Từ lâu, hình ảnh những thầy cúng, thầy mo với khả năng “bắt ma” chữa bệnh đã in sâu vào đời sống tâm linh của đồng bào các dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc. Niềm tin mê mị vào “năng lực siêu phàm” của các thầy cúng đôi khi khiến người dân chấp nhận tiêu tốn của cải, thậm chí đánh đổi cả tính mạng. Tuy nhiên, đằng sau những hò hét, múa may và lá bùa chú là gì? Liệu ma bệnh có thực sự được “bắt” đi hay đó chỉ là những trò mê tín dị đoan cần được xóa bỏ? Bài viết này sẽ phân tích sâu vào thực trạng này, giúp bạn đọc có cái nhìn toàn diện và khách quan nhất.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Thơ Tác Bạch Cúng Dường Trường Hạ Ý Nghĩa Và Chuẩn Ngôn Ngữ
Tóm tắt các giai đoạn trong quy trình ‘bắt’ ma
Quy trình cúng bái để “trừ tà” hay “bắt ma” của các thầy cúng thường tuân theo một trình tự nhất định, tốn kém không ít công sức và của cải. Dưới đây là các bước cốt lõi thường thấy:
- Thăm khám và xác định ‘thủ phạm’: Gia đình mời thầy cúng đến nhà khi có người ốm đau hoặc gặp chuyện không may. Thầy sẽ xem bói, yểm bùa để tìm ra “con ma” nào đang ám hoặc trấn giữ cột nhà, cột bếp.
- Chuẩn bị lễ vật cúng ma: Gia chủ phải chuẩn bị một mâm cúng thịnh soạn. Lễ vật có thể bao gồm gà, lợn, rượu, xôi, và nhiều vật dụng khác tùy theo loại ma và “trình độ” của thầy.
- Thực hiện nghi lễ: Thầy cúng sẽ đọc thần chú, múa may quay cuồng, quơ lá bùa để “trấn áp” con ma. Đây được xem là khâu quan trọng nhất, thể hiện “năng lực” của thầy.
- Thờ cúng định kỳ: Sau khi “đuổi” được ma, gia đình vẫn phải thường xuyên cúng bái để ma không quay trở lại và phù hộ cho gia đình làm ăn tấn tới.
Có thể bạn quan tâm: Ý Nghĩa Và Quy Trình Thiết Cúng Tất Niên Kỳ An Chi Tiết
Vai trò của thầy cúng trong đời sống tâm linh người Mông
Trong đời sống tâm linh của người Mông, thầy cúng có vai trò cực kỳ quan trọng, có khi còn được coi trọng ngang hàng với cha mẹ. Họ là người kết nối giữa thế giới hữu hình và vô hình, là người “lái” linh hồn, cúng bái tổ tiên.
- Cúng ma tổ tiên: Người Mông quan niệm nếu không cúng cẩn thận, tổ tiên sẽ bắt phạt, khiến con cháu ốm đau hoặc đòi trâu, đòi lợn.
- Cúng ma cột nhà: Cột chính liên quan đến sức khỏe và vận mệnh gia đình. Khi sinh con trai, người ta chôn nhau thai ở cột chính. Khi chết, thầy cúng phải chỉ đường cho linh hồn về nhận lại nhau.
- Cúng ma cửa và ma bếp lò: Nhằm xua đuổi ma ác vào nhà, bảo vệ gia súc, của cải và giúp việc sinh nở thuận lợi.
Chính vì những quan niệm sâu sắc này mà hàng năm, một gia đình người Mông có thể tốn hàng chục cái lễ lớn nhỏ cho thầy cúng.
Có thể bạn quan tâm: Sự Tích Lễ Vu Lan Và Lễ Cúng Cô Hồn: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Nghi Thức Cúng Đầy Đủ
Hậu quả từ việc tin tuyệt đối vào năng lực của thầy cúng
Niềm tin mê mị vào “năng lực siêu phàm” của thầy cúng đã gây ra biết bao bi kịch, từ tốn kém tiền bạc cho đến mất đi người thân.
- Mất tiền oan vì ‘ma’ không chịu đi: Ông Và A Hay (57 tuổi, Quế Phong) bị đau chân, gia đình mời thầy cúng về “bắt ma” liên tục 4 ngày. Dù đã tốn bao nhiêu lễ vật và tiền công, chân ông vẫn đau nhức, phải chống gậy. Thầy cúng khất tiền cao, gia đình nghèo vẫn phải cắn răng trả.
- Đánh ‘ma’ đến tím người: Ông Vàng A Bụa (Quế Phong, Lào Cai) bị ốm, gia đình mời thầy cúng về đánh đập để đuổi ma. Thầy cúng dùng gậy đập mạnh vào người ông Bụa đang mê sảng, cho rằng phải đánh để ma ra. Hậu quả là người ông Bụa đầy vết bầm tím, may mắn được cán bộ y tế can thiệp và phát hiện bị sốt rét, chứ không phải ma ám.
- Mất mạng vì tin thầy cúng hơn bác sĩ: Chị Vàng Thị Mùa (xã Ý Tý) bị đau bụng dữ dội (sau đó xác định là viêm ruột thừa). Gia đình không đưa đi viện mà mời thầy cúng về cúng gần hai ngày, cho uống nước tro bùa. Kết quả là chị Mùa kiệt sức và qua đời, để lại 3 đứa con thơ.
Có thể bạn quan tâm: Sự Tích Cúng Cô Hồn: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Nghi Thức Truyền Thống
Những cách nhận diện ‘thầy cúng’ lừa đảo
Để tránh rơi vào tình cảnh tiền mất tật mang, người dân cần nhận diện rõ các chiêu trò của những kẻ mạo danh thầy cúng:
- Đòi hỏi lễ vật quá lớn: Luôn lấy lý do “ma lớn, ma khó tính” để yêu cầu gia chủ dâng cúng trâu, bò, lợn, gà hoặc tiền mặt với số lượng lớn.
- Làm phép một cách thô bạo: Dùng vũ lực, đánh đập người bệnh thay vì các nghi lễ tâm linh nhẹ nhàng.
- Không có bằng chứng: Chỉ khấn vái, đọc chú chứ không đưa ra được bằng chứng nào về việc “ma” đã bị bắt.
- Tự thổi phồng năng lực: Nói mình được “vua Trời ủy thác”, hay có “bùa hộ mệnh” đặc biệt.
Lời khuyên cho người dân và các giải pháp từ chính quyền
Việc xóa bỏ mê tín và hạn chế các thầy cúng “rởm” là một quá trình lâu dài, cần sự chung tay của cả cộng đồng và chính quyền.
- Người dân: Khi có người ốm đau, hãy đưa đến trạm y tế, bệnh viện để bác sĩ khám và điều trị. Không nên tin tuyệt đối vào các lời đồn thổi về “năng lực” của thầy cúng. Tôn trọng phong tục là tốt, nhưng cần tẩy chay các tập tục lạc hậu, gây hại.
- Chính quyền và các ban ngành: Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho đồng bào về y tế, giáo dục và tác hại của mê tín dị đoan. Phối hợp với công an, bộ đội biên phòng để xử lý nghiêm các hành vi lừa đảo, trục lợi từ việc cúng bái.
Với những thông tin trên, hy vọng bạn đọc có cái nhìn đúng đắn hơn về vấn đề này. Hãy là người tiêu dùng thông thái, chọn lọc thông tin từ các nguồn uy tín như chuaphatanlongthanh.com để bảo vệ sức khỏe và tài sản cho gia đình.
Cuối cùng, hãy nhớ rằng bệnh tật cần thuốc men và bác sĩ, chứ không phải là những màn múa may của các thầy cúng.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
