Cách làm món chay cúng 23 tháng chạp là một chủ đề được tìm kiếm rất nhiều vào dịp cuối năm, đặc biệt là vào ngày 23 tháng Chạp (còn gọi là ngày ông Công ông Táo về trời). Đây là một phong tục truyền thống quan trọng của người Việt, thể hiện lòng biết ơn đối với các vị thần linh đã phù hộ cho gia đình trong một năm qua. Việc chuẩn bị mâm cỗ chay cho ngày này đòi hỏi sự cẩn trọng, thành kính và tinh tế. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết các món chay truyền thống, cách làm đơn giản, nguyên liệu dễ tìm, giúp bạn có thể tự tay chuẩn bị một mâm cỗ chay trọn vẹn, thanh tịnh để dâng lên ông Táo.
Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Gà Cúng Thế Đứng Chuẩn Nhất
Tầm quan trọng của mâm cỗ chay cúng ông Công ông Táo
Ý nghĩa tâm linh sâu sắc
Cách làm món chay cúng 23 tháng chạp không chỉ đơn thuần là việc nấu ăn, mà còn là một hành động thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với các vị thần linh. Theo quan niệm dân gian, vào ngày 23 tháng Chạp, Táo Quân (gồm 2 Táo nam và 1 Táo nữ) sẽ cưỡi cá chép hóa rồng bay về trời để trình báo với Ngọc Hoàng về những việc xảy ra trong gia đình mình trong một năm qua. Vì vậy, mâm cỗ cúng Táo Quân thường được chuẩn bị rất chu đáo, thể hiện sự trang trọng và thành tâm của gia chủ.
Mâm cỗ chay được lựa chọn vì nó thể hiện sự thanh tịnh, thuần khiết, phù hợp với không khí thiêng liêng của ngày lễ. Ăn chay trong ngày này cũng là một cách để thanh lọc tâm hồn, thể hiện sự hướng thiện, cầu mong một năm mới an lành, may mắn và bình an cho cả gia đình.
Sự khác biệt giữa mâm cỗ chay và mâm cỗ mặn
So với mâm cỗ mặn, mâm cỗ chay cúng ông Công ông Táo có những đặc điểm riêng biệt:
- Nguyên liệu: Không sử dụng thịt, cá, hải sản hay bất kỳ sản phẩm động vật nào có chứa máu. Thay vào đó, các món chay được chế biến từ rau củ, nấm, đậu hũ, các loại ngũ cốc và các loại thực phẩm từ thực vật khác.
- Cách chế biến: Các món chay thường được nấu nhẹ nhàng, giữ được hương vị tự nhiên của nguyên liệu, không sử dụng quá nhiều gia vị mạnh hay dầu mỡ.
- Màu sắc và hình thức: Mâm cỗ chay thường có màu sắc tươi sáng, bắt mắt nhờ vào sự đa dạng của các loại rau củ quả. Các món ăn được trình bày cẩn thận, tạo nên một mâm cỗ vừa ngon mắt, vừa ngon miệng.
- Tâm ý: Ăn chay thể hiện sự hướng thiện, thanh tịnh và lòng thành kính. Đây là yếu tố quan trọng nhất khi chuẩn bị mâm cỗ cúng Táo Quân.
Nguyên tắc chuẩn bị mâm cỗ chay cúng 23 tháng Chạp
Lựa chọn nguyên liệu tươi ngon, sạch sẽ
Cách làm món chay cúng 23 tháng chạp bắt đầu từ việc lựa chọn nguyên liệu. Để đảm bảo mâm cỗ ngon, hấp dẫn và thể hiện được lòng thành, bạn nên:
- Chọn rau củ quả tươi: Nên chọn những loại rau củ quả có màu sắc tươi sáng, không bị dập nát, héo úa. Các loại rau củ như cà rốt, củ cải trắng, su hào, cải thảo, nấm các loại… là những nguyên liệu chính cho các món chay.
- Sử dụng đậu hũ, tàu hũ ky, chả chay: Đây là những nguyên liệu giàu protein, giúp món chay trở nên hấp dẫn và bổ dưỡng hơn.
- Chọn gia vị phù hợp: Nên dùng nước tương, muối, đường, bột ngọt (nếu dùng), dầu ăn thực vật, các loại thảo mộc như gừng, hành, tỏi, ớt… Các loại gia vị này giúp món chay dậy mùi thơm, ngon miệng mà vẫn giữ được vị thanh tịnh.
Chuẩn bị mâm cỗ theo nguyên tắc “cúng chay thì phải sạch”
- Rửa sạch nguyên liệu: Tất cả các loại rau củ quả, đậu hũ, nấm… cần được rửa sạch nhiều lần bằng nước để loại bỏ bụi bẩn, thuốc trừ sâu và các tạp chất khác.
- Sử dụng dụng cụ nấu ăn sạch sẽ: Nên dùng nồi, chảo, dao, thớt riêng để nấu món chay, tránh lẫn mùi từ các món mặn.
- Giữ gìn vệ sinh trong quá trình nấu: Người nấu nên rửa tay sạch sẽ, mặc quần áo gọn gàng, sạch sẽ để thể hiện sự thành kính.
Trình bày mâm cỗ đẹp mắt, trang trọng
Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Mâm Cỗ Cúng Ông Công Đơn Giản Và Chuẩn Truyền Thống
- Sắp xếp hợp lý: Các món ăn nên được sắp xếp trên mâm hoặc bàn cúng một cách gọn gàng, hợp lý. Có thể sắp xếp theo hình tròn, hình chữ nhật hoặc theo sở thích của gia đình.
- Chú ý màu sắc: Nên chọn các món ăn có màu sắc khác nhau để mâm cỗ trở nên bắt mắt hơn. Ví dụ: canh cải thảo nấm đông cô (trắng), xôi gấc (đỏ), gỏi cuốn (xanh), chả chay chiên (vàng)…
- Trang trí: Có thể dùng các loại rau củ thái lát mỏng để trang trí xung quanh mâm cỗ, tạo nên một tổng thể đẹp mắt, trang trọng.
Các món chay truyền thống không thể thiếu trong mâm cỗ cúng 23 tháng Chạp
Canh nấm đông cô hầm củ quả
Canh nấm đông cô hầm củ quả là một món ăn thanh đạm, bổ dưỡng và rất phổ biến trong các mâm cỗ chay. Món canh này có vị ngọt tự nhiên từ nấm và các loại củ, giúp thanh lọc cơ thể và mang lại cảm giác ấm áp, thư giãn.
Nguyên liệu:
- 100g nấm đông cô khô (ngâm nở)
- 1 củ cà rốt
- 1 củ cải trắng
- 1 củ su hào
- 1 củ cải đỏ (tùy chọn)
- 1 nhánh gừng
- Hành lá, ngò rí
- Gia vị: muối, đường, hạt nêm chay, dầu ăn
Cách làm:
- Sơ chế nguyên liệu: Nấm đông cô ngâm nước ấm cho nở mềm, cắt bỏ chân, rửa sạch. Cà rốt, củ cải trắng, su hào, củ cải đỏ gọt vỏ, rửa sạch, cắt miếng vừa ăn. Gừng cạo vỏ, thái lát mỏng. Hành lá, ngò rí rửa sạch, cắt nhỏ.
- Nấu nước dùng: Cho nước vào nồi, thêm gừng và một ít muối. Đun sôi.
- Hầm củ quả: Cho lần lượt các loại củ vào nồi nước dùng, đun sôi. Hạ nhỏ lửa, hầm khoảng 20-30 phút cho đến khi các loại củ chín mềm.
- Nêm nếm: Cho nấm đông cô vào nồi, nêm gia vị cho vừa ăn. Đun thêm 5-10 phút cho nấm thấm gia vị.
- Hoàn thành: Tắt bếp, rắc hành lá, ngò rí lên trên. Múc canh ra tô, dùng nóng.
Gỏi củ hủ dừa trộn chay
Gỏi củ hủ dừa trộn chay là một món ăn thanh mát, giòn ngon, rất thích hợp để khai vị trong mâm cỗ cúng. Món gỏi này có vị chua ngọt hài hòa, kết hợp với vị giòn của củ hủ dừa và các loại rau củ tạo nên một hương vị đặc trưng, hấp dẫn.
Nguyên liệu:
- 1 củ hủ dừa non
- 1 củ cà rốt
- 1 củ cải trắng
- 1 quả dưa leo
- 1 củ hành tây
- Rau răm, rau húng
- Đậu phộng rang
- Gia vị: nước cốt chanh, đường, muối, ớt
Cách làm:
- Sơ chế nguyên liệu: Củ hủ dừa non tước sợi mỏng, ngâm nước muối loãng 15 phút cho giòn, vớt ra để ráo. Cà rốt, củ cải trắng gọt vỏ, bào sợi. Dưa leo rửa sạch, cắt lát mỏng. Hành tây bóc vỏ, cắt mỏng, ngâm nước đá 10 phút cho bớt hăng. Rau răm, rau húng rửa sạch, cắt nhỏ. Đậu phộng rang giã dập.
- Làm nước trộn: Pha nước cốt chanh, đường, muối, ớt theo tỷ lệ 1:1:1/2 (tùy khẩu vị) cho vừa ăn, khuấy đều cho tan.
- Trộn gỏi: Cho tất cả các nguyên liệu đã sơ chế vào một cái tô lớn, đổ nước trộn vào, trộn đều tay. Để gỏi thấm gia vị khoảng 10-15 phút.
- Hoàn thành: Cho gỏi ra đĩa, rắc đậu phộng rang và rau thơm lên trên. Món gỏi có thể dùng ngay hoặc để lạnh một chút cho giòn hơn.
Chả chay chiên giòn
Chả chay chiên giòn là một món ăn quen thuộc, có hình thức và hương vị khá giống với chả lụa truyền thống nhưng được làm từ các nguyên liệu chay. Món chả này có màu vàng ươm, giòn rụm bên ngoài, mềm dẻo bên trong, rất thích hợp để ăn kèm với cơm, xôi hoặc dùng trong mâm cỗ cúng.
Nguyên liệu:
- 200g đậu hũ (đậu phụ)
- 100g bột năng
- 50g bột chiên giòn
- 1 củ hành tím
- 2 tép tỏi
- Gia vị: hạt nêm chay, muối, tiêu, dầu ăn
Cách làm:
- Sơ chế nguyên liệu: Đậu hũ vắt ráo nước, dùng muỗng hoặc tay tán nhuyễn. Hành tím, tỏi bóc vỏ, băm nhỏ.
- Trộn hỗn hợp: Cho đậu hũ, bột năng, bột chiên giòn vào một cái tô lớn, thêm hành tím, tỏi băm, hạt nêm chay, muối, tiêu. Trộn đều tay cho các nguyên liệu quyện vào nhau, tạo thành một hỗn hợp dẻo, mịn.
- Tạo hình: Vo hỗn hợp thành những viên tròn hoặc ép dẹp thành hình bánh chả tùy thích.
- Chiên chả: Đun nóng dầu ăn trong chảo sâu lòng. Khi dầu nóng, cho chả vào chiên với lửa vừa cho đến khi chả chín vàng đều hai mặt. Vớt ra, để ráo dầu.
- Hoàn thành: Chả chay chiên giòn có thể dùng nóng hoặc để nguội. Cắt thành miếng vừa ăn, bày ra đĩa.
Xôi gấc dẻo thơm
Xôi gấc là một món ăn truyền thống, mang màu sắc đỏ may mắn, tượng trưng cho sự sung túc, hạnh phúc. Trong ngày cúng ông Công ông Táo, xôi gấc là một món không thể thiếu, thể hiện lòng thành kính và mong ước một năm mới đầy đủ, ấm no.
Nguyên liệu:
- 500g gạo nếp
- 200g gấc tươi
- 100g đường
- 1 thìa cà phê muối
- 1 thìa canh dầu ăn
- Dừa nạo
Cách làm:
- Sơ chế nguyên liệu: Gạo nếp vo sạch, ngâm nước ấm 4-6 tiếng cho nở mềm, vớt ra để ráo. Gấc tươi tách lấy thịt, bỏ hạt, cho vào bát nhỏ, thêm một ít rượu trắng hoặc dầu ăn, dùng tay bóp nhẹ cho gấc ra màu.
- Ướp gạo: Trộn gạo nếp với gấc đã bóp, thêm đường, muối, dầu ăn. Trộn đều tay cho gạo thấm đều màu gấc và gia vị.
- Hấp xôi: Cho gạo đã ướp vào xửng hấp, hấp khoảng 30-40 phút cho đến khi xôi chín dẻo, mềm. Trong quá trình hấp, thỉnh thoảng mở nắp, xới xôi cho đều.
- Hoàn thành: Xôi chín, rắc dừa nạo lên trên. Xôi gấc có màu đỏ đẹp mắt, mùi thơm đặc trưng, vị ngọt dịu, dẻo mềm.
Gỏi cuốn chay
Có thể bạn quan tâm: 10 Cách Làm Hoa Cúng Tết Đẹp, Đơn Giản Tại Nhà
Gỏi cuốn chay là một món ăn thanh mát, nhẹ bụng, rất thích hợp để ăn kèm trong các bữa cỗ. Món gỏi cuốn này có hình thức đẹp mắt, hương vị tươi ngon, kết hợp giữa vị giòn của rau củ, vị béo của đậu hũ và vị chua ngọt của nước chấm.
Nguyên liệu:
- Bánh tráng cuốn
- 100g bún tươi
- 100g đậu hũ chiên
- 1 quả dưa leo
- 1 củ cà rốt
- Rau sống các loại (xà lách, rau thơm, húng quế…)
- Gia vị: nước mắm chay, đường, chanh, tỏi, ớt
Cách làm:
- Sơ chế nguyên liệu: Đậu hũ chiên cắt miếng vừa ăn. Dưa leo, cà rốt gọt vỏ, cắt sợi. Rau sống rửa sạch, để ráo. Bún tươi trụng qua nước sôi, để ráo.
- Làm nước chấm: Pha nước mắm chay, đường, chanh, tỏi băm, ớt theo tỷ lệ 1:1:1:1/2:1/2 (tùy khẩu vị) cho vừa ăn, khuấy đều cho tan.
- Cuốn gỏi: Nhúng bánh tráng vào nước ấm cho mềm, trải ra mâm. Xếp rau sống, bún, dưa leo, cà rốt, đậu hũ lên bánh tráng. Cuốn tròn lại, cắt đôi.
- Hoàn thành: Xếp gỏi cuốn ra đĩa, dùng kèm với nước chấm.
Canh khổ qua nhồi đậu hũ
Canh khổ qua nhồi đậu hũ là một món ăn có vị đắng nhẹ, thanh nhiệt, giải độc. Món canh này rất phù hợp để dùng trong ngày cúng ông Công ông Táo, giúp thanh lọc cơ thể, mang lại cảm giác thoải mái, dễ chịu.
Nguyên liệu:
- 4 quả khổ qua (mướp đắng)
- 200g đậu hũ
- 1 củ cà rốt
- 1 củ hành tím
- Gia vị: muối, đường, hạt nêm chay, dầu ăn
Cách làm:
- Sơ chế nguyên liệu: Khổ qua rửa sạch, cắt đôi, bỏ ruột, ngâm nước muối loãng 15 phút cho bớt đắng. Đậu hũ vắt ráo nước, tán nhuyễn, thêm cà rốt băm nhỏ, hành tím băm, hạt nêm chay, muối, trộn đều. Cà rốt gọt vỏ, cắt miếng vừa ăn.
- Nhồi đậu hũ: Dùng muỗng hoặc tay nhồi hỗn hợp đậu hũ vào bên trong quả khổ qua.
- Nấu canh: Cho nước vào nồi, thêm cà rốt, đun sôi. Cho khổ qua nhồi đậu hũ vào, nêm gia vị cho vừa ăn. Đun nhỏ lửa khoảng 15-20 phút cho khổ qua chín mềm, đậu hũ thấm gia vị.
- Hoàn thành: Tắt bếp, múc canh ra tô, dùng nóng.
Hướng dẫn chi tiết cách làm món chay cúng 23 tháng chạp
Bước 1: Lên danh sách và chuẩn bị nguyên liệu
Trước tiên, bạn cần lên một danh sách cụ thể các món ăn sẽ có trong mâm cỗ. Dựa vào danh sách đó, bạn có thể đi chợ, siêu thị để mua sắm đầy đủ các nguyên liệu cần thiết. Nên mua nguyên liệu vào buổi sáng sớm để đảm bảo độ tươi ngon.
Bước 2: Sơ chế và chế biến các món ăn
Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu, bạn tiến hành sơ chế và chế biến các món ăn theo các công thức đã được hướng dẫn ở trên. Nên chế biến các món ăn theo thứ tự ưu tiên: các món cần nấu lâu (như canh, xôi) nên làm trước, các món ăn nhanh (như gỏi, chả chay) nên làm sau.
Bước 3: Trình bày và sắp xếp mâm cỗ
Khi tất cả các món ăn đã được chế biến xong, bạn tiến hành trình bày và sắp xếp mâm cỗ. Nên sắp xếp các món ăn một cách gọn gàng, hợp lý, chú ý đến màu sắc và hình thức của từng món. Có thể dùng các loại rau củ thái lát mỏng để trang trí xung quanh mâm cỗ, tạo nên một tổng thể đẹp mắt, trang trọng.
Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Hoa Cúng Đẹp Mắt Và Ý Nghĩa Cho Ngày Rằm
Bước 4: Chuẩn bị các vật phẩm cúng khác
Ngoài mâm cỗ chay, bạn cũng cần chuẩn bị các vật phẩm cúng khác như: hương, hoa, trái cây, tiền vàng, cá chép… Các vật phẩm này nên được chuẩn bị đầy đủ, sạch sẽ, thể hiện lòng thành kính.
Bước 5: Thực hiện nghi thức cúng
Vào ngày 23 tháng Chạp, gia đình bạn có thể thực hiện nghi thức cúng vào buổi sáng hoặc buổi chiều. Trước khi cúng, nên dọn dẹp bàn thờ, thắp hương, đọc văn khấn. Sau khi cúng xong, có thể hóa vàng, thả cá chép ra sông, hồ.
Mẹo vặt và lưu ý khi thực hiện cách làm món chay cúng 23 tháng chạp
Mẹo chọn nguyên liệu tươi ngon
- Rau củ: Nên chọn những loại rau củ có màu sắc tươi sáng, không bị dập nát, héo úa. Các loại rau củ có mùi thơm tự nhiên thường là rau củ tươi ngon.
- Nấm: Nên chọn những loại nấm có màu sắc tươi sáng, không bị ẩm mốc, có mùi thơm đặc trưng.
- Đậu hũ: Nên chọn những miếng đậu hũ có màu trắng ngà, không bị đổi màu, có mùi thơm nhẹ.
Mẹo nấu các món chay ngon, hấp dẫn
- Nêm nếm vừa phải: Các món chay nên được nêm nếm vừa phải, không nên quá mặn hoặc quá ngọt. Nên sử dụng các loại gia vị tự nhiên để giữ được hương vị thanh tịnh của món ăn.
- Đun nhỏ lửa: Các món canh, món hầm nên được đun nhỏ lửa để các nguyên liệu chín đều, thấm gia vị.
- Chiên chả chay: Khi chiên chả chay, nên chiên với lửa vừa để chả chín đều, không bị cháy bên ngoài mà sống bên trong.
Lưu ý về vệ sinh an toàn thực phẩm
- Rửa sạch nguyên liệu: Tất cả các loại rau củ quả, đậu hũ, nấm… cần được rửa sạch nhiều lần bằng nước để loại bỏ bụi bẩn, thuốc trừ sâu và các tạp chất khác.
- Sử dụng dụng cụ nấu ăn sạch sẽ: Nên dùng nồi, chảo, dao, thớt riêng để nấu món chay, tránh lẫn mùi từ các món mặn.
- Giữ gìn vệ sinh trong quá trình nấu: Người nấu nên rửa tay sạch sẽ, mặc quần áo gọn gàng, sạch sẽ để thể hiện sự thành kính.
Kết luận
Cách làm món chay cúng 23 tháng chạp không quá phức tạp, nhưng đòi hỏi sự cẩn trọng, thành kính và tinh tế. Việc chuẩn bị một mâm cỗ chay trọn vẹn, thanh tịnh là một cách để thể hiện lòng biết ơn đối với các vị thần linh, đồng thời cũng là một cách để thanh lọc tâm hồn, hướng thiện. Với những hướng dẫn chi tiết trên đây, hy vọng bạn có thể tự tay chuẩn bị một mâm cỗ chay đẹp mắt, ngon miệng để dâng lên ông Táo, cầu mong một năm mới an lành, may mắn và bình an cho cả gia đình. Chuẩn bị mâm cỗ chay cúng ông Công ông Táo là một việc làm đầy ý nghĩa, thể hiện sự thành kính, biết ơn và mong ước một năm mới tốt lành. Việc tìm hiểu cách làm món chay cúng 23 tháng chạp không chỉ giúp bạn có thêm kiến thức về ẩm thực chay mà còn giúp bạn hiểu rõ hơn về phong tục, văn hóa truyền thống của dân tộc. Trên đây là một số công thức nấu ăn chay đơn giản, dễ làm, nguyên liệu dễ tìm, phù hợp để dùng trong mâm cỗ cúng ông Công ông Táo. Hy vọng rằng những chia sẻ này sẽ giúp ích cho bạn trong việc chuẩn bị một mâm cỗ chay trọn vẹn, thanh tịnh để dâng lên ông Táo. Để có thêm nhiều thông tin hữu ích về ẩm thực chay, các bạn có thể tham khảo thêm các bài viết trên chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 5, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
