Lễ cúng giỗ là một truyền thống văn hóa tốt đẹp của người Việt Nam, thể hiện lòng thành kính và biết ơn đối với công lao sinh thành, dưỡng dục của tổ tiên và cha mẹ. Việc chuẩn bị một bài cúng giỗ mẹ hoặc bài cúng giỗ cha tươm tất không chỉ là nghi thức bắt buộc mà còn là cách để con cháu bày tỏ tấm lòng hiếu thảo, tưởng nhớ về cội nguồn. Tuy nhiên, để buổi lễ diễn ra trang nghiêm và đúng chuẩn phong tục, bạn cần nắm vững các quy trình từ chuẩn bị mâm lễ đến bài văn khấn và những điều kiêng kỵ.
Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về bài cúng giỗ cha mẹ cũng như những lưu ý quan trọng giúp bạn tổ chức lễ giỗ một cách chỉnh chu nhất.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Tết Đoan Ngọ Cho 3 Miền Bắc, Trung, Nam
Tổng quan về lễ cúng giỗ cha mẹ
Lễ cúng giỗ (hay còn gọi là cúng周年) là nghi lễ tưởng nhớ người đã khuất, thường được tổ chức vào ngày mất (ngày giỗ) hàng năm. Đây là dịp để con cháu trong gia đình sum họp, dâng lên hương hoa, lễ vật để tỏ lòng thành kính với tổ tiên, ông bà, cha mẹ. Việc chuẩn bị bài cúng giỗ mẹ hay bài cúng giỗ cha cần phải được thực hiện một cách nghiêm túc, từ không gian thờ tự đến nội dung bài khấn.
Mâm cơm cúng ngày giỗ không cần quá xa hoa, nhưng phải thể hiện được sự tươm tất và lòng thành. Tùy vào điều kiện kinh tế và phong tục từng vùng miền, lễ vật có thể khác nhau, nhưng tựu chung lại đều hướng đến sự trang trọng và thành tâm.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Vật Cúng Thần Tài Thổ Địa Hàng Ngày: Cẩm Nang Chi Tiết Từ A-z Cho Gia Chủ
Các bước chuẩn bị lễ vật cho đám giỗ
Việc chuẩn bị mâm lễ là bước đầu tiên và quan trọng nhất để bắt đầu một buổi cúng giỗ. Dưới đây là danh sách các lễ vật cơ bản bạn cần chuẩn bị:
- Lễ vật ngũ hương: Bao gồm 1 chén gạo, 1 chén muối, 1 chén nước, 1 chén rượu trắng, 1 chén đựng trà khô. Những lễ vật này tượng trưng cho ngũ hành, sự tinh khiết và lòng thành dâng lên thần linh, tổ tiên.
- Mâm ngũ quả: Một đĩa trái cây tươi ngon, nên chọn các loại quả có màu sắc đẹp, tên gọi hay và ý nghĩa tốt lành (như cam, quýt, táo, lê, nho…).
- Hoa và nhang đèn: Một bình hoa (nên chọn hoa cúc vàng hoặc hoa ngũ sắc để tạo không khí trang nghiêm), một bó nhang, và đèn cầy (nến). Ánh sáng từ đèn nến tượng trưng cho sự soi sáng của Phật pháp và công đức cha mẹ.
- Trầu cau và bánh kẹo: Một đĩa bánh kẹo, trầu cau, thuốc lá (nếu gia đình có thói quen) để dâng lên tổ tiên.
- Xôi và chè: 1 đĩa xôi (xôi trắng hoặc xôi gấc) và 2 bát chè ngọt (chè đậu xanh, chè trôi nước…). Đây là món ăn truyền thống không thể thiếu trong mâm cỗ cúng.
- Mâm cơm cúng: Thường là mâm cơm mặn với 3 loại thịt (thịt gà, thịt lợn, thịt bò…) hoặc cá. Nếu gia đình theo đạo Phật hoặc ăn chay, có thể thay bằng mâm cơm chay với nhiều món thanh tịnh như đậu hũ, nấm, rau củ.
- Vàng mã: Cần chuẩn bị 5 đinh tiền lễ và 3 bộ quần áo mã dành riêng cho người đã khuất.
Lưu ý: Việc sắm lễ chỉ cần đủ lễ nghĩa và lòng thành. Gia chủ nên tránh phô trương, tốn kém không cần thiết nhưng cũng không nên qua loa, sơ sài.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Giao Thừa: Cẩm Nang Chuẩn Nghi Lễ Phật Giáo Cho Gia Đình Việt
Bài văn khấn ngày giỗ chuẩn nhất
Khi đã chuẩn bị xong mâm lễ, việc đọc bài cúng giỗ mẹ hay bài cúng giỗ cha là nghi lễ trang trọng nhất. Dưới đây là bài văn khấn ngày giỗ thường dùng để bạn tham khảo. Bạn có thể sửa đổi thông tin (tên, năm sinh, ngày tháng) cho phù hợp với gia đình mình.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
- Con lạy chín phương Trời, con lạy mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
- Con kính lạy ngài Đương niên Thái Tuế Chí đức Tôn thần.
- Con kính lạy ngài Thành hoàng Bản thổ Chư vị Đại vương.
- Con kính lạy Đức Hoàng thiên Hậu thổ, Chư vị Tôn thần.
- Con kính lạy ngài Bản gia Thổ địa Long mạch Tôn thần.
- Con kính lạy Hội đồng gia tiên nội ngoại họ ……………………. cùng phần âm khuất mày khuất mặt hiện tiền nơi đây.
Tên con là:…………………………….. Sinh năm: …………………….
Cùng các các thành viên gia đình: (Họ tên……… Năm sinh. )
Hôm nay, ngày…… tháng ….. năm….. (âm lịch) Tại địa chỉ:…….
Nhân ngày chính giỗ của ………………………………………………….
Sinh năm ……….. Mất năm …………………., An táng tại: ………………………………………..
Chúng con nhất tâm xin phép làm lễ giỗ để tưởng nhớ và ghi tạc công đức của gia tiên tiền tổ, kính cẩn sắm lễ hương hoa đăng trà quả thực. Lòng thành tấu lên các Chư vị Phật, Thánh, gia tiên họ………. Cùng vong linh ông (bà) ……………
Chúng con kính mời ngài Kim niên đương cai quản Thái Tuế Chí đức Tôn thần, Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại vương, ngài Đông trù tư mệnh Táo phủ thần quân, ngài Bản gia Thổ địa Long mạch Tôn thần, các Chư vị Tôn thần cai quản trong xứ này. Cúi xin các Ngài nghe thấu lời mời, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành thụ hưởng lễ vật. Chúng con cầu xin các Ngài che chở, hộ mệnh hộ trạch phù hộ cho gia đình sức khỏe dồi dào, gia trung thịnh vượng.
Chúng con kính mời Hội đồng gia tiên nội ngoại họ………….………. nghe lời khẩn cầu của con cháu hiển linh, chứng giám tâm thành, thụ hưởng lễ vật. Hôm nay là ngày giỗ của ông (bà) ………………..
Ơn võng cực được xem như trời biển. Nghĩa sinh thành không bao giờ quên, càng nhớ công ơn gây cơ tạo nghiệp được bao nhiêu càng cảm thấy thâm tình mà không bề giãi tỏ. Chúng con, toàn gia con cháu trong nhà nhất tâm sắm sửa lễ vật kính dâng giãi tỏ tấm lòng thành.
Cúi xin các cụ linh thiêng giáng thế, để thụ hưởng lễ vật phù hộ độ trì cho con cháu (anh em) trong nhà được an ninh khang thái, vạn sự được tốt lành, gia cảnh được hưng long thịnh vượng, con cháu thêm công thêm việc để công thành danh toại, có quý nhân phù trợ, bốn mùa không tai ách, tám tiết được điềm lành tiếp ứng, công việc được thuận may mọi nhẽ.
Tín chủ con lại kính mời vong linh ông bà Tiền chủ, Hậu chủ ở trong nhà này đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, phù hộ cho gia trung chúng con được vạn sự tốt lành, tâm cầu sở đắc, sở nguyện tòng tâm.
Chúng con nguyện năng tu phước thiện, tránh dữ làm lành, giúp đỡ người hoạn nạn khó khăn, hiếu thuận gia trung.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì. Toàn thể gia đình chúng con thành kính cảm tạ!
Nam Mô A Di Đà Phật! Nam Mô A Di Đà Phật! Nam Mô A Di Đà Phật!
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Kinh Cúng Tứ Thời: Nội Dung Và Nghi Thức Chi Tiết Cho Người Mới Bắt Đầu
Những điều cần kiêng kỵ khi đọc văn khấn giỗ
Để đảm bảo tính linh thiêng và trang nghiêm của buổi lễ, ngoài việc chuẩn bị bài cúng giỗ mẹ kỹ lưỡng, gia chủ cần tránh những sai sót sau đây:
- Kiêng dâng lễ vật sống hoặc chưa chế biến: Tránh dâng các món chưa nấu chín như tôm sống, gỏi sứa, trứng lòng đào, hàu tái chanh, gỏi cá… và những món có mùi nồng như mắm tôm, mắm tép. Mâm cơm cúng cần được giữ sạch sẽ, tránh để ruồi muỗi, côn trùng đậu vào.
- Kiêng các món ăn không phù hợp: Không nên cúng các món làm từ lươn, thịt chó, thịt mèo, vì theo quan niệm dân gian, đây là những món không phù hợp để dâng lên tổ tiên.
- Chọn lễ vật tươi sáng: Trái cây, hoa, nhang đèn, bánh kẹo có thể chuẩn bị tùy theo điều kiện của từng gia đình, song nên chọn lễ vật có màu sắc tươi sáng, hình dáng tròn đầy, mùi thơm thanh nhẹ để thể hiện sự trang nghiêm, trân trọng.
- Dùng đồ dùng riêng cho cúng lễ: Nên dùng bát đũa, chén đĩa riêng dành cho việc cúng lễ, tránh dùng đồ dùng sinh hoạt hàng ngày.
- Ưu tiên tự tay nấu nướng: Hạn chế sử dụng đồ hộp, thực phẩm chế biến sẵn. Ngày giỗ là dịp con cháu bày tỏ lòng hiếu kính, nên ưu tiên tự tay nấu nướng, dọn cỗ để dâng lên ông bà, cha mẹ.
- Tuân thủ nghi lễ trong lúc khấn: Trong thời gian đọc bài cúng đám giỗ, không nên cười đùa, mặc đồ sặc sỡ, nói chuyện lớn tiếng hay tranh cãi.
- Không hạ mâm cúng khi hương còn cháy: Không nên hạ mâm cúng khi hương còn cháy, nên đợi đến khi hương gần tàn mới khấn xin tổ tiên cho phép hạ lễ để con cháu thụ lộc.
Bài viết trên đây đã cung cấp đầy đủ thông tin về bài cúng giỗ mẹ, bài cúng giỗ cha cũng như các bước chuẩn bị lễ vật và những điều kiêng kỵ cần lưu ý. Hy vọng những chia sẻ này sẽ giúp bạn tổ chức một buổi lễ giỗ trang trọng, ý nghĩa, thể hiện được lòng thành kính đối với tổ tiên và người đã khuất. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các nghi lễ tâm linh hoặc cần tư vấn về không gian thờ tự, bạn có thể tham khảo thêm các bài viết tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 17, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
