Lễ hội thờ cúng Vua Hùng là một trong những sự kiện văn hóa tâm linh lớn nhất, thiêng liêng nhất của dân tộc Việt Nam. Hàng năm, vào ngày 10 tháng 3 âm lịch, cả nước lại hướng về Đất Tổ, về vùng núi Nghĩa Lĩnh, Phú Thọ để tưởng nhớ công ơn dựng nước của các Vua Hùng – những vị anh hùng khai sáng nền văn hiến dân tộc. Không chỉ là một lễ hội, đây còn là biểu tượng của tinh thần “Uống nước nhớ nguồn”, là sợi dây kết nối hàng ngàn năm lịch sử, là minh chứng hùng hồn cho truyền thống đoàn kết, yêu nước và bản sắc văn hóa đặc sắc của người Việt. Bài viết này sẽ cùng bạn tìm hiểu sâu hơn về nguồn gốc, ý nghĩa, quy mô tổ chức và những phong tục truyền thống độc đáo của lễ hội này.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Hội Cồng Chiêng Tây Nguyên Thờ Cúng Ai? Tìm Hiểu Nét Đẹp Văn Hóa Tâm Linh
Tổng quan về lễ hội thờ cúng Vua Hùng
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng, hay còn gọi là Giỗ Tổ Hùng Vương, là một lễ hội truyền thống được tổ chức hàng năm nhằm tưởng niệm các vua Hùng – những vị vua đầu tiên của nước Văn Lang, theo truyền thuyết đã có công dựng nước. Đây là một trong những lễ hội lớn nhất và có ý nghĩa văn hóa, lịch sử sâu sắc nhất của dân tộc Việt Nam, thể hiện tinh thần “Uống nước nhớ nguồn” và lòng biết ơn sâu sắc đối với các bậc tiền nhân.
Nguồn gốc và lịch sử hình thành
Nguồn gốc của lễ hội thờ cúng Vua Hùng gắn liền với truyền thuyết về thời đại Hùng Vương, thời kỳ đầu tiên trong lịch sử dựng nước của dân tộc ta, kéo dài hơn 2.000 năm, trải qua 18 đời vua. Truyền thuyết kể rằng, các vua Hùng đóng đô ở vùng núi Nghĩa Lĩnh (nay thuộc tỉnh Phú Thọ) và đã có công khai hoang, lập làng, dạy dân trồng lúa, chăn nuôi, làm nghề thủ công, đặt ra các phong tục tập quán, góp phần hình thành nên nền văn minh lúa nước ở Việt Nam.
Việc thờ cúng các vua Hùng có từ rất lâu đời, bắt đầu bằng hình thức thờ cúng trong gia đình, dòng họ, sau đó phát triển thành nghi lễ thờ cúng cộng đồng. Ban đầu, lễ hội được tổ chức ở các địa phương có liên quan đến thời đại Hùng Vương, sau đó tập trung về Kinh đô nước Văn Lang – vùng núi Nghĩa Lĩnh, nơi có các di tích gắn liền với công lao dựng nước của các vua Hùng như Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng, Lăng Hùng Vương, Đền Giếng, Đền Tổ Mẫu Âu Cơ, v.v.
Trải qua các triều đại phong kiến, lễ hội thờ cúng Vua Hùng ngày càng được mở rộng và phát triển, trở thành một lễ hội quốc gia. Vào thời nhà Nguyễn, lễ hội được tổ chức rất trọng thể, có sự tham dự của các quan viên triều đình. Sau năm 1945, lễ hội được tổ chức theo hình thức nhân dân tự nguyện, mang đậm bản sắc dân gian. Năm 2007, lễ hội Giỗ Tổ Hùng Vương được chính thức công nhận là lễ hội cấp quốc gia. Đến năm 2012, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Nghị quyết về việc lấy ngày 10 tháng 3 âm lịch hàng năm làm Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương – một ngày lễ lớn của cả nước.
Quy mô và tầm ảnh hưởng của lễ hội
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng không chỉ là một lễ hội địa phương mà đã trở thành một lễ hội có quy mô toàn quốc, thu hút sự tham gia của hàng triệu người dân từ khắp mọi miền Tổ quốc và kiều bào ở nước ngoài. Mỗi dịp lễ hội, khu di tích lịch sử Đền Hùng trở thành điểm hội tụ của cả dân tộc, nơi diễn ra các hoạt động tưởng niệm, tri ân và giao lưu văn hóa.
Tầm ảnh hưởng của lễ hội vượt xa khỏi phạm vi một lễ hội truyền thống. Đây là dịp để cả dân tộc cùng nhau ôn lại truyền thống dựng nước và giữ nước hào hùng, khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và ý thức bảo vệ, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Lễ hội cũng là nơi để các thế hệ con cháu thể hiện lòng biết ơn, tưởng nhớ công lao của các bậc tiền nhân đã có công dựng nước, qua đó giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Năm 2012, UNESCO đã ghi danh “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, khẳng định giá trị văn hóa, lịch sử và tinh thần to lớn của lễ hội thờ cúng Vua Hùng, không chỉ đối với người Việt Nam mà còn đối với cộng đồng quốc tế.
Các nghi thức chính trong lễ hội thờ cúng Vua Hùng
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng diễn ra trong nhiều ngày, với hàng loạt các nghi thức, lễ hội và hoạt động văn hóa phong phú, đa dạng. Trong đó, có những nghi thức chính, thiêng liêng nhất, được tổ chức trang trọng và được người dân chờ đón nhất.
Lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng
Lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng là nghi thức trang trọng nhất, thiêng liêng nhất trong lễ hội. Nghi thức này được tổ chức vào ngày 10 tháng 3 âm lịch hàng năm, tại Đền Thượng trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh. Đây là thời khắc linh thiêng, khi cả dân tộc cùng hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công ơn dựng nước của các bậc tiên vương.
Lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng được tổ chức theo nghi thức truyền thống, với sự tham gia của các quan chức nhà nước, đại diện các ban, ngành, đoàn thể trung ương và địa phương, các vị lão thành cách mạng, các anh hùng, liệt sĩ, các nhân sĩ, trí thức, các nhà khoa học, các doanh nhân, các nghệ sĩ, đại diện các tôn giáo, các dân tộc, các lực lượng vũ trang và đông đảo nhân dân cả nước.
Nghi thức bắt đầu bằng phần lễ rước kiệu, trong đó các kiệu dâng lễ vật được rước từ Đền Hạ lên Đền Thượng. Tiếp theo là phần lễ dâng hương, trong đó các đại biểu dâng hương, dâng hoa, dâng lễ vật lên bàn thờ các Vua Hùng. Sau đó là phần lễ đọc Chúc văn, trong đó đại diện Ban Tổ chức đọc Chúc văn tưởng niệm các Vua Hùng, ôn lại truyền thống dựng nước và giữ nước hào hùng của dân tộc, khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và ý thức bảo vệ, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng không chỉ là một nghi thức tôn giáo mà còn là một nghi thức chính trị, thể hiện sự kế thừa và phát huy truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc, thể hiện sự đoàn kết, nhất trí của cả dân tộc trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Lễ rước kiệu
Lễ rước kiệu là một trong những nghi thức quan trọng, có ý nghĩa biểu tượng sâu sắc trong lễ hội thờ cúng Vua Hùng. Nghi thức này được tổ chức vào ngày 9 tháng 3 âm lịch, ngay trước ngày chính lễ. Lễ rước kiệu là hình thức rước các kiệu dâng lễ vật từ các địa phương, các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân lên Đền Thượng để dâng lên các Vua Hùng.
Lễ rước kiệu được tổ chức rất trang trọng, với sự tham gia của hàng ngàn người, bao gồm các đội rước kiệu, các đội nhạc lễ, các đội múa, các đội văn nghệ, các đội biểu diễn nghệ thuật truyền thống. Các kiệu dâng lễ vật được trang trí rất đẹp, lộng lẫy, với các hoa văn, họa tiết truyền thống, thể hiện sự tôn kính, biết ơn của con cháu đối với các bậc tiên vương.
Lễ rước kiệu không chỉ là một nghi thức tôn giáo mà còn là một lễ hội văn hóa, thể hiện sự phong phú, đa dạng của văn hóa dân tộc, thể hiện tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái của nhân dân cả nước. Qua lễ rước kiệu, người dân các vùng miền có dịp giao lưu, trao đổi, học hỏi lẫn nhau, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.
Lễ hội văn hóa – thể thao
Bên cạnh các nghi thức tôn giáo, lễ hội thờ cúng Vua Hùng còn có rất nhiều hoạt động văn hóa – thể thao đặc sắc, hấp dẫn, thu hút sự tham gia của hàng ngàn người dân và du khách. Các hoạt động này không chỉ góp phần làm cho lễ hội thêm phần sôi động, mà còn là dịp để quảng bá, giới thiệu các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Hội Mùng 5 Tháng 5 Cúng Gì: Những Nghi Thức, Lễ Vật Và Ý Nghĩa Sâu Sắc
Một trong những hoạt động văn hóa – thể thao đặc sắc nhất là hội thi gói bánh chưng, bánh giầy. Đây là một trong những phong tục truyền thống của dân tộc ta, gắn liền với truyền thuyết về thời đại Hùng Vương. Hội thi gói bánh chưng, bánh giầy không chỉ là dịp để người dân thể hiện tài năng, khéo léo trong việc gói bánh, mà còn là dịp để giáo dục truyền thống, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Ngoài ra, còn có rất nhiều các hoạt động văn hóa – thể thao khác như: hội thi giã bánh giầy, hội thi kéo co, hội thi vật dân tộc, hội thi cờ tướng, hội thi hát xoan, hội thi hát chèo, hội thi múa sạp, hội thi múa lân, hội thi múa rồng, hội thi biểu diễn nghệ thuật truyền thống, v.v. Các hoạt động này không chỉ góp phần làm cho lễ hội thêm phần sôi động, mà còn là dịp để người dân các vùng miền có dịp giao lưu, trao đổi, học hỏi lẫn nhau, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.
Những phong tục truyền thống độc đáo trong lễ hội
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng không chỉ là một lễ hội tôn giáo mà còn là một lễ hội văn hóa, với rất nhiều phong tục truyền thống độc đáo, mang đậm bản sắc dân tộc. Những phong tục này không chỉ thể hiện sự tôn kính, biết ơn của con cháu đối với các bậc tiên vương, mà còn là dịp để giáo dục truyền thống, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Tục gói bánh chưng, bánh giầy
Tục gói bánh chưng, bánh giầy là một trong những phong tục truyền thống đặc sắc nhất trong lễ hội thờ cúng Vua Hùng. Đây là một phong tục có từ rất lâu đời, gắn liền với truyền thuyết về thời đại Hùng Vương.
Theo truyền thuyết, vào thời các vua Hùng, có một lần vua cha muốn truyền ngôi cho một trong các hoàng tử. Vua cha ra điều kiện, ai dâng lên được món ăn ngon nhất, ý nghĩa nhất thì sẽ được truyền ngôi. Các hoàng tử đua nhau tìm kiếm các món ăn ngon, lạ. Riêng hoàng tử Lang Liêu, vì mồ côi mẹ từ nhỏ, không có ai chỉ bảo, nên rất lo lắng. Một đêm, Lang Liêu nằm mơ thấy một vị thần hiện lên, bảo ông rằng: “Trong trời đất, không gì quý bằng hạt gạo, vì đó là thức ăn nuôi sống con người. Cha con hãy lấy gạo nếp làm bánh hình tròn và hình vuông, để tượng trưng cho Trời và Đất. Hãy lấy lá bọc ngoài, bên trong để nhân thịt, đậu xanh, mỡ lợn, để tượng trưng cho sự giao hòa âm dương, để cúng Trời Đất và các Tiên vương, thì sẽ được toại nguyện”.
Lang Liêu làm theo lời dặn của vị thần, gói bánh chưng hình vuông (tượng trưng cho Đất) và bánh giầy hình tròn (tượng trưng cho Trời). Khi dâng lên vua cha, hai loại bánh này được đánh giá là ngon nhất, ý nghĩa nhất, vì thể hiện được lòng hiếu thảo, sự khéo léo, tinh thần cần cù, sáng tạo của con người. Vua cha rất hài lòng, bèn truyền ngôi cho Lang Liêu.
Từ đó, tục gói bánh chưng, bánh giầy trở thành một phong tục truyền thống của dân tộc ta, được duy trì cho đến ngày nay. Trong lễ hội thờ cúng Vua Hùng, tục gói bánh chưng, bánh giầy được tổ chức rất trang trọng, với sự tham gia của hàng ngàn người dân và du khách. Đây không chỉ là dịp để người dân thể hiện tài năng, khéo léo trong việc gói bánh, mà còn là dịp để giáo dục truyền thống, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Tục rước nước
Tục rước nước là một phong tục truyền thống đặc sắc khác trong lễ hội thờ cúng Vua Hùng. Đây là một phong tục có từ rất lâu đời, gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và tín ngưỡng thờ nước của người Việt.
Theo phong tục này, vào ngày 8 tháng 3 âm lịch, các cụ cao niên trong làng, xã sẽ tổ chức lễ rước nước từ các con suối, con sông gần đó về Đền Hùng để dùng trong các nghi lễ dâng hương, dâng lễ vật. Lễ rước nước được tổ chức rất trang trọng, với sự tham gia của các đội rước kiệu, các đội nhạc lễ, các đội múa, các đội văn nghệ.
Tục rước nước không chỉ là một phong tục tôn giáo mà còn là một phong tục văn hóa, thể hiện sự gắn bó mật thiết giữa con người với thiên nhiên, thể hiện sự tôn kính, biết ơn của con cháu đối với các bậc tiên vương. Qua tục rước nước, người dân thể hiện lòng thành kính, sự biết ơn đối với các vị thần linh, các bậc tiên vương đã có công dựng nước, giữ nước, đã có công khai hoang, lập làng, dạy dân trồng lúa, chăn nuôi, làm nghề thủ công.
Tục cúng cơm mới
Tục cúng cơm mới là một phong tục truyền thống đặc sắc khác trong lễ hội thờ cúng Vua Hùng. Đây là một phong tục có từ rất lâu đời, gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và tín ngưỡng thờ lúa gạo của người Việt.
Theo phong tục này, vào dịp lễ hội, các gia đình sẽ làm cơm mới từ những hạt gạo mới thu hoạch, nấu thành cơm trắng, thơm ngon, dâng lên bàn thờ tổ tiên, các vị thần linh, các bậc tiên vương để tạ ơn vì đã phù hộ cho mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Tục cúng cơm mới không chỉ là một phong tục tôn giáo mà còn là một phong tục văn hóa, thể hiện sự gắn bó mật thiết giữa con người với thiên nhiên, thể hiện sự biết ơn, lòng hiếu thảo của con cháu đối với các bậc tiên vương. Qua tục cúng cơm mới, người dân thể hiện lòng thành kính, sự biết ơn đối với các vị thần linh, các bậc tiên vương đã có công dựng nước, giữ nước, đã có công khai hoang, lập làng, dạy dân trồng lúa, chăn nuôi, làm nghề thủ công.
Ý nghĩa văn hóa – lịch sử của lễ hội thờ cúng Vua Hùng
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng không chỉ là một lễ hội tôn giáo mà còn là một lễ hội văn hóa – lịch sử, có ý nghĩa sâu sắc đối với dân tộc ta. Đây là dịp để cả dân tộc cùng nhau ôn lại truyền thống dựng nước và giữ nước hào hùng, khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và ý thức bảo vệ, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Biểu tượng của tinh thần “Uống nước nhớ nguồn”
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng là biểu tượng sinh động nhất của tinh thần “Uống nước nhớ nguồn” – một truyền thống đạo lý cao đẹp của dân tộc Việt Nam. Tinh thần này thể hiện lòng biết ơn, sự kính trọng của con cháu đối với các bậc tiền nhân, những người đã có công dựng nước, giữ nước, đã có công khai hoang, lập làng, dạy dân trồng lúa, chăn nuôi, làm nghề thủ công.
Tinh thần “Uống nước nhớ nguồn” không chỉ thể hiện qua việc thờ cúng, tưởng niệm các vua Hùng, mà còn thể hiện qua việc gìn giữ, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, qua việc giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, qua việc phát huy tinh thần đoàn kết, yêu nước, ý thức bảo vệ, xây dựng Tổ quốc.
Góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc
Có thể bạn quan tâm: Lễ Hội Mùng 5 Tháng 5 Cúng Ai? Nghi Thức, Ý Nghĩa Và Phong Tục Cần Biết
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng là một trong những lễ hội có quy mô lớn nhất, có ý nghĩa văn hóa – lịch sử sâu sắc nhất của dân tộc ta. Đây là dịp để người dân các vùng miền có dịp giao lưu, trao đổi, học hỏi lẫn nhau, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.
Thông qua các nghi thức, lễ hội, hoạt động văn hóa – thể thao, lễ hội thờ cúng Vua Hùng góp phần gìn giữ, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống như: tục gói bánh chưng, bánh giầy, tục rước nước, tục cúng cơm mới, hát xoan, hát chèo, múa sạp, múa lân, múa rồng, v.v. Đây là những giá trị văn hóa đặc sắc, độc đáo, có giá trị lớn về mặt lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, góp phần làm phong phú, đa dạng nền văn hóa dân tộc.
Tăng cường tinh thần đoàn kết, yêu nước
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng là dịp để cả dân tộc cùng nhau hướng về cội nguồn, cùng nhau ôn lại truyền thống dựng nước và giữ nước hào hùng, khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc. Đây là dịp để người dân các vùng miền có dịp giao lưu, trao đổi, học hỏi lẫn nhau, góp phần tăng cường tinh thần đoàn kết, yêu nước.
Tinh thần đoàn kết, yêu nước là một trong những truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, được hun đúc qua hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước. Tinh thần này đã giúp dân tộc ta vượt qua biết bao khó khăn, thử thách, giành được độc lập, tự do, thống nhất Tổ quốc. Trong thời bình, tinh thần đoàn kết, yêu nước tiếp tục được phát huy, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phát triển đất nước.
Địa điểm tổ chức lễ hội thờ cúng Vua Hùng
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng được tổ chức hàng năm tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng, thuộc xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Đây là nơi có các di tích gắn liền với công lao dựng nước của các vua Hùng như Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng, Lăng Hùng Vương, Đền Giếng, Đền Tổ Mẫu Âu Cơ, v.v.
Khu di tích lịch sử Đền Hùng
Khu di tích lịch sử Đền Hùng là một quần thể di tích lịch sử – văn hóa gắn liền với thời đại Hùng Vương, nằm trên núi Nghĩa Lĩnh, thuộc xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Khu di tích có diện tích khoảng 700 ha, bao gồm các di tích chính như: Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng, Lăng Hùng Vương, Đền Giếng, Đền Tổ Mẫu Âu Cơ, v.v.
Đền Hạ là ngôi đền được xây dựng đầu tiên trong quần thể di tích Đền Hùng, nằm ở chân núi Nghĩa Lĩnh. Đền Hạ là nơi thờ các vua Hùng, các hoàng tử, công chúa thời Hùng Vương. Đền Trung nằm trên sườn núi Nghĩa Lĩnh, là nơi thờ các vua Hùng và các hoàng tử, công chúa thời Hùng Vương. Đền Thượng nằm trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh, là nơi thờ các vua Hùng, các hoàng tử, công chúa thời Hùng Vương, và là nơi diễn ra lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng vào ngày 10 tháng 3 âm lịch hàng năm.
Lăng Hùng Vương nằm trên núi Nghĩa Lĩnh, là nơi an táng các vua Hùng. Lăng được xây dựng vào năm 1917, theo kiến trúc hình tháp, cao 13,5m, gồm 3 tầng, mỗi tầng có 8 góc. Đền Giếng nằm ở sườn núi Nghĩa Lĩnh, là nơi thờ Mị Nương, con gái vua Hùng thứ 18, người đã có công đào giếng cho dân làng. Đền Tổ Mẫu Âu Cơ nằm trên núi Nghĩa Lĩnh, là nơi thờ Tổ Mẫu Âu Cơ, vợ của Lạc Long Quân, mẹ của các vua Hùng.
Khu di tích lịch sử Đền Hùng là một trong những di tích lịch sử – văn hóa quan trọng nhất của đất nước, là nơi ghi dấu những dấu ấn lịch sử, văn hóa của thời đại Hùng Vương, là nơi để người dân cả nước và kiều bào ở nước ngoài tìm về cội nguồn, tưởng nhớ công ơn dựng nước của các vua Hùng.
Các địa điểm liên quan khác
Ngoài Khu di tích lịch sử Đền Hùng, còn có rất nhiều các địa điểm liên quan khác ở tỉnh Phú Thọ và các tỉnh lân cận, nơi có các di tích, dấu tích gắn liền với thời đại Hùng Vương.
Một trong những địa điểm liên quan khác là Khu di tích lịch sử Cổ Loa, thuộc huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội. Đây là nơi từng là kinh đô của nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương. Theo truyền thuyết, An Dương Vương là con cháu của các vua Hùng, và Cổ Loa là nơi có nhiều dấu tích gắn liền với thời đại Hùng Vương.
Một địa điểm khác là Khu di tích lịch sử Làng Gióng, thuộc huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội. Đây là nơi thờ Thánh Gióng, một trong “Tứ bất tử” trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Theo truyền thuyết, Thánh Gióng là một vị anh hùng đã có công đánh giặc cứu nước vào thời các vua Hùng.
Ngoài ra, còn có rất nhiều các địa điểm khác như: Khu di tích lịch sử Đền Mẫu, thuộc huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ; Khu di tích lịch sử Đền Thề, thuộc huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ; Khu di tích lịch sử Đền Đồng Cổ, thuộc huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ; v.v. Đây là những địa điểm có giá trị lịch sử, văn hóa lớn, góp phần làm phong phú, đa dạng nền văn hóa dân tộc.
Những lưu ý khi tham gia lễ hội thờ cúng Vua Hùng
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng là một lễ hội lớn, có quy mô toàn quốc, thu hút sự tham gia của hàng triệu người dân và du khách. Để có thể tham gia lễ hội một cách trọn vẹn, an toàn và ý nghĩa, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
Chuẩn bị về thời gian và hành trình
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng được tổ chức hàng năm vào ngày 10 tháng 3 âm lịch. Tuy nhiên, các hoạt động của lễ hội thường diễn ra trong nhiều ngày, từ ngày 6 đến ngày 12 tháng 3 âm lịch. Vì vậy, bạn cần lên kế hoạch về thời gian và hành trình sao cho phù hợp.
Nếu bạn đi từ các tỉnh, thành phố xa, bạn nên đi vào các ngày trước để tránh tình trạng tắc đường, kẹt xe vào ngày chính lễ. Bạn cũng nên tìm hiểu trước về các phương tiện đi lại, các điểm dừng chân, nghỉ ngơi, ăn uống để có thể di chuyển một cách thuận tiện, an toàn.
Trang phục và thái độ khi tham gia
Có thể bạn quan tâm: Lễ Hội Mùng 5 Tháng 5 Thì Cúng Ai: Ý Nghĩa Và Các Nghi Lễ Truyền Thống
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng là một lễ hội có tính chất tôn nghiêm, thiêng liêng. Vì vậy, khi tham gia lễ hội, bạn cần chú ý đến trang phục và thái độ của mình.
Về trang phục, bạn nên mặc quần áo kín đáo, lịch sự, không nên mặc quần áo hở hang, sặc sỡ. Bạn cũng nên mang giày dép phù hợp, dễ đi, để có thể di chuyển một cách thuận tiện trên các con đường dốc, đá sỏi.
Về thái độ, bạn cần thể hiện sự tôn kính, biết ơn đối với các bậc tiên vương. Bạn nên giữ gìn trật tự, an ninh, không chen lấn, xô đẩy, không gây ồn ào, làm mất trật tự tại các di tích, các điểm tham quan. Bạn cũng nên giữ gìn vệ sinh chung, không xả rác bừa bãi, không hút thuốc tại các khu vực cấm.
Các quy định về hành vi, an ninh trật tự
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng là một lễ hội lớn, có quy mô toàn quốc, thu hút sự tham gia của hàng triệu người dân và du khách. Vì vậy, để đảm bảo an ninh, trật tự, an toàn cho lễ hội, Ban Tổ chức lễ hội đã đưa ra một số quy định về hành vi, an ninh trật tự.
Bạn cần tuân thủ các quy định về an ninh, trật tự, không chen lấn, xô đẩy, không gây ồn ào, làm mất trật tự tại các di tích, các điểm tham quan. Bạn cũng cần tuân thủ các quy định về an toàn, không mang theo các vật dụng dễ cháy, nổ, không mang theo các vật dụng có thể gây nguy hiểm cho người khác.
Ngoài ra, bạn cũng cần tuân thủ các quy định về vệ sinh, không xả rác bừa bãi, không hút thuốc tại các khu vực cấm, không mang theo các vật dụng có thể gây ô nhiễm môi trường.
Các hoạt động văn hóa – du lịch xung quanh lễ hội
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng không chỉ là một lễ hội tôn giáo mà còn là một lễ hội văn hóa – du lịch, thu hút sự tham gia của hàng triệu người dân và du khách. Xung quanh lễ hội, có rất nhiều các hoạt động văn hóa – du lịch đặc sắc, hấp dẫn, góp phần làm cho lễ hội thêm phần sôi động, phong phú.
Các tour du lịch về Đất Tổ
Mỗi dịp lễ hội thờ cúng Vua Hùng, rất nhiều các công ty du lịch trong và ngoài nước đều tổ chức các tour du lịch về Đất Tổ. Các tour du lịch này không chỉ đưa du khách đến tham quan, dâng hương tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng, mà còn đưa du khách đến tham quan các địa điểm du lịch khác ở tỉnh Phú Thọ và các tỉnh lân cận.
Một trong những tour du lịch phổ biến nhất là tour du lịch Đền Hùng – Khu di tích lịch sử Cổ Loa – Khu di tích lịch sử Làng Gióng. Tour du lịch này đưa du khách đến tham quan, dâng hương tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng, sau đó đưa du khách đến tham quan Khu di tích lịch sử Cổ Loa, thuộc huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội, nơi từng là kinh đô của nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương. Cuối cùng, tour du lịch đưa du khách đến tham quan Khu di tích lịch sử Làng Gióng, thuộc huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội, nơi thờ Thánh Gióng, một trong “Tứ bất tử” trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam.
Ngoài ra, còn có rất nhiều các tour du lịch khác như: tour du lịch Đền Hùng – Khu di tích lịch sử Đền Mẫu – Khu di tích lịch sử Đền Thề; tour du lịch Đền Hùng – Khu di tích lịch sử Đền Đồng Cổ – Khu di tích lịch sử Đền Hạ; v.v. Đây là những tour du lịch có giá trị lớn về mặt lịch sử, văn hóa, góp phần làm phong phú, đa dạng nền văn hóa dân tộc.
Các hoạt động văn hóa truyền thống
Xung quanh lễ hội thờ cúng Vua Hùng, có rất nhiều các hoạt động văn hóa truyền thống đặc sắc, hấp dẫn, góp phần làm cho lễ hội thêm phần sôi động, phong phú.
Một trong những hoạt động văn hóa truyền thống đặc sắc nhất là hát xoan. Hát xoan là một loại hình nghệ thuật dân gian có từ rất lâu đời, gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và tín ngưỡng thờ lúa gạo của người Việt. Hát xoan thường được biểu diễn trong các dịp lễ hội, các ngày hội làng, các buổi sinh hoạt cộng đồng.
Ngoài hát xoan, còn có rất nhiều các hoạt động văn hóa truyền thống khác như: hát chèo, múa sạp, múa lân, múa rồng, biểu diễn nghệ thuật truyền thống, v.v. Đây là những hoạt động văn hóa truyền thống có giá trị lớn về mặt lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, góp phần làm phong phú, đa dạng nền văn hóa dân tộc.
Ẩm thực đặc sản của vùng Đất Tổ
Vùng Đất Tổ Phú Thọ không chỉ nổi tiếng với lễ hội thờ cúng Vua Hùng, mà còn nổi tiếng với rất nhiều các món ăn đặc sản, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Một trong những món ăn đặc sản nổi tiếng nhất là bánh chưng Lang Liêu. Bánh chưng Lang Liêu là loại bánh chưng được làm theo phương pháp truyền thống, với gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn, lá dong, được gói thành hình vuông, tượng trưng cho Đất. Bánh chưng Lang Liêu có vị thơm ngon, dẻo mềm, béo ngậy, là món ăn không thể thiếu trong dịp lễ hội thờ cúng Vua Hùng.
Ngoài bánh chưng Lang Liêu, còn có rất nhiều các món ăn đặc sản khác như: gà hấp lá chanh, cá thính, măng rừng, rượu gạo, mật ong rừng, v.v. Đây là những món ăn đặc sản có giá trị lớn về mặt ẩm thực, góp phần làm phong phú, đa dạng nền ẩm thực dân tộc.
Lễ hội thờ cúng Vua Hùng là một lễ hội lớn, có ý nghĩa văn hóa – lịch sử sâu sắc, là biểu tượng của tinh thần “Uống nước nhớ nguồn”, là dịp để cả dân tộc cùng nhau hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công ơn dựng nước của các bậc tiên vương. Qua lễ hội, người dân cả nước và kiều bào ở nước ngoài có dịp giao lưu, trao đổi, học hỏi lẫn nhau, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tăng cường tinh thần đoàn kết, yêu nước. chuaphatanlongthanh.com hy vọng rằng, thông qua bài viết này, bạn đã có thêm những hiểu biết sâu sắc hơn về lễ hội thờ cúng Vua Hùng, và có thể tham gia lễ hội một cách trọn vẹn, an toàn và ý nghĩa.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 9, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
