Tịnh Độ Cư Sĩ Phật Hội Việt Nam (TĐCSPHVN) là một trong những tổ chức Phật giáo có bề dày lịch sử và đóng góp tích cực cho xã hội Việt Nam. Với tôn chỉ “Phước huệ – song tu” và phương châm “tu học – hành thiện – ích nước – lợi dân”, giáo hội này đã trải qua hơn 90 năm hình thành và phát triển, mang đến nhiều giá trị nhân văn sâu sắc cho cộng đồng.
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Trung Quốc Thời Phong Kiến: Hành Trình Dưới Bóng Râm Hoàng Đế
Lịch sử hình thành và phát triển
Người sáng lập: Đức Tông sư Minh Trí
TĐCSPHVN được sáng lập bởi ông Nguyễn Văn Bồng (pháp danh Nguyễn Trung Trí), sinh năm 1886 tại xã Tân Mỹ, tỉnh Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp). Là con thứ bảy trong một gia đình nho học, ông mang trong mình tư chất thông minh và sẵn sàng giác ngộ chân lý Phật giáo.
Đức Tông sư Minh Trí không chỉ là một nhà tu hành mà còn là một người yêu nước, cứu đời. Ông đã vận dụng tri thức phật học sẵn có để chuyển tải giáo lý thành thơ ca, kinh sách dưới dạng Phật ngôn đối đáp ngắn gọn, dễ hiểu, giúp mọi người tiếp cận Phật giáo một cách tự nhiên hơn. Đồng thời, ông khuyến khích mọi người tham gia các hoạt động từ thiện nhân đạo, giúp đỡ người nghèo và hỗ trợ cách mạng.
Giai đoạn đầu hình thành (1931-1934)
Năm 1931-1934 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong lịch sử giáo hội. Khi số lượng tín đồ ngày càng đông, vấn đề tài chính để phục vụ hành đạo trở nên cấp thiết. Đức Tông sư cùng Bà Cô Năm và các môn đệ đã vào Đồng Tháp Mười để khẩn đất, khai hoang làm ruộng.
Nhờ sự tận tụy của Bà Cô Năm và các hội viên thiện tín, họ đã khai khẩn được 10.000 công đất tại xã Mỹ Thọ, huyện Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay là xã Mỹ Quý, tỉnh Đồng Tháp). Tại đây, Bà Cô Năm đã dựng lên ngôi chùa Tịnh độ đầu tiên – Hưng Phước Tự – tại ấp Mỹ Phước, xã Mỹ Quý.
Chính thức được công nhận (1934-1953)
Năm 1934, chính quyền thuộc Pháp đã cấp giấy phép số 619 ngày 20-2-1934 để TĐCSPHVN hoạt động (lúc đó chỉ có sáu chữ “Tịnh độ Cư sỹ Phật hội”). Đến thời Việt Nam Cộng Hòa, giáo hội được xác định tính hợp pháp bằng Nghị định số 83/MI/DAP ngày 22-12-1953, khi đó tên gọi đã đầy đủ tám chữ “Tịnh độ Cư sỹ Phật hội Việt Nam”.
Hồi sinh và phát triển (1995-nay)
Sau ngày giải phóng miền Nam, hệ thống tổ chức giáo hội không còn hoạt động đầy đủ như trước, nhưng các hội quán vẫn sinh hoạt bình thường. Năm 1995, tại Tổ đình Hưng Minh Tự (số 145, Lý Chiêu Hoàng, phường 10, quận 6, TP.HCM), 120 vị chức sắc, cao niên trong toàn hội đã họp bàn và thành lập Hội đồng Trị sự.
Giáo hội chính thức được Nhà nước công nhận là tổ chức tôn giáo có tư cách pháp nhân vào ngày 27-11-2007. Hiện nay, giáo hội đang ở giữa nhiệm kỳ IV (2019-2024) với nhiều hoạt động sôi nổi và thiết thực.
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Tại Anh Quốc: Hành Trình Hình Thành Và Phát Triển
Giáo lý và giáo luật
Hệ thống giáo lý tu học
TĐCSPHVN lấy giáo lý Phật đà làm gốc nhưng được diễn đạt ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với đời sống của người dân lao động Nam bộ. Hệ thống giáo lý bao gồm các quyển kinh, luật, luận căn bản:
Lễ bái lục phương là quyển kinh xuyên suốt toàn bộ giáo lý, hướng về người cư sĩ tại gia, sống tích cực nhập thế giữa đời thường mà không đánh mất tâm tính bản nhiên thanh tịnh.
Phu thê ngôn lận dùng hình thức đối đáp giữa hai vợ chồng nhằm đạt tới sự diễn dịch “ý nghĩa ở ngoài lời nói”, khuyến khích người tu hành từ tư tưởng đến hành động đều phải quả quyết, không thoái chuyển.
Đạo đức ghi lại lời thuyết giảng về ý nghĩa và phương pháp thực hành đạo đức của Đức Tông Sư Minh Trí, chủ trương đạo đức là cái then chốt của văn minh cũng như của khoa học.
Giới luật thuyết minh quan điểm của người tu Phật, nhất là người cư sĩ tại gia, nêu rõ tính chất nghiêm minh, cẩn trọng mà người cư sĩ tại gia nếu phát tâm thọ trì Bồ tát giới cũng có thể đạt được những thành tựu như người xuất gia.
Học Phật vấn đáp là bộ Phật học phổ thông bao quát nhiều trình độ, thuyết minh rõ về Giáo hội Tăng già, vấn đề Tam qui, chơn lý tu học, xác định giá trị cũng như vị trí vững chắc của người cư sĩ tại gia trong Phật đạo.
Phương pháp kiến tánh trình bày từng giai đoạn của quá trình tu học để đạt được Kiến Tánh, giúp người tu hành xa lìa được thiên kiến để thực hành trung đạo.
Giáo luật và tổ chức
Giáo luật của TĐCSPHVN là những quy định cụ thể trong việc phân công, phân nhiệm cho các hàng chức sắc, chức việc, hội viên, tín đồ. Hệ thống tổ chức bao gồm:
Chức sắc là những tín đồ đã qua các khóa học giáo lý hoặc y lý, thi và đỗ tốt nghiệp, được tấn phong nếu hội đủ các tiêu chuẩn. Hệ thống chức sắc gồm có:
- Môn Tu Huệ: Huấn sư, Giảng sư, Phó Giảng sư, Giảng viên, Thuyết Trình viên
- Môn Tu Phước: Huấn sư Y khoa, Giảng sư Y khoa, Phó Giảng sư Y khoa, Giảng viên Y khoa, Chức sắc Y tế Phước thiện bậc 2
Chức việc là những người giữ các vị trí trong các Ban (Ban Trị sự các cấp và các Ban giúp việc cho Ban trị sự trung ương), được bầu cử theo nhiệm kỳ.
Hệ thống tổ chức gồm có:
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Tây Tạng Thờ Ai? Khám Phá Tín Ngưỡng, Tông Phái Và Các Địa Điểm Tâm Linh
- Cấp Trung ương: Ban Trị sự Trung ương, đứng đầu là Chánh Hội trưởng
- Cấp Tỉnh/Thành: Ban Trị sự Tỉnh/Thành hội, đứng đầu là Hội trưởng
- Cấp Phường/Xã: Ban Trị sự Chi hội, đứng đầu là Trưởng ban
Giáo lễ và nghi thức
TĐCSPHVN hành lễ tuy đơn giản nhưng thành kính. Hằng năm có hai ngày lễ lớn:
- Ngày 8-4 âm lịch: Lễ Phật đản và Đại hội thường niên ngành Y tế phước thiện, đồng thời bầu Ban lãnh đạo Trung ương
- Ngày 23-8 âm lịch: Lễ kỷ niệm ngày viên tịch của Đức Tông Sư Minh Trí – Giáo chủ TĐCSPHVN, và Đại hội thường niên ngành Đạo đức
Hằng tháng vào ngày mùng một và 15 âm lịch là những ngày lễ sóc vọng, làm lễ qui y cho tín đồ mới nhập đạo và thuyết giảng giáo lý. Ngoài ra còn tổ chức những ngày lễ chung của đạo Phật như rằm tháng Giêng, rằm tháng bảy, rằm tháng 10…
Hiện trạng hoạt động
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Trà Vinh: Truyền Thống, Phát Triển Và Những Đóng Góp Ý Nghĩa
Quy mô và cơ sở
Hiện nay, TĐCSPHVN có khoảng 1.500.000 chức sắc, chức việc, tín đồ, hội viên (trong đó khoảng 650.000 tín đồ đã quy y), gần 1.000 y sĩ, y sinh và khoảng 5.000 chức sắc, chức việc.
Giáo hội đã thành lập được 210 Chi hội (tổ chức tôn giáo trực thuộc) ở 210 phòng thuốc nam phước thiện, phân bố ở 23 tỉnh, thành phố từ Khánh Hòa tới Cà Mau. Trụ sở của Ban Trị sự Trung ương Giáo hội TĐCSPHVN đặt tại Tổ đình Hưng Minh Tự, số 45 Lý Chiêu Hoàng, phường 10, quận 6, TP.HCM.
Đào tạo và bồi dưỡng
Ban giảng huấn đạo đức Trung ương thường xuyên mở các khóa đào tạo nhằm nâng cao trình độ cho đội ngũ giảng viên và tín đồ. Trong nhiệm kỳ II (2014-2019), Ban Chấp hành Đạo đức Trung ương đã đào tạo được:
- 4.406 giáo lý viên căn bản
- 446 thuyết trình viên cấp 1
- 420 thuyết trình viên cấp II: 130; 279 huyết trình viên cấp III
Ban Trị sự Trung ương đã mở 02 khóa học trọng điểm:
- Khoá tu nghiệp giảng viên với 101 khóa sinh (năm 2014)
- Khoá duy thức học (năm 2018) với 127 khóa sinh tốt nghiệp
Y tế phước thiện
Hoạt động y tế phước thiện là một trong những hoạt động nổi bật của TĐCSPHVN. Giáo hội hiện có 3 trung tâm đào tạo nhân lực cho các phòng thuốc nam tại TP.HCM, Long An và Cà Mau.
Ban Trị sự Trung ương đã hoàn thiện bộ tài liệu giảng dạy y sỹ (cấp I, II và III), Huấn viên y khoa và bộ giáo trình môn châm cứu. Trong nhiệm kỳ vừa qua, Ban Trị sự Trung ương đã liên tục mở các khóa đào tạo, rèn luyện về chuyên môn lẫn đạo đức, tổ chức các khóa học dành cho y sỹ, y sinh từ trung ương đến các tỉnh, thành hội.
Theo số liệu báo cáo, trong nhiệm kỳ qua đã thực hiện việc khám, chữa bệnh cho tổng số 21.882.763 người, số thuốc phát ra là 74.304.143 thang; thuốc viên, thuốc tán là 75.007kg; ngoài ra còn tham gia hoạt động cứu trợ xã hội khác được 50.569.339.000đ. Với số thuốc kể trên, tạm quy thành tiền trong nhiệm kỳ qua, TĐCSPHVN đã đóng góp cho công tác an sinh, xã hội tương đương số tiền là hơn 867 tỷ đồng.
Hoạt động từ thiện xã hội
Trong thời gian vừa qua, từ Ban Trị sự Trung ương đến Chi hội đã hướng dẫn, vận động tín đồ cùng nhau phát triển các phòng thuốc nam phước thiện, tham gia hoạt động từ thiện, nhân đạo trong các đợt thiên tai, đặc biệt là từ khi bùng phát dịch Covid-19. Giáo hội đã chung tay cùng chính quyền tích cực hỗ trợ cả về vật chất, tinh thần với giá trị nhiều tỷ đồng.
Giá trị nhân văn và đóng góp xã hội
Tinh thần “Phước huệ song tu”
Tinh thần “Phước huệ song tu” là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của TĐCSPHVN. Đây là phương pháp tu tập kết hợp giữa việc làm phước (từ thiện, bố thí) và tuệ (học hỏi, tu tập). Người tu theo tinh thần này không chỉ tích lũy công đức mà còn phát triển trí tuệ, hướng tới giải thoát giác ngộ.
Gắn kết đạo và đời
TĐCSPHVN là một trong những tổ chức Phật giáo tiên phong trong việc gắn kết đạo và đời. Giáo hội không chỉ quan tâm đến việc tu tập tâm linh mà còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, từ thiện, y tế, giáo dục. Điều này thể hiện tinh thần nhập thế của Phật giáo Việt Nam, luôn gần gũi và hỗ trợ cộng đồng.
Đóng góp cho y tế cộng đồng
Với hệ thống 210 phòng thuốc nam phước thiện trải dài từ Khánh Hòa đến Cà Mau, TĐCSPHVN đã góp phần quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, miền núi nơi điều kiện y tế còn nhiều khó khăn. Việc khám chữa bệnh miễn phí, phát thuốc cho người nghèo đã trở thành hoạt động thường xuyên và ý nghĩa của giáo hội.
Đào tạo nhân lực chất lượng
TĐCSPHVN không chỉ đào tạo về mặt tâm linh mà còn quan tâm đến việc đào tạo chuyên môn y tế. Việc tổ chức các khóa học, huấn luyện cho y sĩ, y sinh giúp nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân.
Tầm nhìn và định hướng phát triển
Tiếp tục phát huy truyền thống “Phước huệ song tu”
Trong thời gian tới, TĐCSPHVN tiếp tục phát huy truyền thống “Phước huệ song tu”, không ngừng nâng cao chất lượng tu tập và hoạt động từ thiện. Giáo hội hướng tới việc trở thành một tổ chức Phật giáo có uy tín, đóng góp tích cực cho sự nghiệp phát triển đất nước.
Mở rộng hoạt động từ thiện xã hội
Giáo hội sẽ tiếp tục mở rộng và nâng cao hiệu quả các hoạt động từ thiện xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực y tế, giáo dục, cứu trợ thiên tai. Đồng thời, giáo hội cũng sẽ quan tâm hơn đến các hoạt động bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu.
Đào tạo đội ngũ kế thừa
Việc đào tạo đội ngũ kế thừa là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của giáo hội. TĐCSPHVN sẽ tiếp tục đầu tư vào công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ chức sắc, chức việc, y sĩ, y sinh có trình độ chuyên môn cao, đạo đức tốt, đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời kỳ mới.
TĐCSPHVN với bề dày lịch sử hơn 90 năm đã và đang khẳng định vị trí, vai trò của mình trong đời sống xã hội Việt Nam. Với tinh thần “Phước huệ song tu” và phương châm “tu học – hành thiện – ích nước – lợi dân”, giáo hội này将继续 là một trong những tổ chức Phật giáo có đóng góp tích cực cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng và xã hội.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 12, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
