Mâm cơm cúng hết tết là một nghi lễ quan trọng đánh dấu sự kết thúc của những ngày Tết Nguyên Đán, giúp gia đình bày tỏ lòng biết ơn với tổ tiên và cầu mong một năm mới bình an, thịnh vượng. Việc chuẩn bị một mâm cơm cúng đúng cách không chỉ thể hiện sự thành kính mà còn mang lại niềm tin, may mắn cho cả gia đình trong năm mới. Vậy mâm cơm cúng hết tết gồm những gì? Cách chuẩn bị ra sao? Bài cúng hết tết như thế nào? Hãy cùng chuaphatanlongthanh.com tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cơm Cúng 23/12: Ý Nghĩa, Mâm Lễ, Cách Sắp Xếp Và Những Điều Cần Biết
Tổng Quan Về Nghi Lễ Cúng Hết Tết
Mâm Cơm Cúng Hết Tết Là Gì?
Mâm cơm cúng hết tết, còn được gọi là lễ cúng “hóa vàng”, là nghi lễ truyền thống được thực hiện vào ngày mùng 3 hoặc mùng 4 Tết Nguyên Đán, tùy theo phong tục từng vùng miền. Đây là thời điểm các gia đình “hóa” các vật phẩm cúng trên bàn thờ để tiễn ông bà tổ tiên về âm giới, đồng thời khép lại những ngày Tết, quay trở lại nhịp sống thường nhật.
Ý Nghĩa Của Việc Cúng Hết Tết
Việc cúng hết tết mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:
- Tưởng nhớ và biết ơn tổ tiên: Đây là dịp để con cháu thể hiện lòng hiếu kính, nhắc nhở về cội nguồn, tổ tiên đã phù hộ cho gia đình một năm qua.
- Kết thúc chuỗi ngày Tết: Sau những ngày sum họp, vui chơi, lễ cúng giúp gia đình khép lại không khí Tết, bắt đầu một năm mới với tinh thần lao động, học tập.
- Cầu mong may mắn: Qua nghi lễ, gia đình cầu xin tổ tiên phù hộ cho một năm mới an lành, may mắn, làm ăn phát đạt.
Thời Điểm Thực Hiện Lễ Cúng
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cơm Cúng Hiện Đại: Tinh Hoa Gia Đình Trong Mỗi Bữa Ăn
Thời gian cúng hết tết thường được chọn vào:
- Mùng 3 Tết: Phổ biến ở miền Bắc.
- Mùng 4 Tết: Phổ biến ở miền Trung và miền Nam.
- Một số nơi chọn mùng 7 hoặc mùng 10 Tết.
Lưu ý: Nên chọn giờ đẹp, tránh giờ “xấu” theo lịch âm để buổi lễ diễn ra thuận lợi.
Cách Chuẩn Bị Mâm Cơm Cúng Hết Tết
1. Bày Bàn Thờ
Bắt đầu bằng việc dọn dẹp, lau chùi bàn thờ sạch sẽ. Sắp xếp lại các vật phẩm thờ cúng gọn gàng, trang nghiêm.
2. Các Món Ăn Chính
Mâm cơm cúng hết tết cần có các món ăn truyền thống, thể hiện lòng thành kính:
- Xôi: Màu sắc rực rỡ, tượng trưng cho sự no đủ, may mắn. Thường dùng xôi gấc, xôi đậu xanh.
- Bánh chưng/Bánh tét: Biểu tượng của văn hóa Tết, không thể thiếu trong các dịp lễ cúng.
- Canh măng: Tượng trưng cho sự thanh tao, tinh khiết.
- Món mặn: Gà luộc, heo quay, thịt kho hột vịt, cá kho… Tùy theo điều kiện và phong tục từng nhà.
- Món xào: Miến xào, mộc nhĩ, nấm… thể hiện sự đa dạng, phong phú.
3. Mâm Ngũ Quả
Chọn 5 loại trái cây theo ngũ hành (kim, mộc, thủy, hỏa, thổ) để dâng lên tổ tiên, cầu mong sự cân bằng, hòa hợp.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cơm Cúng Các Bác: Ý Nghĩa, Chuẩn Bị Và Những Điều Cần Biết
4. Đồ Uống
- Rượu, trà: Dâng lên tổ tiên để thể hiện lòng kính trọng.
- Nước lọc: Tượng trưng cho sự thanh tao, tinh khiết.
5. Hoa Tươi
Hoa cúc, hoa lay ơn, hoa hồng… được chọn để dâng lên bàn thờ, tạo không khí trang nghiêm, thanh tịnh.
6. Đồ Cúng Khác
- Nhang, nến: Tạo ánh sáng, khói hương, giúp buổi lễ trở nên linh thiêng.
- Vàng mã: Bao gồm tiền vàng, quần áo, giày dép… để hóa cho tổ tiên.
- Bánh kẹo: Các loại bánh mứt, kẹo… để dâng lên tổ tiên.
Bài Cúng Hết Tết
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cơm Cúng Chia Phan Là Gì? Hướng Dẫn Chuẩn Bị Món Ăn Cho Ngày Cúng Chia Phan
Bài Cúng Mùng 3 Tết (Miền Bắc)
Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật. Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần. Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương. Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Long Mạch, Táo Quân, chư vị Tôn thần. Con kính lạy tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh. Tín chủ (chúng) con là: ………………………………………… Ngụ tại: ……………………………………………………………… Hôm nay là ngày mùng 3 tháng giêng năm ………. Chúng con là: …………………………………………………….. Thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án, xin kính cẩn tấu trình: Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Long Mạch, Táo Quân, chư vị Tôn thần, cúi xin các ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật. Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ …………, cúi xin các vị thương xót con cháu, linh thiêng giáng về linh sàng, phù hộ độ trì cho con cháu mạnh khỏe an khang, mọi việc hanh thông, có lộc có tài, tấn tài tấn lộc, vạn sự cát tường, bách sự như ý. Tạ ơn các ngài đã phù hộ độ trì cho gia đình chúng con được bình an, hạnh phúc trong những ngày Tết. Giờ đây, chúng con xin được dâng lễ hóa vàng, kính cẩn tiễn các ngài về chốn linh thiêng. Kính chúc các ngài an hưởng, phù hộ độ trì cho con cháu. Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật!
Bài Cúng Mùng 4 Tết (Miền Nam, Miền Trung)
Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Đức Phật A Di Đà. Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần. Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương. Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Long Mạch, Táo Quân, chư vị Tôn thần. Con kính lạy tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh. Tín chủ (chúng) con là: ………………………………………… Ngụ tại: ……………………………………………………………… Hôm nay là ngày mùng 4 tháng giêng năm ………. Chúng con là: …………………………………………………….. Thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án, xin kính cẩn tấu trình: Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Long Mạch, Táo Quân, chư vị Tôn thần, cúi xin các ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật. Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ …………, cúi xin các vị thương xót con cháu, linh thiêng giáng về linh sàng, phù hộ độ trì cho con cháu mạnh khỏe an khang, mọi việc hanh thông, có lộc có tài, tấn tài tấn lộc, vạn sự cát tường, bách sự như ý. Tạ ơn các ngài đã phù hộ độ trì cho gia đình chúng con được bình an, hạnh phúc trong những ngày Tết. Giờ đây, chúng con xin được dâng lễ hóa vàng, kính cẩn tiễn các ngài về chốn linh thiêng. Kính chúc các ngài an hưởng, phù hộ độ trì cho con cháu. Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật!
Những Lưu Ý Khi Cúng Hết Tết
- Tâm thành: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Dù mâm cỗ có đơn giản hay cầu kỳ, chỉ cần lòng thành thì tổ tiên sẽ cảm nhận được.
- Chuẩn bị đầy đủ: Đảm bảo các món ăn, hoa quả, hương, nến… được chuẩn bị đầy đủ, sạch sẽ.
- Thời gian: Nên cúng vào buổi sáng, tránh buổi tối vì không khí âm u, không phù hợp với không khí trang nghiêm.
- Hóa vàng: Sau khi cúng xong, hóa vàng mã tại nơi quy định, tránh gây ô nhiễm môi trường.
- Tái sử dụng đồ cúng: Sau khi cúng, các món ăn, trái cây có thể được dùng để ăn hoặc biếu tặng người thân, không nên lãng phí.
Kết Luận
Mâm cơm cúng hết tết là một phần không thể thiếu trong văn hóa truyền thống của người Việt. Việc chuẩn bị một mâm cơm cúng đúng cách, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên sẽ mang lại niềm tin, may mắn cho cả gia đình trong năm mới. Hy vọng bài viết trên đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích để chuẩn bị một mâm cơm cúng hết tết trang trọng, ấm cúng. Đừng quên theo dõi chuaphatanlongthanh.com để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích khác về văn hóa, phong tục, đời sống.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 9, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
