ý nghĩa cho năm mới

Mâm cúng tất niên 2026 không chỉ là nghi thức truyền thống mà còn là khoảnh khắc thiêng liêng để mỗi gia đình nhìn lại một năm cũ đã qua và chào đón năm mới với nhiều hy vọng. Vào ngày cuối cùng của năm, các gia đình thường tổ chức buổi lễ này để tạ ơn tổ tiên, thần linh và sum vầy bên bữa cơm gia đình. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ cách chuẩn bị mâm cúng sao cho chu đáo, đặc biệt khi Tết Nguyên Đán 2026 không có ngày 30 Tết. Bài viết này sẽ cung cấp đầy đủ thông tin về ý nghĩa, cách bài trí và các giờ cúng đẹp để bạn có một mùa Tết trọn vẹn.

Có thể bạn quan tâm: Mâm Cỗ Cúng Giỗ: Cẩm Nang Chuẩn Bị Thực Đơn Truyền Thống Và Hiện Đại Tươm Tất

Những lưu ý quan trọng khi chuẩn bị mâm cúng tất niên năm 2026

Lễ cúng tất niên là nghi thức truyền thống trong ngày Tết, thường diễn ra vào những ngày cuối của năm Âm lịch. Mục tiêu chính của nghi thức này là ghi nhận sự kết thúc của năm cũ và sẵn sàng đón chào năm mới. Trong lễ cúng tất niên, bạn sẽ cần chuẩn bị các loại đồ cúng, sau đó dọn cỗ để mời gia đình và bạn bè thân thiết tham dự. Cả gia đình sẽ tụ họp bên bữa cơm ấm áp, tận hưởng không gian ấm cúng và chia sẻ những câu chuyện về những sự kiện trong năm qua.

Mâm cúng tất niên được chuẩn bị đặc biệt hơn so với những ngày thông thường. Đây là một trong những bữa ăn quan trọng nhất của năm. Vào dịp này, chúng ta tụ họp lại để tổng kết một năm đã trôi qua – nhìn lại những thành tựu đã đạt được, những mục tiêu chưa hoàn thành, đóng lại những nỗi lo âu và chào đón năm mới với nhiều may mắn, yên bình. Mâm cỗ cuối năm cũng là lúc mọi người quây quần bên gia đình, tận hưởng sự đoàn viên và hạnh phúc. Sau một năm vất vả làm việc, học tập ở nơi xa thì đây là dịp chúng ta trở về với gia đình, tham gia vào bữa cơm tối ấm áp. Đặc biệt, đây còn là cơ hội để mời ông bà và tổ tiên của chúng ta về ăn Tết.

Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Động Thổ Trọn Vẹn Từ A-z Cho Mọi Công Trình

Mâm cúng tất niên gồm những gì?

Mâm cỗ tất niên gồm những gì còn tùy thuộc vào tình hình kinh tế của từng gia đình và truyền thống văn hóa của từng khu vực. Tuy nhiên, quan trọng là phải đảm bảo các món đồ cần thiết theo yêu cầu. Cùng tìm hiểu mâm cỗ tất niên miền Trung, miền Nam, miền Bắc gồm những gì?

Mâm cúng tất niên đơn giản miền Bắc

Đối với người miền Bắc, mâm cỗ tất niên luôn phải được chuẩn bị rất cầu kỳ. Mâm cỗ có thể được chia thành hai loại: mâm cỗ nhỏ và mâm cỗ lớn. Với mâm cỗ nhỏ, cần phải có 4 bát và 4 đĩa. Trong khi đó, mâm cỗ lớn có thể có 6 bát, 6 đĩa hoặc thậm chí 8 bát và 8 đĩa. Điều đặc biệt là mâm cỗ lớn thường được xếp thành tầng, thường từ 2 đến 3 tầng.

Các món ăn truyền thống như bát giò heo hầm măng lưỡi lợn, bát miến, bát bóng thả, bát mọc… Còn trong phần đĩa của mâm cỗ thường sẽ có đĩa giò lụa, đĩa thịt gà, đĩa chả quế, đĩa thịt heo.

Mâm cúng tất niên miền Trung

Mâm cúng tất niên miền Trung gồm những gì? Tương tự như ở các vùng khác như miền Bắc và miền Nam, người dân miền Trung cũng dành thời gian bận rộn chuẩn bị cho bữa tất niên. Trong mâm cỗ Tết của họ, không cần phải có đủ số lượng bát đĩa nhất định 4-4, 6-6 hay 8-8 như miền Bắc. Tuy nhiên, vẫn đảm bảo có đủ những món đặc sản truyền thống như giò lụa, măng khô, thịt gà, thịt lợn, miến xào, bánh chưng/bánh tét, chả ram…

Mâm cúng tất niên đơn giản miền Nam

Trong mâm cỗ tất niên của người miền Nam sẽ thường có bánh tét, chả giò, canh măng, nem, gỏi tôm thịt, thịt kho tàu, đĩa củ cải và nhiều món ăn khác. Người miền Nam thường thích các món ăn nguội như bánh tét, canh khổ qua nhồi thịt, dưa giá, củ cải ngâm nước mắm, thịt lợn luộc, dưa giá, củ kiệu… để cúng ông bà tổ tiên.

Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Bài Cúng Giỗ Mẹ Đầy Đủ Và Những Điều Cần Kiêng Kỵ

Cách chuẩn bị mâm cúng tất niên truyền thống

Tất niên là dịp lễ quan trọng để gia đình sum vầy, bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên và chuẩn bị chào đón năm mới. Từng món trên mâm không chỉ mang giá trị ẩm thực mà còn chứa đựng ý nghĩa phong thủy, gửi gắm mong ước bình an và tài lộc trong năm mới. Dưới đây hướng dẫn cách chuẩn bị mâm cỗ cúng tất niên truyền thống.

Chuẩn bị đồ cúng

Mâm cúng tất niên gồm những gì là câu hỏi mà nhiều người quan tâm khi sắp đón năm mới, việc chuẩn bị đồ cúng được xem như một công việc quan trọng để tỏ lòng thành kính với tổ tiên và cầu mong một năm mới bình an, thịnh vượng. Mâm cúng thường gồm các món ăn truyền thống như bánh chưng hoặc bánh tét, thịt gà luộc, giò lụa, xôi gấc, canh măng và ngũ quả tươi.

Ngoài ra, gia đình cũng chuẩn bị hương, nến, trà, rượu, hoa tươi, vàng mã và các vật phẩm cần thiết khác. Tất cả đồ cúng cần được chọn lựa kỹ lưỡng, tươi ngon và bài trí gọn gàng, trang trọng, thể hiện lòng thành của gia chủ và mong muốn một năm mới an lành, hạnh phúc.

Chuẩn bị bàn thờ

Chuẩn bị bàn thờ cúng tất niên là bước quan trọng để tạo không khí trang nghiêm và thể hiện sự kính trọng đối với tổ tiên. Bàn thờ cần được đặt ở nơi trang trọng, sạch sẽ, thường là ở phòng khách hoặc nơi yên tĩnh trong nhà. Trước lễ cúng, gia đình cần lau dọn, sắp xếp lại bàn thờ gọn gàng và sạch sẽ.

Bàn thờ nên được trang trí với hoa tươi, đèn nến để tạo không gian linh thiêng. Các lễ vật cúng cần được bày trí đẹp mắt, với mâm ngũ quả, bánh chưng, bánh tét, thịt gà, giò lụa và các món ăn khác được sắp xếp gọn gàng. Ngoài ra, gia đình cũng cần chuẩn bị hương, nến, trà, rượu, giấy tiền vàng mã để hoàn thiện mâm cúng. Đảm bảo rằng bàn thờ luôn sạch sẽ, thoáng đãng và được bày biện trang trọng, thể hiện lòng thành kính và sự tôn trọng đối với tổ tiên.

Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Tết Đoan Ngọ Cho 3 Miền Bắc, Trung, Nam

Văn khấn cúng tất niên

Văn khấn cúng tất niên là một phần không thể thiếu trong các ngày lễ cúng cuối năm của người Việt, thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên, cầu mong sự an lành, thịnh vượng cho gia đình trong năm mới. Dưới đây là bài văn khấn tất niên, trích từ Văn khấn cổ truyền Việt Nam (NXB Văn hóa – Thông tin), được xem là tài liệu quý báu, góp phần gìn giữ và phát huy những phong tục cúng bái truyền thống.

Cúng tất niên vào thời gian nào tốt năm nay?

Thời gian cúng tất niên thường thay đổi tùy theo gia đình. Dù vậy, 2 ngày cuối cùng của năm cũ vẫn được coi là thời điểm lý tưởng nhất để tổ chức tất niên. Tuy nhiên, vẫn có một số gia đình chọn thực hiện nó sớm hơn. Vậy nên, cùng tham khảo những ngày, giờ tốt để làm mâm cúng tất niên đơn giản.

Thực hiện cúng tất niên vào ngày tốt?

Lễ cúng tất niên thường diễn ra vào ngày 30 tháng Chạp nếu là năm đủ và 29 tháng Chạp nếu là năm thiếu. Lễ cúng sẽ thường được tổ chức vào buổi trưa hoặc chiều tối. Tuy nhiên, thời gian tổ chức mâm cúng tất niên đã có sự thay đổi trong nhiều năm trở lại đây. Đồng thời, Tết Nguyên Đán 2026 không có 30 Tết nên nhiều gia đình có thể quyết định tổ chức cúng tất niên sớm hơn mà không cần phải chờ đến ngày 29 Tết như truyền thống.

Cúng tất niên cuối năm giờ nào tốt?

Mâm cỗ tất niên thường được tổ chức vào buổi chiều tối ngày 30 Tết (đối với tháng đủ). Theo nhiều chuyên gia, có thể chọn khung ngày giờ tốt để làm lễ cúng tất niên tại gia đình như sau:

Về cơ bản, cúng tất niên dù vào thời gian nào thì cũng với ý nghĩa là đón ông Táo, tổ tiên về nhà, cùng con cháu ăn Tết. Điều này thể hiện sự sum họp, đoàn kết và ấm cúng của gia đình. Tuy nhiên, tốt nhất là bạn nên cúng vào ngày cuối cùng trong năm để tuân theo phong tục từ xưa mà cha ông đã truyền lại.

Lưu ý khi bày trí mâm cúng tất niên

Cũng giống nhiều lễ cúng khác trong năm, lễ tất niên đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Mặc dù không cần phải quá phức tạp hay trang trọng, nhưng gia chủ cần lưu ý một số điều quan trọng:

• Việc chuẩn bị mâm cúng cần được thực hiện cẩn thận và theo truyền thống ngày Tết. Mâm cúng cần được bày biện một cách đẹp mắt và sạch sẽ. Tùy thuộc vào điều kiện gia đình, có thể chuẩn bị mâm cúng ít hoặc nhiều, nhưng điều quan trọng là phải tuân thủ các quy tắc và chuẩn bị một cách tỉ mỉ.
• Để làm cho lễ tất niên trở nên trang nghiêm và tôn kính, trước khi tiến hành lễ cúng, các gia đình cần dọn dẹp bàn thờ và nhà cửa để đảm bảo mọi thứ sạch sẽ, gọn gàng.
• Lễ tất niên thường là thời điểm quan trọng để gia đình sum họp và đoàn viên. Vì vậy, buổi ăn tất niên nên có sự tham gia của đầy đủ các thành viên trong gia đình.
• Tất niên cũng là thời điểm để gia đình đoàn tụ và tận hưởng những giây phút vui vẻ sau một năm làm việc vất vả. Vì vậy, hãy hạn chế xảy ra mâu thuẫn, cãi nhau để có thể chia sẻ những câu chuyện vui vẻ, tạo ra những kỷ niệm tốt đẹp trong ngày này.

Hình ảnh mâm cúng tất niên đẹp

Mâm cúng tất niên đẹp thường được bài trí gọn gàng, trang trọng, với sự kết hợp hài hòa giữa các món ăn và lễ vật. Mâm ngũ quả được đặt trung tâm, với những quả tươi ngon, màu sắc bắt mắt, biểu trưng cho sự sum vầy và may mắn. Các món ăn như bánh chưng, bánh tét, thịt gà, giò lụa, xôi gấc và các món canh, xào được sắp xếp tỉ mỉ, đầy đủ. Bàn thờ được trang hoàng với hoa tươi, đèn nến lung linh, tạo nên một không gian trang nghiêm và ấm cúng.

Những hình ảnh mâm cúng tất niên đẹp không chỉ thể hiện sự kính trọng đối với tổ tiên mà còn mang đến cảm giác đoàn viên, ấm áp cho gia đình trong những ngày cuối năm.

Sau khi cúng tất niên nên làm gì?

Sau khi hoàn tất lễ cúng tất niên, để kết thúc nghi thức một cách trọn vẹn, bạn cần thực hiện các bước sau:

• Đầu tiên, rải gạo muối trước sân hoặc trước bàn thờ để xua đuổi tà khí và mang lại may mắn cho năm mới. Đây là hành động mang ý nghĩa thanh tẩy, giúp không gian gia đình trở nên thanh sạch và đầy đủ năng lượng tích cực.
• Tiếp theo, đốt giấy tiền và vàng mã để gửi đến tổ tiên, bày tỏ lòng thành kính. Tuy nhiên, cần lưu ý chỉ đốt một lượng vừa phải, tránh gây ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe.
• Cuối cùng, hạ mâm cơm cúng và mọi người cùng nhau thụ lộc, thưởng thức những món ăn đã dâng lên tổ tiên. Đây là dịp để gia đình sum vầy, tạo không khí ấm cúng và đồng thời củng cố mối quan hệ tốt đẹp giữa các thành viên.

Trên đây là bài viết tổng hợp về cách chuẩn bị mâm cúng tất niên ngoài trời miền Trung, miền Bắc, miền Nam đơn giản gồm những gì, mà chuaphatanlongthanh.com mong muốn chia sẻ với bạn. Hy vọng rằng thông tin này sẽ giúp bạn dễ dàng hơn trong việc tổ chức một bữa tiệc tất niên hoàn hảo.

Câu hỏi thường gặp

Nên làm mâm cúng tất niên ngoài trời hay trong nhà?
Theo những nhà chuyên môn về văn hóa, thông thường lễ cúng tất niên sẽ được tổ chức tại bàn thờ gia tiên hoặc nơi thờ thần linh trong mỗi gia đình. Trước ngày tổ chức lễ cúng tất niên, bạn cần phải có sự chuẩn bị và dọn dẹp bàn thờ để đảm bảo sạch sẽ.

Cách bày mâm cúng tất niên ngoài trời?
Tùy thuộc vào điều kiện cụ thể mà cách bày mâm cơm cúng ngoài trời có thể khác nhau. Tuy nhiên, sẽ thường có các lễ vật chính như: Bánh chưng, hoa tươi, trầu cau, vàng mã… Ngoài các lễ vật này, các gia đình cũng cần chuẩn bị các món ăn đặc trưng của vùng miền cũng như các món ăn phù hợp với khẩu vị của những người tham dự. Trên bàn thờ, cần phải có đủ nến và đèn để tạo không gian sáng ấm. Việc sắp xếp trên bàn thờ có thể thay đổi dựa trên kích thước, sở thích của gia chủ và phong tục địa phương. Quan trọng nhất là đảm bảo rằng không gian này trở nên ấm áp và trang nghiêm. Hoa cúng tất niên thường là hoa ly, lay ơn hoặc hoa cúc. Gần đây, một số gia đình còn thêm cành đào nhỏ vào bàn thờ cúng, làm cho không gian Tết cuối năm trở nên thêm phần phong cách và thú vị.

Bày mâm ngũ quả trước hay sau cúng tất niên?
Mâm ngũ quả là biểu tượng của sự ước nguyện và thịnh vượng, thể hiện niềm khát khao của con người dành cho cuộc sống đủ đầy và hạnh phúc. Mâm ngũ quả thường được bày vào buổi chiều của ngày tất niên, tức là chiều 30 Tết hoặc 29 Tết (trong những năm không có ngày 30 Tết) và đặt trước lễ cúng. Cách bày mâm ngũ quả cũng sẽ thay đổi tùy theo văn hóa và truyền thống địa phương.

Có nên sử dụng đồ cúng chay hay mặn trong mâm cúng tất niên?
Việc lựa chọn đồ cúng chay hay mặn trong mâm cúng tất niên thực sự phụ thuộc vào văn hóa, tín ngưỡng và phong tục của từng gia đình cũng như từng vùng miền.

Cập Nhật Lúc Tháng 2 6, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân