Phật giáo Đại Thừa là một trong hai hệ phái chính của đạo Phật, phát triển mạnh mẽ ở các quốc gia châu Á. Bài viết này của chuaphatanlongthanh.com sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về phái này, từ quá trình hình thành, đặc điểm giáo lý cho đến các vị Phật, Bồ Tát được tôn kính.
Có thể bạn quan tâm: Đặc Điểm Của Phật Giáo Hoa Tông Ở Nam Bộ
Quá trình hình thành của Phật giáo Đại Thừa
Phật giáo được sáng lập bởi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, nhập diệt vào khoảng năm 486 TCN. Sau khi Đức Phật tịch diệt, giáo đoàn bắt đầu có những bất đồng về giáo lý, giới luật và phương pháp tu tập. Khoảng 100 năm sau, Tăng đoàn chính thức chia thành hai bộ phái lớn: Thượng tọa bộ và Đại chúng bộ.
Phật giáo Đại Thừa, hay còn gọi là đại thừa (tiếng Phạn: mahāyāna), có nghĩa là “cỗ xe lớn”, phát triển từ Đại chúng bộ. Khác với Thượng tọa bộ (về sau phát triển thành Phật giáo Nguyên Thủy hay Tiểu Thừa), Đại Thừa hướng đến việc phổ độ tất cả chúng sinh, không chỉ riêng các tu sĩ.
Theo các nghiên cứu lịch sử, Phật giáo Đại Thừa bắt đầu xuất hiện và phát triển vào khoảng thế kỷ 1 TCN. Ban đầu, đây chỉ là một phong trào cải cách nhỏ trong lòng Phật giáo Ấn Độ, nhưng dần dần phát triển thành một hệ phái có ảnh hưởng sâu rộng, lan tỏa sang các nước như Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc và Triều Tiên.
Đặc điểm cơ bản của Phật giáo Đại Thừa
Quan điểm về quả vị giác ngộ
Phật giáo Đại Thừa nhấn mạnh con đường Bồ Tát đạo là quả vị tối thượng. Khác với quan điểm của Tiểu Thừa, Đại Thừa cho rằng mục tiêu cao nhất không phải là trở thành A La Hán (chỉ giải thoát cho bản thân), mà là hướng tới quả vị Phật – giác ngộ hoàn toàn và có khả năng cứu độ tất cả chúng sinh.
Giáo lý cốt lõi
Đại Thừa phát triển trên nền tảng các giáo lý căn bản như Tứ Thánh Đế, Bát Chánh Đạo, Duyên Khởi, Tam Vô Lậu Học và Tam tướng, đồng thời bổ sung thêm nhiều tư tưởng mới để thích nghi với thời đại và nhu cầu tâm linh của con người.
Một số khái niệm quan trọng trong Đại Thừa:
- Tánh Không: Mọi pháp không có bản chất cố định, tồn tại trong mối quan hệ tương duyên.
- Phật tính: Tiềm năng giác ngộ vốn có trong mỗi chúng sinh.
- Bồ Đề Tâm: Tâm nguyện cứu độ chúng sinh, phát triển lòng từ bi và trí tuệ.
Kinh điển
Phật giáo Đại Thừa có kho tàng kinh điển đồ sộ, được gọi chung là Đại Thừa Tam Tạng. Một số bộ kinh nổi tiếng bao gồm:
- Kinh Pháp Hoa: Khẳng định mọi chúng sinh đều có khả năng thành Phật.
- Kinh Kim Cương: Trình bày giáo lý về Tánh Không.
- Kinh Hoa Nghiêm: Mô tả vũ trụ pháp giới viên mãn.
- Kinh Bát Nhã: Trình bày về Trí Tuệ Bát Nhã.
- Kinh Lăng Nghiêm: Về thiền định và trí tuệ.
Sự khác biệt với Phật giáo Nguyên Thủy
- Mục tiêu tu tập: Đại Thừa hướng đến Bồ Tát đạo, cứu độ chúng sinh. Nguyên Thủy hướng đến quả vị A La Hán.
- Cách tu: Đại Thừa linh hoạt hơn, có thể tu tại gia hoặc xuất gia, chú trọng phát triển lòng từ bi. Nguyên Thừa nghiêm ngặt hơn về giới luật.
- Tín ngưỡng: Đại Thừa thờ nhiều vị Phật, Bồ Tát khác nhau. Nguyên Thừa chủ yếu thờ Phật Thích Ca Mâu Ni.
Các vị Phật và Bồ Tát được tôn kính trong Phật giáo Đại Thừa
Phật Thích Ca Mâu Ni
Có thể bạn quan tâm: Tâm Thức Và Giải Thoát: Lý Thuyết Tâm Thức Phật Giáo Dưới Góc Nhìn So Sánh
Đức Phật Thích Ca Mâu Ni là vị Phật được tôn kính nhất trong cả hai hệ phái. Ngài là bổn sư của đạo Phật, người đã giác ngộ và truyền bá giáo pháp.
Phật A Di Đà
Phật A Di Đà là giáo chủ của cõi Tây Phương Cực Lạc, một cõi tịnh độ trang nghiêm, thanh tịnh. Tịnh độ tông, một tông phái lớn trong Đại Thừa, chuyên tu theo pháp môn niệm danh hiệu Phật A Di Đà để cầu vãng sinh về cõi Tịnh độ này.
Phật A Di Đà thường được thờ cùng hai vị Bồ Tát là Đại Thế Chí và Quan Thế Âm trong bộ Tây Phương Tam Thánh.
Phật Dược Sư
Phật Dược Sư, còn gọi là Tiêu Tai Diên Thọ Dược Sư Phật, là giáo chủ của cõi Tịnh Lưu Ly. Ngài có đại nguyện cứu độ chúng sinh khỏi bệnh tật cả về thân lẫn tâm, giúp họ được an lành, hạnh phúc.
Phật Dược Sư thường được thờ cùng hai vị Bồ Tát là Nhật Quang Biến Chiếu và Nguyệt Quang Biến Chiếu trong bộ Dược Sư Tam Tôn.
Đại Nhật Như Lai
Đại Nhật Như Lai, hay Tỳ Lô Giá Na Phật, là bản tôn căn bản của Mật Tông. Ngài biểu tượng cho trí tuệ chiếu sáng khắp nơi, diệt trừ vô minh và bóng tối.
Các vị Bồ Tát
Phật giáo Đại Thừa cũng rất trọng vọng các vị Bồ Tát, những vị đã giác ngộ nhưng vì lòng từ bi mà ở lại cõi Ta Bà để cứu độ chúng sinh. Một số vị Bồ Tát nổi tiếng:
- Quan Thế Âm Bồ Tát: Biểu tượng của lòng từ bi, cứu khổ cứu nạn.
- Địa Tạng Vương Bồ Tát: Nguyện độ hết chúng sinh trong địa ngục mới thành Phật.
- Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát: Biểu tượng của trí tuệ.
- Phổ Hiền Bồ Tát: Biểu tượng của hạnh nguyện.
Một số tông phái tiêu biểu trong Phật giáo Đại Thừa
- Tịnh Độ Tông: Chuyên tu niệm Phật A Di Đà.
- Thiền Tông: Chú trọng thiền định để trực ngộ bản tâm.
- Mật Tông: Sử dụng các pháp môn bí mật như trì chú, kết ấn, quán tưởng.
- Hoa Nghiêm Tông: Nghiên cứu và tu theo Kinh Hoa Nghiêm.
- Pháp Tướng Tông: Nghiên cứu về Duy Thức.
Tóm tắt
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Thời Lê Sơ: Sự Tồn Tại Và Vai Trò Trong Nền Văn Hóa Truyền Thống
Phật giáo Đại Thừa là một hệ phái Phật giáo phong phú, đa dạng và linh hoạt. Với lý tưởng Bồ Tát đạo, Đại Thừa hướng đến việc cứu độ tất cả chúng sinh, không phân biệt giai cấp hay trình độ. Với kho tàng kinh điển đồ sộ và nhiều tông phái khác nhau, Đại Thừa đã và đang tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh của hàng trăm triệu người trên thế giới.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các vấn đề tâm linh, triết học và văn hóa, mời bạn tham khảo các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Nam Định: Lịch Sử, Di Sản Và Hoạt Động Phật Sự
Cập Nhật Lúc Tháng 12 20, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
