Tết Đoan Ngọ, hay còn gọi là Tết Đoan Dương, là một trong những lễ tết truyền thống quan trọng của người Việt, diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch. Đây không chỉ là ngày lễ để tưởng nhớ tổ tiên mà còn mang ý nghĩa “giết sâu bọ”, giúp con người xua tan bệnh tật, tinh thần sảng khoái. Để chuẩn bị một mâm cúng tết Đoan Ngọ trọn vẹn, bạn cần hiểu rõ về ý nghĩa, cách sắm lễ cũng như bài văn khấn cúng tết Đoan Ngọ chuẩn xác nhất.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Phong Tục Cúng Ngày Tết Nguyên Đán
Ý nghĩa sâu xa của Tết Đoan Ngọ
Tết Đoan Ngọ còn được biết đến với tên gọi dân gian là “Tết diệt sâu bọ”. Theo quan niệm của người xưa, vào những ngày thời tiết bắt đầu sang hè, khí hậu ẩm ướt, trong cơ thể con người, nhất là hệ tiêu hóa, thường sinh ra các loại “sâu bọ” (ký sinh trùng hoặc các chứng bệnh tiêu hóa). Những tác nhân này gây hại cho sức khỏe nếu không được loại trừ.
Ngày mùng 5 tháng 5 được coi là thời điểm “giờ Ngọ” (giữa trưa) là lúc dương khí thịnh vượng nhất. Người Việt quan niệm rằng đây là lúc “sâu bọ” trong người bị lộ diện và yếu ớt nhất. Vì vậy, mọi người sẽ thực hiện các nghi lễ cúng bái và ăn uống đặc biệt để “giết sâu bọ”, tống khứ bệnh tật, đón nhận sức khỏe cho những tháng ngày còn lại của năm. Đây là một phong tục đẹp mang tính nhân văn cao, thể hiện sự quan tâm đến sức khỏe và sự trường thọ.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cúng Heo Quay: Cẩm Nang Chi Tiết Từ A-z Cho Người Mới
Chuẩn bị mâm lễ cúng Tết Đoan Ngọ
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ không cần quá xa hoa nhưng phải thành tâm, bao gồm các lễ vật truyền thống đặc trưng. Dưới đây là những thứ không thể thiếu:
- Hương hoa, vàng mã: Bao gồm nhang đèn, hoa tươi (thường là hoa hồng, hoa cúc) và quần áo giấy cho tổ tiên.
- Nước: Một ly nước trắng sạch.
- Rượu nếp: Rượu nếp cốt hoặc rượu nếp cái hoa vàng là đặc sản của ngày này. Rượu nếp có vị cay, thơm, có tác dụng tẩy uế, giúp “sâu bọ” say mê rồi bị loại bỏ.
- Bánh ú, bánh tro: Các loại bánh này thường làm từ gạo nếp, tro bếp, có tác dụng giải nhiệt, rất tốt cho cơ thể vào ngày hè.
- Hoa quả (Trái cây): Đây là phần quan trọng nhất trong việc “giết sâu bọ”. Các loại hoa quả thường có tính axit hoặc chua như mận, dưa hấu, vải, chôm chôm, xoài, cam… và không thể thiếu chuối (thể hiện sự thành kính).
- Thịt vịt: Một số vùng có tục lệ ăn thịt vịt vào ngày này để bồi bổ cơ thể.
- Trứng vịt luộc: Trứng luộc là món ăn không thể thiếu, đặc biệt là đối với trẻ em, với ý nghĩa giúp cho cơ thể khỏe mạnh, tránh được các bệnh tật trong năm.
Có thể bạn quan tâm: Các Phong Tục Cúng 3 Ngày Tết Quan Trọng Nhất Cần Nhớ
Bài văn khấn cúng Tết Đoan Ngọ chuẩn nhất
Dưới đây là bài văn khấn cúng Tết Đoan Ngọ gia tiên và thần linh chuẩn nhất, được nhiều gia đình sử dụng. Gia chủ nên đọc bài khấn này vào chính giờ Ngọ (11h – 13h) trưa ngày mùng 5 tháng 5.
Nam mô a di Đà Phật! (3 lần)
- Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
- Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
- Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.
- Con kính lạy Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ khảo, Tổ Tỷ).
Tín chủ chúng con là: [Tên đầy đủ của bạn] Ngụ tại: [Địa chỉ đầy đủ]
Hôm nay là ngày Đoan Ngọ, chúng con sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, hoa đăng, trà quả dâng lên trước án.
Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài thần, cúi xin các Ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ [Tên dòng họ], cúi xin các vị thương xót con cháu chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ tại nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô a di Đà Phật! (3 lần)
Có thể bạn quan tâm: Phim Thầy Cúng Làng: Giải Mã Phong Tục, Hủ Tục Qua Ngòi Bút Điện Ảnh
Những lưu ý khi cúng Tết Đoan Ngọ
Để nghi lễ diễn ra suôn sẻ và mang lại hiệu quả cao, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
- Thời gian cúng: Nên làm lễ cúng vào chính giờ Ngọ (từ 11h đến 13h trưa). Đây là lúc dương khí mạnh nhất, giúp cho việc “trừ sâu bọ” phát huy tác dụng.
- Thực hiện nghi lễ “giết sâu bọ”: Sau khi cúng xong, gia chủ và các thành viên trong gia đình nên thực hiện các bước sau:
- Súc miệng 3 lần ngay khi thức dậy (trước khi bước chân xuống đất) để làm sạch sâu bọ trong miệng.
- Ăn một quả trứng luộc (trứng vịt hoặc trứng gà).
- Uống một ly rượu nếp nhỏ để cho sâu bọ say.
- Ăn các loại hoa quả (đặc biệt là các loại quả chua, chát) để cho sâu bọ chết.
- Tâm lý: Khi cúng, lòng phải thành tâm, hướng về tổ tiên và các đấng thần linh.
Kết luận
Tết Đoan Ngọ là một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt cần được gìn giữ và phát huy. Hy vọng rằng với những chia sẻ về ý nghĩa, cách sắm lễ và bài văn khấn cúng tết Đoan Ngọ trên đây, các gia đình sẽ có một ngày lễ trọn vẹn, ấm cúng, xua tan bệnh tật, đón một năm mới bình an và thịnh vượng. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để tham khảo thêm nhiều bài viết hay về văn hóa và đời sống.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
