Bài cúng hạ thủy tàu thuyền là một phần quan trọng trong nghi lễ hạ thủy (còn gọi là lễ hạ thuyền) của ngư dân. Mục đích của lễ này là cầu mong biển lặng sóng êm, người đi về bình yên vô sự, thuyền cao sóng thấp, cá về đầy khoang, biển động tan nhanh, mưa thuận gió hòa để ngư dân thuận lợi làm ăn trên biển cả.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Hóa Vàng Tết 2026: Lễ Cúng Cuối Cùng Trong Mùa Xuân
Tổng quan về Lễ Hạ Thủy Tàu Thuyền
Ngư dân gắn bó với biển cả, lấy “ghe làm nhà”, lấy “biển cả làm quê hương”. Làm nghề đánh bắt, ai cũng mong mưa thuận gió hòa, đánh bắt được mùa, quanh năm ấm no. Do đó, họ có chung tín ngưỡng thờ cúng các vị Thủy Thần, cá Ông Bà, Quan Âm Nam Hải. Việc chuẩn bị một bài cúng hạ thủy tàu thuyền an toàn là việc vô cùng quan trọng trước khi cúng bái, thể hiện được mong muốn, ý nguyện của mình khi cầu khấn, đồng thời thể hiện được thành tâm của người cúng và sự tôn nghiêm của việc cúng bái.
Bài Cúng Hạ Thủy Tàu Thuyền
Bài văn khấn hạ thủy không được tìm thấy trên sách vở, mà được lưu truyền từ nhiều đời, đúc kết từ nhiều kinh nghiệm rồi truyền tải cho nhau.
Dưới đây là bài cúng hạ thủy tàu thuyền:
Văn khấn hạ thủy
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Hạ Rạp: Những Điều Cần Biết Về Nghi Lễ Quan Trọng Trong Đám Cưới Truyền Thống
Nam mô cung thỉnh: Quan đương niên hành khiển Triệu Vương chí đức tôn thần Nam mô cung thỉnh: Các ngài Bản Cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương Nam mô cung thỉnh: Các ngài Ngũ Phương, ngũ Thổ, Long Mạch, Định Phúc Táo Quân chư vị tôn thâng Nam mô cung thỉnh: Các Thần Linh cai quản khu vực này Hôm nay là ngày…tháng…năm Xin các ngài chứng giám cho tín chủ con là…… sinh niên….. Hiện trú tại…. Nay xin thành tâm, sửa biện hương hoa lễ vật các thứ cúng dâng bày ra trước án. Vì tín chủ con có cất một ghe thuyền ở tại xứ này là……………………………Nay muốn khai trương khởi đầu việc đánh bắt gần xa sông biển phục vụ nhân sinh, mãi mãi tài vật phục vụ sinh hoạt Do đó, chúng con chọn ngày lành tháng tốt sắm sửa lễ vật, cáo yết Tôn Thần, dâng cúng Bách Linh bày tỏ thành tâm thành ý cúi mong soi xét. Chúng con kính mời Quan Đương niên, Quan Đương Cảnh, Quan Thần linh thổ địa, Định Phúc táo quân cùng các ngài Địa Chúa Long Mạch và tất cả Thần Linh cai quản khu vực này Cúi xin: Thương xót tín chủ giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành thụ hưởng lễ vật độ cho con ăn nên làm ra, thuận buồm xuôi gió, bình an vô sự, bốn mùa không hạn ách tai ương, tâm tiết có điềm lành tiếp ứng, cầu gì cũng được, nguyện gì cũng thành. Tín chủ lại mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ cùng chư Hương linh y thảo phụ mộc phảng phất ở nơi này hãy cũng tới đây chiêm ngưỡng Tôn Thần thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ vận đào hanh xương, tài lộc như gió mây tập hộ, nhân sự đi về bình an đi tới nơi về tới chốn Chúng con xin dãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám Cẩn cáo!
Lưu ý: Mỗi năm có một Quan Hành Khiển, năm Tân Sửu 2021 Quan hành khiển sẽ là: Triệu Vương Hành Khiển, Tam Thập lục thương hành binh chi thần, Khúc Tào phán quan.
Lễ Hạ Thủy của Người Chăm
Cư dân Chăm xưa sống dọc bờ biển miền Trung Việt Nam, họ đã dựng nên nền văn hóa biển đa dạng và vô cùng độc đáo.
Lễ hạ thủy tàu thuyền có hai dạng:
- Thuyền cũ cho mùa mới: Lễ vật có một con gà nướng, một chén xôi, một chén chè, 2 trứng gà luộc, bánh 5 miếng, trầu têm 5 miếng.
- Thuyền hoàn toàn mới để lần đầu tiên ra khơi: Lễ vật cần thêm: lưới, thúng thóc; trên thúng thóc là cây nến với nải chuối.
Con thuyền được đặt trên cạn trước mặt sóng biển mênh mông, ông thầy đứng ngay đầu thuyền hành lễ. Tuần tự:
- Ông trình về bản thân (Akhan ka drei).
- Làm lễ Mời Thần (Da-a Yang), từ thần Tháp cho đến 37 vị Thánh, có cả Thần người Việt.
- Đọc kinh Lễ (Ricauw) với Thần chú Tẩy uế (Mưrôy). Có 7 Kinh lễ cả thảy.
Trích đoạn kinh lễ:
Kuw nau bitơl haluw janưk kuw ricauw kuw patalơh Kuw apah di kauk gilai blauh kuw tanra di atara Kuw patalơh di ngauk adơrha ala tanưh riya Kuw patalơh di patuw di kayuw Kuw patalơh di glai pamưtai rimaung Kuw patalơh di kraung pamưtai pataw ikan Kuw patalơh di tơng pamưtai biya Kuw Po jallidi… Ta đi đến tận đáy sân si ta lễ tẩy trần mọi uế tạp Ta vỗ lên đầu thuyền ta gạt ngang khoảng không gian Ta tẩy rửa mọi uế tạp trên trời dưới đất Ta tẩy rửa trên đá tảng trên cây lá Ta tẩy rửa trên rừng ngàn hạ thủ chúa sơn lâm Ta tẩy rửa dưới sông rộng giết chết kình ngư Ta tẩy rửa trong vịnh sâu đuổi tiệt loài sấu Chúa tể đại dương là ta…
Những Điều Kiêng Kỵ Khi Đi Biển
Ngư dân và người làm nghề sông nước rất tin tưởng vào Bà – Cậu, nơi trang thờ dưới ghe lúc nào cũng có dĩa trái cây, ba chung nước và thường xuyên nhang khói. Những người trên ghe không bao giờ dám xúc phạm, thậm chí không được nói những điều xui xẻo, nhảm nhí.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Hạ Nêu Nam 2026: Hướng Dẫn Chi Tiết, Văn Khấn & Ý Nghĩa
Một số kiêng kỵ phổ biến:
- Kiêng nói lời xui xẻo: Người trên ghe xuồng kỵ nói những lời độc địa, chua cay, quái gở, tránh dùng những tiếng như “úp”, “lật”, “rơi”, “rớt”, “đổ”, “ngã”, “sẩy”, “trở”, “lăn”, “té”, “nhào”.
- Kiêng gặp vật xui: Chủ ghe và trại đóng ghe xuồng rất kỵ những ai sờ vào mắt ghe, nhất là người lạ mặt. Trên đường đi, người ngồi trên ghe xuồng kỵ gặp rắn và ngỗng lội trước mũi ghe.
- Kiêng chở vật xui: Kỵ chở mèo và rùa (thậm chí tài công và chủ ghe cũng không ăn thịt mèo và rắn).
- Kiêng mất dao: Khi ngồi trên thuyền làm cá lỡ để rơi con dao xuống nước, phải lặn mò cho được vì việc mất dao dưới đáy nước là điều cấm kỵ.
- Kiêng giờ Mẹo: Chủ ghe tin rằng muốn xuất hành hay khởi công đều tránh giờ Mẹo vì đó là giờ sinh của Bà Cậu.
Tín ngưỡng của Người Làm Nghề Biển
Thờ cúng Cá Ông
Thờ Cá Ông là một tín ngưỡng dân gian khá phổ biến của ngư dân vùng ven biển và các đảo. Hầu hết các làng chài đều có lăng miếu thờ cá ông, hay cá voi, còn gọi là “Nam hải đại tướng quân”. Tương truyền khi tàu ghe bị nạn, sắp chìm, cá Ông thường xuất hiện nâng đỡ, đưa tàu thuyền và người vào bờ thoát nạn.
Thờ cúng Bà – Cậu
Đây là tín ngưỡng phổ biến nhất của những người làm nghề hạ bạc và giới thương hồ ở Nam bộ. Hầu hết các ghe xuồng, tàu bè đều có bàn thờ Bà – Cậu với những kiêng kỵ, cúng kiếng thật chu đáo.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Hạ Bát Hương Để Làm Nhà: Hướng Dẫn Chi Tiết, Chuẩn Phong Tục
Thờ cúng Quan Âm Nam Hải
Quan Âm Nam Hải là điểm tựa tâm linh của ngư dân, của những người đi sông đi biển. Theo tín ngưỡng dân gian, Phật Quan Âm, mặt nhìn ra khơi luôn ứng hiện để cứu độ dân lành và giúp mọi người hướng thiện, có lòng thành vượt qua những khổ ải trầm luân.
Lưu ý Khi Tổ Chức Lễ Hạ Thủy
- Chọn ngày lành tháng tốt: Việc chọn ngày lành tháng tốt là rất quan trọng, thể hiện sự tôn trọng và mong muốn được thần linh phù hộ.
- Chuẩn bị lễ vật đầy đủ: Lễ vật cần được chuẩn bị chu đáo, thể hiện thành tâm thành ý của gia chủ.
- Tâm niệm thành kính: Khi thực hiện lễ cúng, người chủ lễ cần giữ tâm niệm thành kính, cầu khẩn, tránh nói chuyện, cười đùa.
- Tuân thủ các nghi thức: Tuân thủ các nghi thức, trình tự cúng bái để đảm bảo lễ cúng được trang nghiêm và đầy đủ.
Kết luận
Bài cúng hạ thủy tàu thuyền không chỉ là một nghi lễ truyền thống mà còn là biểu hiện của niềm tin, sự tôn kính của ngư dân đối với biển cả và các vị thần linh. Việc thực hiện lễ cúng hạ thủy một cách trang nghiêm, thành kính sẽ giúp ngư dân có thêm niềm tin, sự an tâm khi ra khơi, cầu mong những chuyến đi biển an toàn, thuận lợi, đánh bắt được mùa. Hãy tìm hiểu thêm các thông tin hữu ích khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 2, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
