Lễ hội Yên Tử, một trong những lễ hội tôn giáo và văn hóa lớn nhất của Việt Nam, là nơi hội tụ tinh hoa văn hóa tâm linh, lịch sử và truyền thống dân tộc. Mỗi dịp xuân về, hàng triệu du khách lại đổ về non thiêng Yên Tử để hành hương, chiêm bái, tìm về cội nguồn và cầu nguyện cho một năm mới an lành, hạnh phúc. Nhưng có bao giờ bạn tự hỏi, lễ hội Yên Tử tổ chức thờ cúng ai? Đây không chỉ là một câu hỏi đơn thuần về tôn giáo, mà còn là hành trình tìm hiểu về một vị Phật hoàng đặc biệt, người đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử và tâm thức người Việt.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Hội Mùng 5 Tháng 5 Cúng Ai? Nghi Thức, Ý Nghĩa Và Phong Tục Cần Biết
Tưởng niệm Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông
Hành trình từ Hoàng đế đến Đạo sư
Lễ hội Yên Tử tổ chức thờ cúng ai? Câu trả lời đầu tiên và quan trọng nhất là Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông. Ngài không chỉ là một vị Hoàng đế anh minh, vị tướng tài ba, mà còn là một nhà tư tưởng, một bậc Đạo sư vĩ đại, người đã sáng lập ra Thiền phái Trúc Lâm – dòng Thiền đầu tiên của Việt Nam.
Trần Nhân Tông, tên húy là Trần Khâm, sinh năm 1258, là vị Hoàng đế thứ ba của triều đại nhà Trần. Cuộc đời của Ngài là một hành trình đầy ấn tượng, từ một vị Hoàng đế trị vì đất nước, lãnh đạo nhân dân đánh tan giặc Nguyên Mông, đến một vị Thiền sư tu hành nơi núi rừng Yên Tử, tìm về cõi Niết Bàn.
Sau khi đánh tan giặc Nguyên Mông lần thứ hai, Trần Nhân Tông nhận ra rằng chiến tranh, quyền lực và vinh hoa phú quý chỉ là phù du, không mang lại sự an lạc thực sự. Năm 1299, Ngài nhường ngôi cho Thái tử Trần Thuyên (Trần Anh Tông) và lên núi Yên Tử tu hành, từ bỏ ngai vàng, từ bỏ cung điện, từ bỏ mọi thứ để tìm về cõi tịch tĩnh.
Sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử
Trên non thiêng Yên Tử, Trần Nhân Tông đã tu hành, nghiên cứu và phát triển tư tưởng Thiền tông, kết hợp tinh hoa của Phật giáo Ấn Độ, Phật giáo Trung Hoa với bản sắc văn hóa Việt Nam. Năm 1300, Ngài chính thức xuất gia, lấy pháp hiệu là Hương Vân Đại Đầu Đà và tự xưng là Trúc Lâm Đại sĩ.
Trần Nhân Tông đã khai sáng ra Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, một dòng Thiền mang đậm bản sắc Việt Nam, lấy “vô tâm” làm cốt lõi, nhấn mạnh vào “trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật”, tức là trực tiếp chỉ ra tâm người, thấy rõ bản tánh để thành Phật. Ngài giảng dạy rằng, Phật tính vốn có ở mọi người, chỉ cần buông bỏ chấp niệm, sống an nhiên tự tại, thì ai cũng có thể thành Phật.
Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử không chỉ là một dòng Thiền, mà còn là một tư tưởng triết học, một lối sống, một tinh thần yêu nước, gắn bó với dân tộc. Tư tưởng của Trần Nhân Tông đã ảnh hưởng sâu sắc đến văn hóa, tư tưởng, đạo đức, lối sống của người Việt Nam cho đến tận ngày nay.
Niết Bàn trên non thiêng Yên Tử
Sau nhiều năm tu hành, hành đạo, Trần Nhân Tông đã viên tịch (nhập Niết Bàn) vào ngày 4 tháng 12 năm 1308, tại am Ngọa Vân, trên núi Yên Tử. Đây là một sự kiện lớn trong lịch sử Phật giáo Việt Nam, đánh dấu sự ra đi của một vị Phật hoàng, một vị tổ sư đã để lại cho hậu thế một di sản tinh thần vô giá.
Ngày nay, am Ngọa Vân vẫn là một địa điểm linh thiêng, là nơi mà hàng triệu du khách hành hương đến để chiêm bái, tưởng niệm và tìm về cội nguồn tâm linh. Nơi đây, không khí thiêng liêng, tĩnh lặng, khiến cho người ta cảm nhận được sự hiện diện của một bậc Đạo sư vĩ đại, người đã dành cả cuộc đời để tìm kiếm chân lý và truyền bá ánh sáng Phật pháp.
Tưởng niệm các vị Tổ sư Trúc Lâm
Thiền sư Pháp Loa – Đệ nhị tổ
Lễ hội Yên Tử tổ chức thờ cúng ai? Ngoài Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông, lễ hội còn tưởng niệm các vị Tổ sư Trúc Lâm, những người đã kế thừa và phát triển tư tưởng của Ngài.
Thiền sư Pháp Loa (1284 – 1330), pháp danh là Huyền Quang, là đệ tử xuất sắc của Trần Nhân Tông, được Ngài truyền y bát, trở thành Đệ nhị tổ của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Pháp Loa là một vị thiền sư có trí tuệ uyên bác, đạo hạnh cao cả, đã có nhiều đóng góp to lớn trong việc xây dựng và phát triển Thiền phái Trúc Lâm.
Ngài đã kế thừa và phát triển tư tưởng của Trần Nhân Tông, tiếp tục truyền bá Phật pháp, hoằng dương chánh pháp, xây dựng chùa chiền, đào tạo Tăng chúng. Pháp Loa còn là một nhà thơ, một nhà văn, để lại nhiều tác phẩm văn học có giá trị.
Thiền sư Huyền Quang – Đệ tam tổ
Thiền sư Huyền Quang (1254 – 1334), pháp danh là Pháp Loa, là Đệ tam tổ của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Ngài là một vị thiền sư có đạo hạnh cao cả, trí tuệ uyên bác, được Trần Nhân Tông hết lời khen ngợi.
Huyền Quang là một bậc thầy của nhiều vị vua, được phong là Quốc sư. Ngài đã có nhiều đóng góp to lớn trong việc truyền bá Phật pháp, hoằng dương chánh pháp, xây dựng chùa chiền, đào tạo Tăng chúng. Huyền Quang còn là một nhà thơ, một nhà văn, để lại nhiều tác phẩm văn học có giá trị.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Hội Trung Thu Thờ Cúng Ai? Những Điều Cần Biết Về Nghi Thức Truyền Thống
Các vị Tổ sư khác
Ngoài ba vị Tổ sư chính của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, lễ hội còn tưởng niệm các vị Tổ sư khác, những người đã có công lao trong việc xây dựng và phát triển Thiền phái, góp phần làm rạng rỡ truyền thống Phật giáo Việt Nam.
Tưởng niệm các vị vua Trần
Các vị vua nhà Trần
Lễ hội Yên Tử tổ chức thờ cúng ai? Lễ hội còn tưởng niệm các vị vua nhà Trần, những người đã có công lao to lớn trong việc đánh tan giặc Nguyên Mông, bảo vệ nền độc lập dân tộc, và góp phần xây dựng, phát triển Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
Trần Hưng Đạo (Trần Quốc Tuấn), vị tướng tài ba, người đã lãnh đạo quân dân Đại Việt đánh tan giặc Nguyên Mông ba lần, là một vị vua có công lao to lớn. Ngài còn là một vị thiền sư, có mối quan hệ thân thiết với Trần Nhân Tông, thường xuyên lui tới Yên Tử để tu hành, trao đổi về Phật pháp.
Trần Thánh Tông, cha của Trần Nhân Tông, là một vị vua anh minh, có công lao to lớn trong việc xây dựng đất nước, phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục. Ngài cũng là một vị thiền sư, có mối quan hệ thân thiết với Trần Nhân Tông.
Trần Anh Tông, con trai của Trần Nhân Tông, là vị vua kế nhiệm, cũng là một vị thiền sư, có mối quan hệ thân thiết với Trần Nhân Tông.
Tưởng niệm công lao
Lễ hội Yên Tử là dịp để tưởng niệm công lao của các vị vua nhà Trần, những người đã có công lao to lớn trong việc bảo vệ nền độc lập dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước, và góp phần làm rạng rỡ truyền thống Phật giáo Việt Nam.
Tưởng niệm các vị thần linh, anh hùng dân tộc
Các vị thần linh
Lễ hội Yên Tử tổ chức thờ cúng ai? Ngoài các vị Phật, các vị Tổ sư, các vị vua, lễ hội còn tưởng niệm các vị thần linh, những người được coi là có công lao trong việc bảo vệ đất nước, bảo vệ nhân dân.
Thần Núi Yên Tử, được coi là vị thần bảo hộ cho núi Yên Tử, là một trong những vị thần linh được thờ cúng trong lễ hội. Người ta tin rằng, thần Núi Yên Tử có công lao trong việc bảo vệ non thiêng Yên Tử, giúp cho du khách hành hương được an toàn.
Thần Sông, được coi là vị thần bảo hộ cho con sông chảy qua núi Yên Tử, cũng là một trong những vị thần linh được thờ cúng trong lễ hội. Người ta tin rằng, thần Sông có công lao trong việc bảo vệ con sông, giúp cho du khách hành hương được an toàn.
Các anh hùng dân tộc
Lễ hội Yên Tử còn tưởng niệm các anh hùng dân tộc, những người có công lao to lớn trong việc bảo vệ đất nước, bảo vệ nhân dân.
Phạm Ngũ Lão, một vị tướng tài ba, người có công lao to lớn trong việc đánh tan giặc Nguyên Mông, là một trong những anh hùng dân tộc được tưởng niệm trong lễ hội.
Trần Khánh Dư, một vị tướng tài ba, người có công lao to lớn trong việc đánh tan giặc Nguyên Mông, cũng là một trong những anh hùng dân tộc được tưởng niệm trong lễ hội.
Tưởng niệm tổ tiên, ông bà, cha mẹ
Có thể bạn quan tâm: Lễ Hội Thờ Cúng Vua Hùng: Nguồn Cội, Ý Nghĩa Và Những Phong Tục Truyền Thống
Tưởng niệm tổ tiên
Lễ hội Yên Tử tổ chức thờ cúng ai? Ngoài các vị Phật, các vị Tổ sư, các vị vua, các vị thần linh, các anh hùng dân tộc, lễ hội còn là dịp để tưởng niệm tổ tiên, ông bà, cha mẹ, những người đã khuất.
Trong văn hóa Việt Nam, tưởng niệm tổ tiên là một nét văn hóa truyền thống, thể hiện lòng hiếu thảo, biết ơn đối với những người đã khuất. Lễ hội Yên Tử là dịp để con cháu tưởng niệm tổ tiên, cầu nguyện cho tổ tiên được an nghỉ nơi cõi Niết Bàn.
Cầu nguyện cho tổ tiên
Trong lễ hội, du khách thường dâng hương, dâng hoa, dâng phẩm vật lên các vị Phật, các vị Tổ sư, các vị vua, các vị thần linh, các anh hùng dân tộc, và cầu nguyện cho tổ tiên, ông bà, cha mẹ được an nghỉ nơi cõi Niết Bàn.
Tưởng niệm các vị Bồ Tát, các vị Thánh
Các vị Bồ Tát
Lễ hội Yên Tử tổ chức thờ cúng ai? Ngoài các vị Phật, các vị Tổ sư, các vị vua, các vị thần linh, các anh hùng dân tộc, tổ tiên, lễ hội còn tưởng niệm các vị Bồ Tát, các vị Thánh, những người được coi là có công lao trong việc bảo vệ đất nước, bảo vệ nhân dân.
Bồ Tát Quan Thế Âm, vị Bồ Tát có lòng từ bi vô hạn, được coi là vị Bồ Tát cứu khổ cứu nạn, là một trong những vị Bồ Tát được thờ cúng trong lễ hội.
Bồ Tát Địa Tạng, vị Bồ Tát có lòng từ bi vô hạn, được coi là vị Bồ Tát cứu độ chúng sinh nơi địa ngục, cũng là một trong những vị Bồ Tát được thờ cúng trong lễ hội.
Các vị Thánh
Thánh Gióng, vị anh hùng có công lao to lớn trong việc đánh tan giặc Ân, là một trong những vị Thánh được tưởng niệm trong lễ hội.
Thánh Mẫu Liễu Hạnh, vị Thánh mẫu có công lao to lớn trong việc bảo vệ đất nước, bảo vệ nhân dân, cũng là một trong những vị Thánh được tưởng niệm trong lễ hội.
Ý nghĩa của việc thờ cúng trong lễ hội Yên Tử
Ý nghĩa tôn giáo
Việc thờ cúng trong lễ hội Yên Tử có ý nghĩa tôn giáo sâu sắc. Đây là dịp để du khách hành hương thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với các vị Phật, các vị Tổ sư, các vị vua, các vị thần linh, các anh hùng dân tộc, tổ tiên, các vị Bồ Tát, các vị Thánh.
Việc thờ cúng còn là dịp để du khách hành hương cầu nguyện cho bản thân, gia đình, tổ tiên được an lành, hạnh phúc, bình an.
Ý nghĩa văn hóa
Việc thờ cúng trong lễ hội Yên Tử còn có ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Đây là dịp để du khách hành hương tìm hiểu về lịch sử, về truyền thống, về văn hóa tâm linh của dân tộc.
Lễ hội Yên Tử là một di sản văn hóa phi vật thể, là biểu tượng của tinh thần yêu nước, của truyền thống hiếu học, của tinh thần đoàn kết, của bản sắc văn hóa Việt Nam.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Hội Mùng 5 Tháng 5 Cúng Gì: Những Nghi Thức, Lễ Vật Và Ý Nghĩa Sâu Sắc
Ý nghĩa giáo dục
Việc thờ cúng trong lễ hội Yên Tử còn có ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Đây là dịp để du khách hành hương học hỏi về đạo đức, về nhân cách, về lối sống, về tinh thần yêu nước.
Lễ hội Yên Tử là dịp để du khách hành hương tìm hiểu về tư tưởng của Trần Nhân Tông, về tinh thần của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, về truyền thống hiếu học, về tinh thần đoàn kết, về bản sắc văn hóa Việt Nam.
Hoạt động thờ cúng trong lễ hội Yên Tử
Dâng hương, dâng hoa
Dâng hương, dâng hoa là một trong những hoạt động thờ cúng chính trong lễ hội Yên Tử. Du khách hành hương thường dâng hương, dâng hoa lên các vị Phật, các vị Tổ sư, các vị vua, các vị thần linh, các anh hùng dân tộc, tổ tiên, các vị Bồ Tát, các vị Thánh.
Việc dâng hương, dâng hoa thể hiện lòng thành kính, biết ơn, cầu nguyện cho bản thân, gia đình, tổ tiên được an lành, hạnh phúc, bình an.
Cầu nguyện
Cầu nguyện là một trong những hoạt động thờ cúng chính trong lễ hội Yên Tử. Du khách hành hương thường cầu nguyện cho bản thân, gia đình, tổ tiên được an lành, hạnh phúc, bình an.
Cầu nguyện còn là dịp để du khách hành hương tìm về cội nguồn, tìm về tâm linh, tìm về sự an lạc, tìm về sự bình an.
Tham gia các nghi lễ
Tham gia các nghi lễ là một trong những hoạt động thờ cúng chính trong lễ hội Yên Tử. Du khách hành hương thường tham gia các nghi lễ như: lễ rước, lễ cúng, lễ dâng hương, lễ cầu nguyện.
Các nghi lễ được tổ chức trang nghiêm, long trọng, thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với các vị Phật, các vị Tổ sư, các vị vua, các vị thần linh, các anh hùng dân tộc, tổ tiên, các vị Bồ Tát, các vị Thánh.
Tham quan các di tích
Tham quan các di tích là một trong những hoạt động thờ cúng chính trong lễ hội Yên Tử. Du khách hành hương thường tham quan các di tích như: chùa Đồng, am Ngọa Vân, chùa Hoa Yên, chùa Trúc Lâm, chùa Một Mái.
Việc tham quan các di tích giúp du khách hành hương tìm hiểu về lịch sử, về truyền thống, về văn hóa tâm linh của dân tộc.
Kết luận
Lễ hội Yên Tử tổ chức thờ cúng ai? Đây là một câu hỏi không có câu trả lời đơn giản, mà là một hành trình tìm hiểu về một vị Phật hoàng đặc biệt, về một dòng Thiền mang đậm bản sắc Việt Nam, về một di sản văn hóa phi vật thể, về một biểu tượng của tinh thần yêu nước, về một truyền thống hiếu học, về một tinh thần đoàn kết, về một bản sắc văn hóa Việt Nam.
Lễ hội Yên Tử là dịp để du khách hành hương thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với các vị Phật, các vị Tổ sư, các vị vua, các vị thần linh, các anh hùng dân tộc, tổ tiên, các vị Bồ Tát, các vị Thánh. Đây là dịp để du khách hành hương cầu nguyện cho bản thân, gia đình, tổ tiên được an lành, hạnh phúc, bình an. Đây là dịp để du khách hành hương tìm hiểu về lịch sử, về truyền thống, về văn hóa tâm linh của dân tộc. Đây là dịp để du khách hành hương học hỏi về đạo đức, về nhân cách, về lối sống, về tinh thần yêu nước.
Lễ hội Yên Tử là một di sản văn hóa phi vật thể, là biểu tượng của tinh thần yêu nước, của truyền thống hiếu học, của tinh thần đoàn kết, của bản sắc văn hóa Việt Nam. Đây là một lễ hội đặc biệt, một lễ hội thiêng liêng, một lễ hội ý nghĩa, một lễ hội đáng để du khách hành hương tìm hiểu, trải nghiệm và tham gia.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 9, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
