Trong tâm thức của nhiều người Việt Nam, hình ảnh Phật Thích Ca Mâu Ni là biểu tượng quen thuộc nhất. Tuy nhiên, nếu tìm hiểu sâu hơn về giáo lý nhà Phật, ta sẽ phát hiện ra một khái niệm khác cũng vô cùng thiêng liêng và sâu sắc, đó là 7 vị Phật quá khứ. Đây không chỉ là những vị Phật đã từng xuất hiện ở kiếp trước, mà còn là hiện thân của những bài học đạo đức, triết lý sống và niềm tin vào sự giác ngộ cho toàn nhân loại. Vậy thì 7 vị Phật quá khứ là ai? Họ đại diện cho điều gì? Và tại sao việc chiêm bái, ghi nhớ công hạnh của các Ngài lại có ý nghĩa lớn lao đến vậy trong đời sống tâm linh của người Phật tử?
Có thể bạn quan tâm: Tụng Kinh Niệm Phật Hàng Ngày: Hướng Dẫn Toàn Tập Cho Người Mới Bắt Đầu
Tóm tắt về 7 vị Phật quá khứ
7 vị Phật quá khứ là bảy vị Phật đã từng xuất hiện trên cõi Ta Bà (cõi Sa Bà) và đã giác ngộ, hoằng dương Chánh pháp trước khi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni ra đời. Theo kinh điển Phật giáo Bắc truyền (Đại thừa), mỗi vị Phật đều là bậc giác ngộ tối thượng, có công hạnh vĩ đại, từng giảng dạy cho chúng sinh con đường thoát khổ. Việc ghi nhớ danh hiệu, công đức và giáo pháp của các Ngài không chỉ là một hình thức tôn kính mà còn là phương pháp tu tập, nhắc nhở bản thân hướng đến những phẩm chất cao quý như từ bi, trí tuệ, kiên nhẫn và buông bỏ.
7 vị Phật quá khứ là ai? Danh hiệu và công hạnh
1. Phật Tỳ Bà Thi (Vipassī Buddha)
Phật Tỳ Bà Thi là vị Phật đầu tiên trong số 7 vị Phật quá khứ. Ngài xuất hiện cách đây rất lâu, được mô tả là đã sống trong thời kỳ Kiếp Kiêu Mạn (Kappas). Danh hiệu “Tỳ Bà Thi” có nghĩa là “Vô Kiến Đảnh Tướng”, ám chỉ một trong 32 tướng tốt trên thân Phật, nơi mà mắt thường không thể nhìn thấy được đỉnh đầu Ngài.
Công hạnh nổi bật:
- Là vị Phật đầu tiên khai mở con đường giác ngộ cho chúng sinh trong một thời kỳ mà con người còn rất thô sơ.
- Dạy về Tứ Đế (Khổ, Tập, Diệt, Đạo) – nền tảng của giáo lý nhà Phật.
- Gây dựng một hội chúng Tăng đoàn hùng hậu, có hàng ngàn đệ tử đắc đạo.
2. Phật Thi Khí (Sikhī Buddha)
Phật Thi Khí là vị Phật thứ hai, tên Ngài có nghĩa là “Đại Sư”. Ngài cũng sống trong một thời kỳ xa xưa, nhưng được ghi nhận là có số lượng đệ tử đắc đạo nhiều hơn so với Phật Tỳ Bà Thi.
Công hạnh nổi bật:
- Dạy về Tâm từ bi và Sám hối. Ngài đặc biệt nhấn mạnh việc sám hối tội lỗi để tẩy rửa tâm hồn.
- Khuyến khích việc thọ trì giới luật và tu tập thiền định.
- Có rất nhiều vị Bồ Tát xuất hiện trong thời kỳ của Ngài, tạo tiền đề cho sự phát triển của Đại thừa.
3. Phật Tỳ Xá Phù (Vessabhū Buddha)
Phật Tỳ Xá Phù là vị Phật thứ ba, tên Ngài có nghĩa là “Thế Gian Chủ”. Ngài được mô tả là vị Phật có tướng mạo uy nghiêm, có khả năng hàng phục ma chướng.
Công hạnh nổi bật:
- Là người đầu tiên dạy về Pháp môn Lục độ (Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Thiền định, Trí tuệ) một cách hệ thống.
- Nhấn mạnh vai trò của giới luật trong việc giữ gìn đạo tâm, ngăn ngừa các hành vi bất thiện.
- Dạy về sự vô thường và vô ngã của vạn pháp.
4. Phật Câu Lưu Tôn (Kakusandha Buddha)
Phật Câu Lưu Tôn là vị Phật thứ tư, tên Ngài có nghĩa là “Kim Cương Bất Hoại”. Ngài xuất hiện trong một thời kỳ mà con người có tâm tính rất cứng nhắc, khó hóa độ.
Công hạnh nổi bật:
- Dạy về tâm kiên định và sức mạnh nội tâm để vượt qua khó khăn.
- Khuyến khích việc tụng niệm danh hiệu Phật như một pháp môn tu tập.
- Dạy về thiện ác và nhân quả, nhấn mạnh rằng mọi hành động đều có quả báo.
5. Phật Câu Na Hàm (Koṇāgamana Buddha)
Phật Câu Na Hàm là vị Phật thứ năm, tên Ngài có nghĩa là “Kim Cương Bất Động”. Ngài được mô tả là có tâm tánh kiên cố như kim cương, không bị lay chuyển bởi bất kỳ chướng ngại nào.
Công hạnh nổi bật:
- Dạy về tâm bất động và sự kiên nhẫn.
- Khuyến khích việc tu tập thiền định để thanh tịnh tâm念.
- Nhấn mạnh vai trò của Bồ Tát hạnh – con đường giác ngộ vì lợi ích của tất cả chúng sinh.
6. Phật Ca Diếp (Kassapa Buddha)
Phật Ca Diếp là vị Phật thứ sáu, tên Ngài có nghĩa là “Kim Cương Bất Hoại”. Ngài là vị Phật gần nhất với thời kỳ của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.
Có thể bạn quan tâm: Kính Mừng Phật Đản: Ý Nghĩa, Nghi Thức & Cách Tổ Chức Trọn Vẹn
Công hạnh nổi bật:
- Là vị Phật cuối cùng trước khi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni ra đời.
- Dạy về sự chuẩn bị cho thời kỳ mạt pháp – thời kỳ mà con người dễ bị mê muội, đạo đức suy đồi.
- Nhấn mạnh vai trò của tín tâm và tinh tấn trong tu tập.
- Có rất nhiều vị Bồ Tát phát nguyện sẽ thành Phật trong tương lai, trong đó có Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.
7. Phật Thích Ca Mâu Ni (Shakyamuni Buddha)
Phật Thích Ca Mâu Ni là vị Phật thứ bảy, cũng là vị Phật hiện tại mà chúng ta đang biết đến. Ngài là hoàng tử Tất Đạt Đa, con trai vua Tịnh Phạn, xuất gia tu đạo và giác ngộ dưới cội cây Bồ đề.
Công hạnh nổi bật:
- Là vị Phật duy nhất mà chúng ta có thể trực tiếp chiêm bái, học hỏi và tu tập theo giáo lý của Ngài.
- Dạy về Tứ Diệu Đế, Bát Chánh Đạo, Nhân quả, Vô thường, Vô ngã…
- Khai sáng ra Phật giáo như một hệ thống giáo lý hoàn chỉnh, có thể áp dụng cho mọi tầng lớp xã hội.
Ý nghĩa của việc chiêm bái 7 vị Phật quá khứ
1. Tưởng niệm công đức và phát tâm học theo
Việc chiêm bái, tụng niệm danh hiệu của 7 vị Phật quá khứ không chỉ là một hình thức tôn kính mà còn là cách để tưởng niệm công đức của các Ngài. Mỗi vị Phật đều là một tấm gương sáng về đạo đức, trí tuệ và từ bi. Khi chiêm bái, người Phật tử sẽ phát tâm học theo hạnh nguyện của các Ngài, cố gắng tu tập để hướng đến sự giác ngộ.
2. Sám hối tội lỗi và tẩy rửa nghiệp chướng
Một trong những công dụng quan trọng nhất của việc niệm danh hiệu 7 vị Phật quá khứ là sám hối. Theo kinh điển, khi niệm danh hiệu các Ngài, người tu có thể tẩy rửa được những nghiệp chướng đã tạo trong quá khứ, đặc biệt là những nghiệp nặng như sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối…
3. Tăng trưởng tín tâm và kiên định đạo tâm
Trong thời mạt pháp, khi con người dễ bị cuốn vào dục vọng, tham sân si, việc nhớ đến công hạnh của 7 vị Phật quá khứ giúp củng cố tín tâm, kiên định đạo tâm. Người tu sẽ có thêm động lực để vượt qua khó khăn, thử thách trên con đường tu tập.
4. Gieo duyên với Phật pháp
Việc chiêm bái, niệm danh hiệu 7 vị Phật quá khứ còn là cách gieo duyên với Phật pháp. Dù chưa thể giác ngộ ngay trong kiếp này, nhưng việc tạo thiện duyên với Tam Bảo sẽ giúp người tu có cơ hội được trở lại cõi Phật trong những kiếp sau, tiếp tục con đường tu tập.
Các bài kinh nói về 7 vị Phật quá khứ
1. Kinh Diệu Pháp Liên Hoa (Saddharma Puṇḍarīka Sūtra)
Đây là một trong những kinh điển quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa. Trong kinh có nhắc đến 7 vị Phật quá khứ và khẳng định rằng các Ngài đều là những vị Phật đã từng xuất hiện để cứu độ chúng sinh. Kinh cũng dạy rằng, dù các vị Phật đã viên tịch, nhưng Pháp thân của các Ngài vẫn tồn tại, và người tu có thể tiếp xúc với các Ngài qua việc tu tập.
2. Kinh Bát Đại Nhân Giác (Eight Great Practices of Bodhisattvas)
Kinh này dạy về 8 điều giác ngộ của Bồ Tát, trong đó có nhắc đến việc tưởng niệm công đức của 7 vị Phật quá khứ như một cách để phát triển tâm từ bi và trí tuệ.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Nghe Lời Phật Dạy Để Có Giấc Ngủ Ngon
3. Kinh A Hàm (Āgama Sūtras)
Trong các bản kinh A Hàm (thuộc Phật giáo Nguyên thủy), cũng có nhắc đến các vị Phật quá khứ, đặc biệt là Phật Ca Diếp và Phật Thích Ca Mâu Ni. Các kinh này ghi lại những lời dạy, những câu chuyện về cuộc đời tu tập của các Ngài.
4. Kinh Đại Thừa Bổn Sinh Tâm Địa Quán (Mahāyāna Mahāparinirvāṇa Sūtra)
Kinh này có nói rõ về 7 vị Phật quá khứ và nhấn mạnh rằng việc niệm danh hiệu các Ngài có thể diệt trừ tội nghiệp, tăng trưởng phước đức và đạt được an lạc.
Cách chiêm bái và niệm 7 vị Phật quá khứ
1. Tụng niệm danh hiệu
Một trong những cách phổ biến nhất là tụng niệm danh hiệu của 7 vị Phật quá khứ. Người tu có thể tụng theo bài kệ như sau:
Nam mô Phật Tỳ Bà Thi
Nam mô Phật Thi Khí
Nam mô Phật Tỳ Xá Phù
Nam mô Phật Câu Lưu Tôn
Nam mô Phật Câu Na Hàm
Nam mô Phật Ca Diếp
Nam mô Phật Thích Ca Mâu Ni
Việc tụng niệm này nên được thực hiện vào buổi sáng hoặc buổi tối, khi tâm trạng thanh tịnh, có thể kết hợp với việc lạy Phật để tăng thêm công đức.
2. Lạy sám hối
Lạy sám hối là một pháp môn phổ biến trong Phật giáo, đặc biệt là trong các nghi lễ sám hối. Người tu sẽ quỳ lạy trước tượng Phật, niệm danh hiệu 7 vị Phật quá khứ, đồng thời sám hối những tội lỗi đã tạo trong quá khứ.
3. Tụng kinh
Người tu có thể tụng kinh nói về 7 vị Phật quá khứ, như Kinh Diệu Pháp Liên Hoa, Kinh Bát Đại Nhân Giác… Việc tụng kinh giúp hiểu rõ hơn về công hạnh của các Ngài, từ đó phát tâm học theo.
4. Thiền định
Trong thiền định, người tu có thể hình dung về 7 vị Phật quá khứ, quán tưởng về ánh hào quang của các Ngài chiếu rọi vào tâm念 mình, giúp thanh tịnh tâm念, buông xả phiền não.
7 vị Phật quá khứ trong văn hóa dân gian
Có thể bạn quan tâm: Phật Nhảy Tường Là Món Gì? Khám Phá Món Ăn Đắt Giá Nhất Thế Giới
1. Trong hội họa và điêu khắc
Hình ảnh của 7 vị Phật quá khứ thường được thể hiện trong các bức tranh, tượng Phật ở các chùa chiền. Mỗi vị Phật có một tư thế, biểu cảm riêng, tượng trưng cho một đức tính khác nhau.
2. Trong văn học
Nhiều tác phẩm văn học, thơ ca, ca dao dân gian cũng có nhắc đến 7 vị Phật quá khứ, như một biểu tượng của đức hạnh, trí tuệ và từ bi.
3. Trong các nghi lễ
Trong các nghi lễ cầu an, cầu siêu, sám hối… người ta thường niệm danh hiệu của 7 vị Phật quá khứ để cầu nguyện cho sự an lành, giải thoát nghiệp chướng.
Những điều cần lưu ý khi chiêm bái 7 vị Phật quá khứ
Tâm thành kính: Dù là tụng niệm, lạy Phật hay thiền định, điều quan trọng nhất là tâm thành kính. Nếu chỉ làm theo hình thức mà không có tâm, thì công đức sẽ không nhiều.
Hiểu rõ ý nghĩa: Trước khi chiêm bái, nên tìm hiểu về công hạnh của từng vị Phật để biết được mình đang học theo điều gì.
Kết hợp tu tập: Việc chiêm bái 7 vị Phật quá khứ nên được kết hợp với việc tu tập các pháp môn khác như giữ giới, thiền định, bố thí…
Không mê tín: Cần tránh mê tín dị đoan, coi việc chiêm bái là cách để cầu xin may mắn, tài lộc mà quên đi việc tu tập bản thân.
Kết luận
7 vị Phật quá khứ không chỉ là những nhân vật lịch sử trong kinh điển Phật giáo mà còn là những biểu tượng sống động của trí tuệ, từ bi, kiên nhẫn và giác ngộ. Việc chiêm bái, tưởng niệm công đức của các Ngài không chỉ giúp người tu tẩy rửa nghiệp chướng, tăng trưởng tín tâm mà còn là cách để học hỏi, rèn luyện bản thân theo con đường chánh đạo.
Trong cuộc sống hiện đại, khi con người ngày càng bị cuốn vào vòng xoáy của vật chất, danh vọng và dục vọng, việc nhớ đến 7 vị Phật quá khứ như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng sâu sắc: hãy sống từ bi, trí tuệ, kiên nhẫn và buông bỏ. Đó chính là con đường dẫn đến an lạc và giác ngộ mà các vị Phật đã từng chỉ dạy.
Theo thông tin tổng hợp từ chuaphatanlongthanh.com, việc tu tập theo hạnh nguyện của 7 vị Phật quá khứ là một pháp môn an toàn, hiệu quả và phù hợp với mọi tầng lớp xã hội, giúp người tu tích lũy phước đức, tẩy rửa nghiệp chướng và tiến gần hơn đến mục tiêu giác ngộ.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 31, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
