Rằm tháng Bảy không chỉ là một ngày lễ thông thường mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc trong văn hóa người Việt. Đây là thời điểm diễn ra lễ Vu Lan – ngày báo hiếu父母, đồng thời cũng là dịp để các gia đình thể hiện lòng thành với tổ tiên, thần linh và chúng sinh. Tuy nhiên, giữa bối cảnh cuộc sống hiện đại bận rộn, hoặc đặc biệt là trong những giai đoạn dịch bệnh như Covid-19, việc chuẩn bị một mâm cúng đúng chuẩn, trọn vẹn và giữ được nét đẹp truyền thống không phải là điều dễ dàng. Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết, khoa học về cách cúng rằm tháng Bảy, giúp bạn đọc có thể thực hiện một cách suôn sẻ và ý nghĩa nhất.
Có thể bạn quan tâm: Rằm Tháng 7 Không Cúng Cô Hồn Có Được Không? Giải Đáp Chi Tiết Từ Chuyên Gia
Có thể bạn quan tâm: Top 10+ Quán Ăn Ấm Cúng Ở Sài Gòn Cho Buổi Tối Trọn Vẹn
Tìm hiểu về ý nghĩa và các hình thức cúng cơ bản
Rằm tháng Bảy (15/7 âm lịch) là ngày lễ lớn trong năm, không chỉ với người theo đạo Phật mà còn in sâu trong nếp nghĩ của người Việt Nam. Nguồn gốc của ngày này bắt nguồn từ tích Mục Kiền Liên cầu cứu Phật để cứu mẹ thoát khỏi cảnh ngạ quỷ. Từ đó, lễ Vu Lan trở thành ngày để con cháu báo đáp công ơn sinh thành của cha mẹ, tưởng nhớ các thế hệ đi trước. Bên cạnh đó, đây còn là ngày “mở cửa ngục”, các vong linh không nơi nương tựa được thả về dương gian. Vì vậy, một mâm cúng rằm tháng Bảy thường bao gồm các phần lễ chính: cúng Phật, cúng thần linh – gia tiên, và cúng chúng sinh.
Việc chuẩn bị mâm cúng không cần quá xa hoa, nhưng phải thể hiện được sự thành tâm. Tùy vào điều kiện gia đình và hoàn cảnh (đặc biệt là trong giai đoạn giãn cách xã hội), bạn có thể linh hoạt nhưng vẫn phải đảm bảo các nghi thức cơ bản. Mục tiêu cuối cùng là sự thành kính, chứ không phải là sự phô trương.
Có thể bạn quan tâm: Review Chi Tiết Top 5 Rượu Cúng Hồ Lô Tốt Nhất, Phổ Biến Nhất Hiện Nay
Hướng dẫn chi tiết các bước cúng vào ngày rằm
Dưới đây là quy trình thực hiện các nghi lễ cúng cơ bản mà bạn có thể tham khảo. Lưu ý rằng mỗi vùng miền, mỗi gia đình có thể có những phong tục khác nhau, nhưng về cơ bản sẽ tuân theo trình tự sau:
Chuẩn bị mâm cúng Phật
Mâm cúng Phật thường được đặt ở vị trí cao ráo, trang nghiêm nhất trong nhà.
- Lễ vật: Chỉ nên dùng lễ chay. Một mâm cơm chay thanh đạm, hoặc đơn giản hơn là mâm ngũ quả (nên chọn các loại quả có màu sắc trang nghiêm, tránh các loại quả có gai nhọn hoặc mùi thơm nồng).
- Cách thức: Khi thắp hương, gia chủ nên đọc một bài kinh Vu Lan để chiêm nghiệm về công ơn cha mẹ và hồi hướng công đức cho người đã khuất. Đây không chỉ là nghi thức mà còn là cách để giáo dục lòng biết ơn cho các thế hệ sau.
Chuẩn bị mâm cúng thần linh và gia tiên
Đây là phần lễ không thể thiếu để cầu mong thần linh thổ địa che chở cho gia đạo bình an, và tưởng nhớ ông bà tổ tiên.
- Lễ vật: Có thể cúng chay hoặc mặn. Nếu cúng mặn, cần kiêng kỵ các món ăn có liên quan đến máu thịt (tránh sát sinh). Các món ăn truyền thống thường thấy là xôi, gà luộc, các món chay được trình bày đẹp mắt.
- Bài văn khấn: Sau khi thắp hương, người chủ lễ sẽ đọc bài văn khấn thần linh và bài văn khấn gia tiên. Văn khấn cần được đọc với giọng rõ ràng, thành tâm.
Ví dụ bài văn khấn thần linh (theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam):
Nam mô A Di Đà Phật
Kính lạy: Ngài Kim niên Đương cai Thái tuế Chí đức Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân và chư vị thần linh cai quản xứ này.
Hôm nay là ngày rằm tháng Bảy năm [âm lịch] Tín chủ chúng con tên là: … ngụ tại nhà số …., đường …., phường (xã) …., quận (huyện) …, tỉnh (thành phố) ….
Thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật và các thứ cúng dâng, bày lên trước án.
Chúng con thành tâm kính mời: Ngài Kim niên Đương cai Thái tuế Chí đức Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân và tất cả các vị thần linh cai quản trong khu vực này. Cúi xin các ngài giáng lâm án tọa, soi xét chứng giám.
Nay gặp tiết Vu Lan, ngày vong nhân được xá tội, chúng con đội ơn Tam bảo, Phật trời phù hộ, thần linh các đấng chở che, công đức lớn lao nay không biết lấy gì đền đáp.
Do vậy, chúng con kính dâng lễ bạc, bày tỏ lòng thành, nguyện xin nạp thọ, phù hộ độ trì cho chúng con và cả gia đình chúng con, người người khỏe mạnh, già trẻ bình an hương về chính đạo, lộc tài vương tiến, gia đạo hưng long.
Giải tấm lòng thành cúi xin chứng giám.
Ví dụ bài văn khấn gia tiên:
Nam mô A Di Đà Phật
Kính lạy Tổ tiên nội ngoại họ… và chư vị hương linh.
Hôm nay là rằm tháng Bảy năm [âm lịch] Gặp tiết Vu Lan vào dịp Trung nguyên, nhớ đến Tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã sinh thành ra chúng con, gây dựng cơ nghiệp, xây đắp nền nhân, khiến nay chúng con được hưởng âm đức. Vi vậy cho nên nghĩ, đức cù lao không báo, cảm công trời biển khó đền. Chúng con sửa sang lễ vật, hương hoa kim ngân và các thứ lễ bày dâng trước án linh tọa.
Chúng con thành tâm kính mời: Các cụ Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, Bá thúc đệ huynh, cô dì tỷ muội và tất cả hương hồn trong nội tộc, ngoại tộc của họ… (Nguyễn, Lê, Trần…)
Cúi xin thương xót con cháu, linh thiêng giáng lâm linh sàng chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho con cháu khỏe mạnh, bình an, lộc tài vượng tiến, gia đạo hưng long, hướng về chính đạo.
Tín chủ lại mời: các vị vong linh y thảo phụ mộc, phảng phất ở đất này, nhân lễ Vu Lan giáng lâm linh tọa, chiêm ngưỡng tôn thần, hâm hưởng lễ vật, độ cho tín chủ muôn sự bình an, sở cầu như ý.
Giải tấm lòng thành cúi xin chứng giám.
Cúng chúng sinh và phóng sinh
Ngoài cúng Phật, cúng gia tiên, người Việt còn có lễ cúng chúng sinh (cúng cô hồn) để bố thí cho các vong linh không nơi nương tựa, bị oan trái.
- Thời gian: Có thể cúng từ mùng 1 đến 15 tháng 7.
- Lễ vật: Gạo, muối, bánh kẹo, tiền vàng, cháo loãng, nước uống…
- Cách thức: Gia chủ có thể đọc bài văn khấn cúng chúng sinh hoặc tụng nghi thức cúng thí thực cô hồn trong Kinh Nhật tụng. Sau khi cúng xong, nên rải lễ vật ra xa nhà (ngõ đường) để tránh các vong linh về quấy phá gia trạch.
- Phóng sinh: Đây là một việc làm rất tốt trong dịp Vu Lan, thể hiện lòng từ bi. Gia đình có thể mua chim, cá, rùa… để phóng sinh tùy theo điều kiện.
Có thể bạn quan tâm: Quên Cúng Cô Hồn Có Sao Không? Giải Đáp Chi Tiết Từ Góc Nhìn Tâm Linh Và Thực Tế
Lưu ý khi cúng rằm tháng Bảy trong bối cảnh dịch bệnh
Trong những năm gần đây, dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp khiến nhiều địa phương phải thực hiện giãn cách xã hội. Điều này gây không ít khó khăn cho việc chuẩn bị mâm cúng. Tuy nhiên, lòng thành là quan trọng nhất.
- Đơn giản hóa lễ vật: Thay vì chuẩn bị quá nhiều món cầu kỳ, bạn có thể tập trung vào các món cơ bản, thành tâm dâng lên tổ tiên.
- Thực hiện online: Nếu không thể đến chùa, bạn có thể tụng kinh tại gia và hướng tâm về cửa Phật. Nhiều chùa cũng tổ chức các buổi lễ cầu an online để Phật tử tham gia.
- Làm việc thiện: Thay vì cúng quá nhiều lễ vật, hãy dùng tiền đó để ủng hộ quỹ vaccine, giúp đỡ người dân khó khăn trong mùa dịch. Đây là cách hồi hướng công đức rất có ý nghĩa và thiết thực, tiếp nối truyền thống hiếu đạo của dân tộc.
Việc cúng rằm tháng Bảy không chỉ là một tập tục mà còn là cách để chúng ta thể hiện sự biết ơn, lòng từ bi và sự kết nối giữa các thế hệ. Dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, chỉ cần thành tâm, lễ cúng của bạn sẽ trở nên trọn vẹn. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để tìm hiểu thêm nhiều kiến thức văn hóa, phong tục tập quán Việt Nam được tổng hợp chi tiết và chính xác nhất.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
