Rằm tháng 7 không chỉ là ngày rằm thông thường mà còn được biết đến là ngày “Xá Tội Vong Nhân” hay Vu Lan báo hiếu. Đây là thời điểm linh thiêng, các cõi âm được mở cửa để vong linh tổ tiên và chúng sinh lang thang trở về dương gian. Vì vậy, việc chuẩn bị mâm lễ và chọn đúng giờ cúng là vô cùng quan trọng, thể hiện lòng thành kính và mong muốn những điều tốt đẹp cho gia đình. Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn băn khoăn về việc cúng rằm tháng 7 vào ngày nào, giờ nào và nên chuẩn bị cỗ chay hay mặn.
Việc cúng rằm tháng 7 không phải là một nhiệm vụ quá phức tạp, nhưng nó đòi hỏi sự thấu hiểu về giá trị văn hóa và tín ngưỡng. Thay vì chỉ làm theo thói quen, việc nắm rõ các khung giờ hoàng đạo và ý nghĩa của từng mâm lễ sẽ giúp gia chủ an tâm hơn. Dưới đây là những hướng dẫn chi tiết về thời gian cúng và cách chuẩn bị lễ vật phù hợp, dựa trên các quan niệm dân gian và lời khuyên từ các chuyên gia văn hóa.
Có thể bạn quan tâm: Sự Thật Về Thầy Cúng Và Việc ‘bắt’ Ma Trong Đời Sống Tâm Linh Người Miền Núi
Thời điểm vàng cúng gia tiên và thần linh
Theo quan niệm dân gian, cúng Rằm tháng 7 từ ngày mùng 2 đến ngày 14 là thời điểm Diêm Vương cho mở Quỷ Môn Quan, để các vong hồn được về dương giới thọ hưởng lễ vật. Tuy nhiên, ngày 15 là ngày cuối cùng và cũng là ngày cửa địa ngục đóng lại. Do đó, nhiều người thường có thói quen cúng trước ngày 15 để đảm bảo vong linh tổ tiên có thể nhận được lễ vật.
Đối với lễ cúng gia tiên và thần linh, thời gian lý tưởng nhất là vào ban ngày, cụ thể là khoảng từ 11 giờ đến 12 giờ trưa. Đây là khung giờ thuộc dương khí, ma quỷ ít hoạt động. Khi cúng vào giờ này, vong linh người nhà sẽ được Thổ thần cho phép vào thụ lộc mà không bị các cô hồn dã quỷ quấy phá. Ánh sáng mặt trời cũng giúp cho linh hồn tổ tiên dễ dàng di chuyển và nhận lễ vật hơn.
Ngoài ra, theo Lịch Vạn Niên, việc xem ngày hoàng đạo để cúng cũng rất được chú trọng. Chọn một ngày tốt trong tháng 7 (trước ngày 15) để làm lễ cúng gia tiên sẽ giúp công việc được suôn sẻ, hanh thông. Gia chủ có thể tham khảo các ngày như ngày Đường Phong (ngày 13 tháng 7) để tổ chức nghi lễ, cầu mong tài lộc và bình an cho gia đình.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Thơ Tác Bạch Cúng Dường Trường Hạ Ý Nghĩa Và Chuẩn Ngôn Ngữ
Giờ cúng chúng sinh và lễ vật cúng cô hồn
Khác với cúng gia tiên, lễ cúng chúng sinh (cúng cô hồn) nên được thực hiện vào ban tối, khi trời đã nhám tối. Thời gian thích hợp nhất là vào giờ Dậu, tức khoảng từ 17 giờ đến 19 giờ. Đây là khoảng thời gian giao thoa giữa ngày và đêm, tranh sáng tranh tối, phù hợp để các cô hồn, chúng sinh có thể an nhiên dùng phần lễ vật.
Lý do không cúng cô hồn vào ban ngày là vì ban ngày ánh sáng mặt trời quá mạnh, các linh hồn trở về từ âm phủ rất yếu ớt, họ sẽ sợ ánh sáng và không thể nhận lễ vật. Tuy nhiên, dù chọn cúng vào giờ nào, gia chủ cũng phải hoàn thành lễ cúng cô hồn trước 12 giờ trưa ngày 15/7, vì đây là lúc cửa địa ngục chính thức đóng lại.
Đối với mâm cúng cô hồn, thường bao gồm các món ăn chay, vàng mã, tiền vàng và các loại bánh kẹo. Lễ vật không cần quá xa hoa, nhưng phải tươm tất. Điều quan trọng nhất khi cúng cô hồn là phải làm lễ xin bả (cầu xin các vong linh không quấy phá gia đình) và nên rải tiền vàng ra ngoài sân vườn trước khi hóa vàng mã.
Có thể bạn quan tâm: Ý Nghĩa Và Quy Trình Thiết Cúng Tất Niên Kỳ An Chi Tiết
Quan niệm về cỗ chay và cỗ mặn trong ngày Rằm tháng 7
Câu hỏi “Cúng rằm tháng 7 dùng cỗ chay hay mặn?” luôn là chủ đề tranh luận của nhiều người. Một số quan niệm cho rằng, Vu Lan là ngày của Phật giáo nên cần cúng chay để thể hiện sự thanh tịnh. Một số khác lại cho rằng, mâm cúng tổ tiên và thần linh có thể dùng cỗ mặn, còn mâm cúng Phật và chúng sinh thì nên dùng cỗ chay.
Thực tế, theo các nhà nghiên cứu văn hóa, việc cúng chay hay mặn không phải là quy định cứng nhắc. Nó phụ thuộc vào niềm tin, phong tục tập quán của từng gia đình và địa phương. Yếu tố quan trọng nhất trong việc hương khói chính là sự thành tâm. Mâm lễ dù đơn giản hay sang trọng, dù là chay hay mặn, chỉ cần được chuẩn bị bằng tấm lòng thành kính thì đều được chứng giám.
Đại đức Thích Minh Quang, trụ trì chùa Địa Tạng Phi Lai (Hà Nam), đã có chia sẻ rất sâu sắc về vấn đề này: “Chay hay mặn thì theo cá nhân thầy phụ thuộc phong tục, tập quán của từng gia đình, địa phương. Ví như anh học Phật, anh muốn cúng chay nhưng vợ anh, bố mẹ, anh chị lại không muốn cúng chay. Vì mong muốn của bản thân mà gia đình phải cãi vã, bất hòa với nhau thì mâm cơm chay đó có còn thanh tịnh nữa không?”.
Quan điểm này cho thấy sự linh hoạt và thấu hiểu trong nghi lễ. Nếu gia đình thuận duyên, có thể làm mâm cỗ chay thanh tịnh. Ngược lại, nếu điều kiện không cho phép hoặc tập tục gia đình là cỗ mặn, gia chủ có thể làm theo để giữ hòa khí trong gia đình. Mâm cơm sum vầy, hòa thuận còn giá trị hơn nhiều so với việc cúng chay mà gia đình lục đục.
Có thể bạn quan tâm: Sự Tích Lễ Vu Lan Và Lễ Cúng Cô Hồn: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Nghi Thức Cúng Đầy Đủ
Lời khuyên cho gia chủ khi chuẩn bị Rằm tháng 7
Để chuẩn bị cho ngày Rằm tháng 7 được chu đáo, gia chủ cần lưu ý một số điểm sau:
- Thời gian: Nên cúng gia tiên vào ban ngày (giờ Ngọ) và cúng chúng sinh vào ban tối (giờ Dậu). Hoàn thành các lễ cúng trước 12 giờ trưa ngày 15/7.
- Lễ vật: Chuẩn bị tươm tất, sạch sẽ. Đối với cúng gia tiên, có thể dùng cỗ mặn hoặc chay tùy tâm. Đối với cúng chúng sinh, nên dùng cỗ chay và các đồ mã.
- Thành tâm: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Hãy thành tâm cầu mong tổ tiên phù hộ và bố thí cho chúng sinh lang thang.
- Văn khấn: Sử dụng văn khấn chuẩn xác theo phong tục của từng vùng miền.
Việc cúng Rằm tháng 7 không chỉ là nghi lễ mang tính hình thức mà còn là cách để con cháu thể hiện lòng biết ơn, tưởng nhớ đến công lao của tổ tiên và sự từ bi đối với chúng sinh. Khi chuẩn bị đúng cách, nghi lễ này sẽ mang lại giá trị tinh thần to lớn cho cả gia đình.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
