Rằm tháng Giêng (hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu) là một trong những lễ quan trọng nhất trong năm, được ví như “lễ tết của mọi nhà”. Đây là thời điểm để con cháu thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên và thần linh, cầu mong một năm mới an lành, thịnh vượng. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về thời gian cũng như cách thức chuẩn bị cho nghi lễ này. Một trong những thắc mắc phổ biến nhất chính là: cúng rằm tháng giêng lúc mấy giờ? Câu trả lời không chỉ đơn giản là một mốc thời gian cụ thể, mà còn phụ thuộc vào mục đích của mỗi gia chủ.
Việc lựa chọn khung giờ cúng rằm tháng Giêng đúng phong tục truyền thống giúp gia chủ thể hiện được sự thành tâm và mong ước những điều tốt đẹp nhất sẽ đến với gia đình. Dù bạn là người theo đạo Phật, đạo giáo hay chỉ đơn giản là người con đất Việt muốn giữ gìn nét đẹp văn hóa thì việc hiểu biết về giờ cúng, bài cúng và các kiêng kỵ trong ngày này là vô cùng cần thiết. Dưới đây là những thông tin chi tiết và đầy đủ nhất để bạn và gia đình có một mùa Rằm tháng Giêng trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Và Bài Khấn Rằm Tháng Giêng Trọn Vẹn
Thời gian cúng Rằm tháng Giêng: Nên cúng vào giờ nào?
Theo quan niệm dân gian và trong các sách lịch sử, văn khấn, không có một quy định cứng nhắc về giờ cúng rằm tháng Giêng. Tuy nhiên, để lễ cúng được linh thiêng và thể hiện được lòng thành, người ta thường kiêng kỵ cúng quá muộn (sau 12 giờ trưa) và ưu tiên cúng vào ban ngày, khi dương khí còn vượng. Dưới đây là các khung giờ được coi là tốt nhất để cúng Rằm tháng Giêng.
Khung giờ Thìn (7h – 9h) và Tỵ (9h – 11h)
Đây là hai khung giờ được đánh giá cao nhất trong ngày để tiến hành các nghi lễ cúng bái. Theo các chuyên gia về văn hóa dân gian, đây là lúc dương khí thịnh, ánh sáng tràn đầy, khí trời trong lành, rất thích hợp để con người thể hiện sự thành kính đối với các đấng thần linh và tổ tiên.
Cúng Rằm tháng Giêng vào khung giờ này không chỉ giúp gia chủ đón nhận được năng lượng tích cực mà còn mang ý nghĩa “lấy may” cho cả ngày. Nhiều người quan niệm, cúng xong vào giờ Thìn hoặc Tỵ thì cả ngày sẽ được hanh thông, làm việc gì cũng thuận lợi. Đây là lúc các vị thần còn đang ở trần gian, vì vậy việc khấn vái sẽ dễ dàng “thấu đạt” đến tai thần linh hơn.
Khung giờ Ngọ (11h – 13h)
Giờ Ngọ (từ 11h trưa đến 13h) cũng là một khung giờ đẹp để cúng Rằm. Đây là lúc mặt trời lên cao nhất, dương khí mạnh mẽ nhất. Tuy nhiên, theo quan niệm truyền thống, nên hoàn thành lễ cúng trước khi bước vào giờ Ngọ (tức là trước 11h trưa) hoặc ngay khi vừa bước vào giờ Ngọ.
Nhiều gia đình kiêng cúng sau 12h trưa (giờ Thân, Dậu) vì đây là lúc dương khí suy, âm khí bắt đầu trỗi dậy, không tốt cho các nghi lễ cúng bái. Vì vậy, để trả lời cho câu hỏi “cúng rằm tháng giêng lúc mấy giờ”, khung giờ lý tưởng nhất là từ 7h đến 11h sáng.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Rằm Tháng 7 Ở Đâu? Top 10+ Địa Điểm Linh Thiêng Và Ý Nghĩa Nhất
Nên cúng Rằm tháng Giêng vào ngày nào?
Ngoài thắc mắc về giờ cúng, nhiều người cũng băn khoăn không biết nên cúng Rằm tháng Giêng vào ngày 14 hay ngày 15 tháng Giêng. Thực tế, cả hai ngày này đều có ý nghĩa riêng.
- Ngày 14 tháng Giêng (ngày sóc): Nhiều người quan niệm “tiên tiên hậu tết”, tức là cúng tết trước, Rằm sau. Vì vậy, họ sẽ làm lễ cúng Rằm vào ngày 14 để chuẩn bị sẵn sàng cho ngày Rằm trọn vẹn.
- Ngày 15 tháng Giêng (ngày Rằm): Đây là ngày chính, mang ý nghĩa lớn nhất. Các gia đình thường cúng vào buổi sáng hoặc trưa ngày 15.
Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu văn hóa, gia chủ có thể cúng vào bất kỳ ngày nào trong hai ngày 14 hoặc 15, miễn là thành tâm. Việc cúng vào ngày 14 hay 15 còn phụ thuộc vào lịch trình công việc của gia đình.
Chuẩn bị mâm cúng Rằm tháng Giêng như thế nào?
Mâm cúng Rằm tháng Giêng thường được chia làm hai loại: mâm cúng gia tiên và mâm cúng Phật, thần linh. Tùy vào điều kiện và tín ngưỡng của mỗi gia đình mà mâm cúng có thể khác nhau, nhưng không thể thiếu những lễ vật sau:
Mâm cúng Phật
Đây là mâm cúng quan trọng nhất, thể hiện sự tôn kính đối với Đức Phật. Mâm cúng Phật thường bao gồm:
- Hoa quả: Nên chọn các loại hoa quả tươi ngon, có màu sắc đẹp, tránh các loại quả có gai nhọn hoặc mùi hăng cay.
- Xôi chè: Xôi gấc (màu đỏ thể hiện sự may mắn) hoặc chè (chè trôi nước, chè bà cốt).
- Nước sạch: Một ly nước lọc sạch sẽ, trong veo.
- Hương hoa: Nhang (không tẩm hóa chất), hoa sen, hoa cúc, hoa huệ.
Lưu ý: Mâm cúng Phật không được cúng đồ mặn.
Mâm cúng gia tiên và thần linh
Đối với mâm cúng gia tiên và thần linh (ông Táo, thổ công), gia chủ có thể cúng mặn. Các lễ vật thường bao gồm:
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Cúng Rằm Tháng 7 Tại Nhà Trọ Đầy Đủ Và Tươm Tất
- Một con gà luộc: Gà trống luộc nguyên con (không cắt tiết) để thể hiện sự trọn vẹn.
- Mâm xôi: Xôi gấc hoặc xôi đỗ xanh.
- Món ăn mặn: Tùy từng vùng miền có thể có canh măng, nem rán, giò lụa, đĩa thịt luộc…
- Rượu, nước trà.
- Đĩa trầu cau, vàng mã.
Văn khấn cúng Rằm tháng Giêng chuẩn nhất
Văn khấn là phần không thể thiếu trong mỗi lần cúng bái. Gia chủ nên chuẩn bị sẵn bài văn khấn để đọc thành tâm. Dưới đây là bài văn khấn cúng Rằm tháng Giêng (cúng gia tiên và thần linh) phổ biến nhất:
“Nam mô A di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy các cụ tổ tiên, tiên nội ngoại, chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Hôm nay là ngày… tháng… năm…
Tín chủ con là: …
Ngụ tại: …
Thành tâm sắm lễ, hương hoa, trà quả, kim ngân, thỉnh cầu thần linh, gia tiên nội ngoại, mong phù hộ độ trì cho gia đình con được bình an, mạnh khỏe, làm ăn phát đạt, con cháu ngoan ngoãn, học hành tấn tới.
Chúng con kính mời các chư thần linh, gia tiên nội ngoại về thụ hưởng.
Nam mô A di Đà Phật!”
Đối với mâm cúng Phật, gia chủ chỉ cần tụng kinh A di Đà, kinh Vu Lan hoặc đọc bài khấn đơn giản, xin Phật chứng minh công đức.
Những điều kiêng kỵ trong ngày Rằm tháng Giêng
Để tránh những điều không may, người xưa có nhiều câu kiêng kỵ trong ngày Rằm tháng Giêng. Dù là quan niệm dân gian nhưng để giữ không khí trang nghiêm và lòng thành kính, gia chủ nên lưu ý:
- Không nên để hoa quả héo úa, dập nát: Lễ vật dâng cúng phải tươi ngon, thể hiện sự thành tâm. Không nên dùng các loại quả giả (nhựa) để cúng.
- Kiêng kỵ cúng sau 12h trưa: Như đã đề cập ở trên, nên cúng vào ban ngày, tốt nhất là trước 11h trưa.
- Không sát sinh: Trong ngày Rằm, đặc biệt là ngày Rằm tháng Giêng, nhiều người ăn chay để tích phúc, tránh sát sinh.
- Không tranh cãi, to tiếng: Ngày Rằm là ngày để tâm thanh tịnh, gia đình hòa thuận. Tranh cãi sẽ mang lại năng lượng tiêu cực.
- Kiêng cho vay hoặc mượn tiền: Quan niệm dân gian cho rằng, việc cho vay tiền vào ngày Rằm sẽ khiến tiền bạc của cả năm bị thất thoát, không giữ được của.
- Không nên đi chơi khuya, đi những nơi âm u: Cần giữ gìn sức khỏe và tránh những nơi tối tăm, ẩm thấp.
Ý nghĩa của việc cúng Rằm tháng Giêng
Rằm tháng Giêng không chỉ là một phong tục mà còn mang ý nghĩa văn hóa – tâm linh sâu sắc. Đây là ngày Tết Nguyên Tiêu, đánh dấu lần trăng tròn đầu tiên của năm mới.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Rằm Tháng 7 Gà Trống Hay Gà Mái: Đâu Là Lựa Chọn Đúng Theo Văn Hóa Truyền Thống?
- Đối với Phật giáo: Đây là ngày kỷ niệm Đức Phật thay y, cũng là ngày kết thúc kỳ an cư kiết hạ của Tăng Ni. Các phật tử thường đi lễ chùa, cầu bình an và làm phước.
- Đối với tín ngưỡng dân gian: Đây là ngày để tạ ơn các vị thần linh (Thổ công, Táo quân, Thủy thần…) đã phù hộ cho gia đình một năm qua.
- Đối với gia đình: Là ngày để con cháu tưởng nhớ đến công lao của tổ tiên, cầu mong tổ tiên phù hộ cho con cháu được mạnh khỏe, thành công.
Việc cúng Rằm tháng Giêng là cách để con người “nối lại” sợi dây liên kết giữa hai thế giới âm – dương, giữa người sống và người đã khuất.
Một số lưu ý khác khi cúng Rằm tháng Giêng
Bên cạnh việc xác định cúng rằm tháng giêng lúc mấy giờ, gia chủ cũng cần lưu ý một số điểm sau để lễ cúng được trọn vẹn:
- Chuẩn bị bài trí bàn thờ gọn gàng: Bàn thờ phải được lau dọn sạch sẽ, không để bụi bặm hay côn trùng. Lễ vật được sắp xếp ngay ngắn, đẹp mắt.
- Lựa chọn hoa cúng: Nên dùng hoa sen, hoa cúc, hoa huệ, hoa violet… Tránh dùng hoa giả, hoa có mùi hăng, hoa dâm bụt (có gai).
- Thắp nhang: Khi thắp nhang, nên thắp số lẻ (1, 3, 5, 7, 9) tùy theo bàn thờ to hay nhỏ. Không nên thắp nhang quá to gây khói bụi.
Việc cúng Rằm tháng Giêng không phải là mê tín mà là một nét đẹp văn hóa cần được gìn giữ. Hiểu rõ về giờ cúng, lễ vật và các quy tắc sẽ giúp bạn thực hiện nghi lễ một cách chuẩn mực nhất.
Lời khuyên cho các gia đình hiện đại
Cuộc sống hiện đại bận rộn, nhiều gia đình không có nhiều thời gian để chuẩn bị mâm cúng cúng quá cầu kỳ. Tuy nhiên, thành tâm là quan trọng nhất. Bạn có thể简化 (đơn giản hóa) mâm cúng, chỉ cần hoa quả, xôi chè, nước sạch là được.
Nếu bạn lo lắng về việc không nhớ rõ bài văn khấn hay không biết sắp xếp bàn thờ thế nào, có thể tham khảo thêm các nguồn thông tin uy tín hoặc các video hướng dẫn từ các kênh văn hóa, tâm linh. Đừng để việc cúng bái trở thành gánh nặng, hãy để nó là nơi nương tựa tinh thần cho cả gia đình.
Tóm lại, khung giờ đẹp nhất để cúng Rằm tháng Giêng là từ 7h đến 11h sáng ngày 14 hoặc 15 tháng Giêng. Đây là lúc dương khí vượng, phù hợp cho các nghi lễ trang trọng. Hy vọng những thông tin trên đã giải đáp được thắc mắc của bạn về cúng rằm tháng giêng lúc mấy giờ cũng như các vấn đề liên quan. Chúc bạn và gia đình có một mùa Rằm an lành, hạnh phúc.
Để cập nhật thêm nhiều thông tin văn hóa, kiến thức đời sống và mẹo vặt hay, bạn có thể truy cập vào website chuaphatanlongthanh.com để tìm hiểu thêm.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
