Ông Táo, hay còn gọi là Táo Quân, là vị thần cai quản bếp lửa trong mỗi gia đình người Việt. Theo tín ngưỡng dân gian, hàng năm vào ngày 23 tháng Chạp, ông Táo sẽ cưỡi cá chép hóa rồng về trời để trình báo với Ngọc Hoàng về những việc xảy ra trong gia đình đó trong suốt một năm. Vì vậy, việc sắm lễ vật cúng ông Táo vào ngày này được coi là một nghi lễ quan trọng, thể hiện lòng thành kính và mong muốn một năm mới an lành, may mắn.
Việc sắm đồ cúng ông Táo tuy không quá cầu kỳ nhưng cần phải chỉn chu, đầy đủ và thể hiện được tấm lòng thành của gia chủ. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết cách sắm đồ cúng ông Táo để gia đình bạn có thể chuẩn bị một cách trọn vẹn nhất cho ngày lễ trọng đại này.
Có thể bạn quan tâm: Cách Soạn Cúng Rằm: Mâm Lễ, Văn Khấn & Những Điều Kiêng Kỵ Cần Biết
Tóm tắt quy trình thực hiện
- Xác định thời gian: Ngày 23 tháng Chạp âm lịch (thường rơi vào tháng 1 hoặc tháng 2 dương lịch).
- Chuẩn bị mâm lễ: Bao gồm lễ vật chay và lễ vật mặn (tùy theo phong tục từng gia đình).
- Chuẩn bị cá chép: Cá chép sống hoặc cá chép giấy để tiễn ông Táo về trời.
- Chuẩn bị hương, hoa, đèn, nến: Để thắp trên bàn thờ.
- Chuẩn bị vàng mã: Tiền vàng, mũ áo cho ông Táo.
- Chuẩn bị bài cúng: Văn khấn ông Táo.
- Thực hiện nghi lễ: Cúng vào buổi chiều, sau đó thả cá chép ra sông, hồ.
Những điều cần biết về ông Táo
Truyền thuyết về ông Táo
Theo dân gian, ông Táo là ba vị thần: Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ. Thổ Công là vị thần cai quản bếp lửa, Thổ Địa là vị thần cai quản đất đai, Thổ Kỳ là vị thần cai quản việc chợ búa. Ba vị thần này được gộp chung lại thành ông Táo, vị thần trông coi việc bếp núc trong gia đình.
Tương truyền, có một người phụ nữ tên là Thị Nhi sống ở Trung Quốc thời xưa. Bà lấy chồng tên là Trọng Cao, hai người sống hạnh phúc bên nhau. Tuy nhiên, Thị Nhi bị vu oan và phải bỏ đi. Sau đó, bà kết hôn với một người đàn ông tên là Phạm Lang. Trọng Cao đi tìm vợ nhưng không tìm được. Một thời gian sau, Trọng Cao lưu lạc đến nhà Phạm Lang và được Thị Nhi nhận ra. Vì quá xấu hổ, Thị Nhi đã nhảy vào lửa tự vẫn. Trọng Cao và Phạm Lang cũng nhảy theo. Ngọc Hoàng cảm động trước tình nghĩa vợ chồng, đã phong cho ba người làm Táo Quân, coi sóc việc bếp núc trong mỗi gia đình.
Ý nghĩa của việc cúng ông Táo
Việc cúng ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp có ý nghĩa rất lớn trong văn hóa tâm linh của người Việt:
Có thể bạn quan tâm: Cách Sắm Lễ Cúng Táo Quân Chuẩn & Đầy Đủ Nhất
- Tạ ơn: Cảm ơn ông Táo đã phù hộ cho gia đình trong suốt một năm qua, giúp bếp lửa luôn ấm áp, bữa ăn luôn đủ đầy.
- Tiễn đưa: Tiễn ông Táo về trời để báo cáo với Ngọc Hoàng về những việc xảy ra trong gia đình.
- Cầu xin: Mong ông Táo nói những điều tốt đẹp về gia đình với Ngọc Hoàng, để gia đình được bình an, may mắn trong năm mới.
- Làm mới: Việc cúng ông Táo cũng là dịp để dọn dẹp, lau chùi lại bếp núc, tượng trưng cho việc xua đuổi đi những điều không may mắn, đón chào một năm mới mới mẻ, sạch sẽ.
Chuẩn bị mâm cúng ông Táo
Lễ vật chay
Lễ vật chay là phần không thể thiếu trong mâm cúng ông Táo, thể hiện lòng thành kính và sự thanh tịnh. Các lễ vật chay thường bao gồm:
- Hoa tươi: Nên chọn hoa cúc, hoa lay ơn, hoa hồng, hoa đồng tiền… để dâng lên bàn thờ. Hoa tươi tượng trưng cho sự thanh khiết, tinh khôi.
- Trái cây: Chọn 5 loại trái cây tươi ngon, có màu sắc đẹp mắt như: táo, cam, quýt, chuối, bưởi, thanh long, dưa hấu… Trái cây tượng trưng cho sự sung túc, đủ đầy.
- Xôi gấc: Xôi gấc có màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc. Đây là món ăn truyền thống không thể thiếu trong mâm cúng ông Táo.
- Bánh kẹo: Các loại bánh kẹo truyền thống như bánh chưng, bánh dày, mứt, kẹo… để dâng lên ông Táo.
- Chè: Chè đậu xanh, chè trôi nước, chè khoai… là những món chè thường được dùng trong mâm cúng ông Táo.
- Rượu hoặc trà: Một chén rượu hoặc một ấm trà thơm để dâng lên ông Táo.
Lễ vật mặn
Lễ vật mặn tùy theo phong tục từng gia đình, có thể chuẩn bị hoặc không. Nếu chuẩn bị lễ vật mặn, nên chọn những món ăn thanh đạm, không quá cầu kỳ. Các lễ vật mặn thường bao gồm:
- Gà luộc: Gà luộc nguyên con, da vàng ươm, tượng trưng cho sự sung túc, đầy đủ.
- Heo quay: Heo quay nguyên con, da giòn, thịt thơm ngon. Đây là món ăn cao cấp, thường được dùng trong các gia đình có điều kiện.
- Canh măng: Canh măng nấu với thịt gà hoặc thịt heo, tượng trưng cho sự thanh tịnh, tinh khiết.
- Nộm: Nộm thập cẩm, nộm đu đủ, nộm hoa chuối… để dâng lên ông Táo.
- Cơm: Cơm trắng dẻo thơm, tượng trưng cho sự no đủ.
Cá chép
Cá chép là vật phẩm quan trọng nhất trong mâm cúng ông Táo. Theo truyền thuyết, cá chép sẽ hóa rồng để đưa ông Táo về trời. Vì vậy, cá chép tượng trưng cho sự may mắn, thuận lợi.
- Cá chép sống: Nên chọn cá chép tươi, khỏe mạnh, có kích thước vừa phải. Cá chép sống sẽ được thả ra sông, hồ sau khi cúng.
- Cá chép giấy: Nếu không tiện thả cá chép sống, có thể dùng cá chép giấy để thay thế. Cá chép giấy sẽ được hóa vàng cùng với các đồ mã khác.
Hương, hoa, đèn, nến
- Hương: Nên chọn hương thơm nhẹ nhàng, thanh tao. Không nên dùng hương có mùi quá nồng.
- Hoa: Ngoài hoa tươi để dâng lên bàn thờ, có thể dùng hoa sen, hoa cúc để cắm vào lọ.
- Đèn, nến: Dùng để thắp sáng trên bàn thờ, tạo không khí trang nghiêm.
Vàng mã
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Soạn Đồ Lễ Vật Cúng Ông Tổ
- Tiền vàng: Nên chọn tiền vàng có chất lượng tốt, không quá nhiều màu sắc sặc sỡ.
- Mũ áo cho ông Táo: Gồm có mũ, áo, giày, nón… để ông Táo mặc khi về trời.
Văn khấn ông Táo
Văn khấn ông Táo là phần quan trọng trong nghi lễ cúng ông Táo. Dưới đây là bài văn khấn ông Táo phổ biến:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương
Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.
Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại: …
Hôm nay, ngày 23 tháng Chạp, tín chủ chúng con thành tâm sắp sửa hương hoa, lễ vật, các thứ cúng dâng, bày ra trước án, kính cẩn tấu trình: Nhờ ân đức thần linh, Thổ địa, Táo quân, chúng con đã thụ hưởng phước lộc trong năm qua.
Nhân ngày ông Táo về chầu Trời, chúng con chọn được lễ mọn, sắp sửa hương hoa, lễ vật, các thứ cúng dâng, bày ra trước án, kính cẩn tấu trình.
Chúng con kính mời: ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân, ngài Bản gia Táo Quân, ngài Bản gia Thổ Địa, ngài Bản gia Thổ Kỳ, ngài Bản gia Thổ Công.
Cúi xin các ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật. Phù trì cho chúng con được an khang, thịnh vượng, gặp nhiều may mắn trong năm mới.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Trình tự cúng ông Táo
Bước 1: Chuẩn bị
Có thể bạn quan tâm: Cách Soạn Mâm Cúng Chay: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A-z Cho Người Mới Bắt Đầu
- Dọn dẹp sạch sẽ bàn thờ, bếp núc.
- Chuẩn bị đầy đủ các lễ vật theo hướng dẫn ở trên.
- Chuẩn bị bài văn khấn ông Táo.
Bước 2: Cúng
- Bày mâm cúng lên bàn thờ.
- Thắp hương, đèn, nến.
- Đọc bài văn khấn ông Táo.
- Cúng khoảng 15-20 phút.
Bước 3: Thả cá chép
- Sau khi cúng xong, mang cá chép ra sông, hồ để thả.
- Nếu dùng cá chép giấy, thì hóa vàng cùng với các đồ mã khác.
Những lưu ý khi cúng ông Táo
- Thời gian cúng: Nên cúng vào buổi chiều, trước 12 giờ đêm ngày 23 tháng Chạp.
- Tâm thành: Việc cúng ông Táo quan trọng nhất là lòng thành kính. Lễ vật không cần quá cầu kỳ, miễn sao thể hiện được tấm lòng thành của gia chủ.
- Tôn trọng truyền thống: Nên tuân theo các phong tục, nghi lễ truyền thống khi cúng ông Táo.
- Không lãng phí: Không nên chuẩn bị quá nhiều lễ vật, gây lãng phí.
- Thả cá chép đúng cách: Nên thả cá chép vào những nơi có nước sạch, không nên thả vào những nơi có nước ô nhiễm.
Những điều kiêng kỵ khi cúng ông Táo
- Không cúng vào buổi sáng: Theo quan niệm dân gian, buổi sáng là thời gian ông Táo bận rộn với công việc trên trời, không thể về nhận lễ vật.
- Không cúng đồ mặn cho người theo đạo Phật: Những gia đình theo đạo Phật thì chỉ nên cúng đồ chay.
- Không cúng đồ sống: Không nên cúng các loại đồ sống như thịt sống, cá sống…
- Không cúng đồ đã qua sử dụng: Không nên cúng các loại đồ đã qua sử dụng như quần áo cũ, giày dép cũ…
- Không cúng đồ có màu sắc sặc sỡ: Không nên cúng các loại đồ có màu sắc sặc sỡ, quá nhiều màu.
Cách sắm đồ cúng ông Táo cho gia đình hiện đại
Với cuộc sống hiện đại bận rộn, nhiều gia đình không có nhiều thời gian để chuẩn bị mâm cúng ông Táo cầu kỳ. Dưới đây là một số gợi ý để sắm đồ cúng ông Táo một cách đơn giản mà vẫn đầy đủ:
- Chọn mâm cúng sẵn: Hiện nay có nhiều cửa hàng cung cấp mâm cúng ông Táo sẵn, bao gồm đầy đủ các lễ vật cần thiết. Gia đình chỉ cần mua về và bày lên bàn thờ.
- Tự chuẩn bị đơn giản: Có thể tự chuẩn bị một mâm cúng đơn giản với các lễ vật cơ bản như: hoa tươi, trái cây, xôi gấc, chè, rượu, cá chép.
- Sử dụng cá chép giấy: Nếu không tiện thả cá chép sống, có thể dùng cá chép giấy để thay thế.
Lời kết
Việc sắm đồ cúng ông Táo là một nghi lễ truyền thống quan trọng trong văn hóa tâm linh của người Việt. Dù cuộc sống có hiện đại đến đâu, thì việc giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống vẫn là điều cần thiết. Hy vọng rằng với hướng dẫn chi tiết cách sắm đồ cúng ông Táo trên đây, các gia đình sẽ có thể chuẩn bị một mâm cúng trọn vẹn, thể hiện được lòng thành kính với ông Táo và mong cầu một năm mới an lành, may mắn.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 5, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
