Bánh cúng lá chuối từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực của người dân miền Tây Nam Bộ. Không chỉ là món ăn dân dã gắn liền với ký ức tuổi thơ, chiếc bánh còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện lòng thành kính dâng lên tổ tiên trong các dịp lễ Tết, đám giỗ hay rằm tháng Bảy. Với hương vị mặn mà, béo thơm của nước cốt dừa và độ dẻo dai đặc trưng từ bột gạo, bánh cúng lá chuối chinh phục mọi thực khách từ lần thử đầu tiên.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng nhau khám phá chi tiết về nguồn gốc cũng như hai cách làm bánh cúng lá chuối chuẩn vị Miền Tây tại nhà. Dù bạn muốn làm bánh cúng truyền thống hay bánh cúng lá dứa thơm lừng, những hướng dẫn cụ thể dưới đây sẽ giúp bạn trổ tài thành công.
Có thể bạn quan tâm: Bánh Con Ngựa Cúng Cô Hồn: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Những Lưu Ý Quan Trọng
Tổng quan về bánh cúng lá chuối
Bánh cúng là một loại bánh truyền thống có nguồn gốc từ các tỉnh miền Tây, thường được dùng để thờ cúng. Có lẽ vì công dụng này mà chiếc bánh mang tên gọi dân dã “bánh cúng”. Loại bánh này được làm từ bột gạo, không nhân nhưng lại chiếm trọn tình cảm của người ăn nhờ hương vị mộc mạc mà quyến rũ.
Chiếc bánh có hình dạng thuôn dài, bên ngoài được gói kỹ lưỡng bằng lá chuối và cố định bằng dây lá chuối, dây nhựa hoặc dây lát. Thông thường, bánh sẽ được bó thành từng chục (10 cái) chứ không bán lẻ 1-2 cái. Điều này khá hợp lý vì bánh có giá thành rẻ và hương vị “gây nghiện”, một người có thể dễ dàng ăn hết một chục mà không thấy ngán.
Từ lâu, miền Tây đã nổi tiếng với các loại bánh gói bằng đặc sản cây nhà lá vườn như lá chuối, lá dừa, lá dừa nước… Bánh cúng cũng không ngoại lệ. Để làm ra chiếc bánh đầu tiên, người ta thường cắt lá chuối hình vuông, dùng cây tròn đặt vào gốc lá cuộn tròn lại để tạo hình khuôn bánh. Sau đó, bột gạo được pha với các gia vị cần thiết, khuấy đều rồi đổ vào khuôn, gập lại và buộc chặt. Chiếc bánh sẽ được mang hấp khoảng 30 phút cho đến khi chín mềm.
Bánh cúng mang dáng dấp và con người miền Tây mộc mạc, bình dị. Chiếc bánh mềm dẻo, mặn mặn, béo thơm nước cốt dừa khiến người ta thương nhớ. Chúng được làm từ tất cả tâm huyết của các nghệ nhân miền Tây, lòng thành kính dâng lên tổ tiên. Chính vì thế mà loại bánh này phổ biến rộng rãi từ vùng này sang vùng khác. Tuy không “sang chảnh” nhưng lại chứa đựng nhiều ký ức tuổi thơ quý giá không thể nào quên.
Có thể bạn quan tâm: Top Địa Chỉ Bán Đồ Thờ Cúng Bằng Đồng Uy Tín Tại Thanh Hóa
Gợi ý công thức làm bánh cúng lá chuối đơn giản tại nhà
Để giúp bạn đọc dễ dàng thực hiện, chúng tôi xin chia sẻ 2 cách làm phổ biến nhất hiện nay: bánh cúng lá chuối truyền thống và bánh cúng lá dứa thơm ngon.
Chuẩn bị nguyên liệu chung
Dù làm theo cách nào, bạn cũng cần chuẩn bị những dụng cụ cơ bản sau:
- Lá chuối: Chọn lá chuối bánh tẻ (không quá non cũng không quá già), rửa sạch, lau khô và cắt thành các miếng vuông khoảng 30-40cm.
- Dây buộc: Có thể dùng dây lá chuối (xé nhỏ lá chuối già, phơi khô) hoặc dây nylon, dây lạt.
- Dụng cụ: Nồi hấp, xửng, tô lớn để trộn bột, phới lồng, dao, thớt.
Cách 1: Cách làm bánh cúng lá chuối truyền thống (Bánh cúng lá chuối Miền Tây)
Đây là công thức truyền thống nhất, giữ nguyên hương vị mặn mà, béo ngậy đặc trưng của nước cốt dừa.
Nguyên liệu
- 200gram bột gạo
- 2 thìa canh bột sắn (giúp bánh dai và không bị nát)
- 500ml nước cốt dừa
- 3 thìa canh đường
- 1/2 thìa cà phê muối
- Lá chuối, dây chuối hoặc dây lạt
Các bước thực hiện
Bước 1: Pha bột gạo làm bánh
Đổ vào tô 200gram bột gạo, 3 thìa canh đường, 2 thìa canh bột sắn, 1/2 thìa cà phê muối trộn đều. Kế đến bạn đổ từ từ 500ml nước cốt dừa vào khuấy đều tay cho bột hòa quyện. Đậy bột lại cho chúng nghỉ khoảng 30 phút. Tùy theo bạn thích ăn ngọt nhiều hay mặn nhiều mà có thể điều chỉnh gia vị đường, muối cho phù hợp.
Bước 2: Cuốn ống bằng lá chuối
Bạn lấy lá chuối cắt thành các miếng vuông 40cm. Mang chúng ra phơi nắng hoặc hơ trên bếp cho lá chuối dẻo dai dễ cuốn. Dùng khăn lau sạch hết phấn trên 2 mặt lá chuối. Chuẩn bị một sóng lá chuối phơi khô xé nhỏ để làm dây buộc bánh. Bên cạnh đó cắt thêm 1 sóng chuối dài để làm trụ khi cuốn lá chuối.
Đặt sóng lá chuối ở một gốc lá chuối làm trụ. Sau đó bạn cuộn chúng lại dùng dây cố định rồi lấy cây sống lá chuối ra. Gấp một đầu lá chuối lại dùng dây cố định. Sau đó lần lượt làm cho đến hết lá chuối.
Bước 3: Hoàn thành bánh cúng
Dùng một cái phễu đặt vào đầu hở của khuôn lá chuối. Từ từ rót bột vào bên trong ống không quá đầy. Gấp đầu lá lại dùng dây chuối cột chặt cố định. Cứ làm như vậy cho đến hết bột.
Bắc nồi nước lên bếp nấu sôi. Nước sôi bạn cho xửng bánh vào hấp khoảng 20 phút là chín. Kế đến bạn vớt bánh ra, để nguội là có thể bóc vỏ thưởng thức. Chiếc bánh cúng trắng nõn nà, thuôn dài, mềm dẻo cực hấp dẫn. Bên cạnh đó là nước cốt dừa béo béo, gia vị mặn ngọt hòa quyện cực ngon. Với chiếc bánh này bạn có thể thắng thêm nước cốt dừa, rắc ít đậu phộng rang hay mè rang ăn kèm đều hết sảy.
Cách 2: Cách làm bánh cúng lá dứa (Bánh cúng lá chuối hương dứa)
Bánh cúng lá dứa thơm lừng, màu sắc xanh mát mắt khiến nhiều người say mê. Hình ảnh chiếc bánh thuôn dài gói gọn trong miếng lá chuối khiến người con miền quê đi xa nhớ mãi. Thỉnh thoảng bạn có thể thực hiện như làm món ăn sáng để nhớ về quê hương.
Nguyên liệu
- 200gram bột gạo
- 200ml nước cốt dừa
- 100gram đường
- 5 miếng lá dứa
- 1 thìa canh bột năng
- Lá chuối, sóng lá, dây buộc
Các bước thực hiện
Bước 1: Khuấy bột
Lá dứa rửa sạch, cắt nhỏ, bỏ vào máy xay sinh tố. Thêm vào 210ml nước nhấn nút xay hỗn hợp nát nhuyễn rồi đổ qua rây lọc lấy 200ml nước cốt lá dứa.
Đổ hết bột gạo vào thau lớn, múc ra một thìa canh bột gạo. Sau đó thể vào thau 1 thìa canh bột năng. Điều này giúp bánh tăng thêm độ dai ngon. Kế đến cho vào thau bột 100gram đường, 1/2 thìa cà phê muối, 200ml nước cốt dừa, 200ml nước cốt lá dứa. Dùng phới lòng khuấy đều đến khi bột hòa tan đều. Để bột nghỉ 30 phút.
Bước 2: Làm khuôn lá chuối
Lá chuối bạn xé thành các miếng vuông khoảng 30cm. Bỏ chúng vào trụng trong nồi nước sôi hoặc phơi nắng để lá chuối không bị giòn. Vớt lá chuối ra dùng khăn lau sạch.
Đặt cây sóng lá chuối dài khoảng 20cm ở một gốc lá chuối. Dùng tay cuốn chặt lá chuối lại để tạo thành cuộn tròn. Rút sóng lá chuối ra, lấy dây cố định khuôn lại. Gấp 1 đầu khuôn lại dùng dây quấn chặt cố định để khi đổ bột vào khuôn bị chảy ra.
Bước 3: Đổ bột vào khuôn lá chuối
Bỏ khuôn vào ly để cố định. Đổ bột vào ca có mũi nhọn sau đó đổ chúng vào khuôn. Đổ vừa phải rồi gập đầu bột lại buộc dây thật chắc để cố định. Cứ làm liên tục cho đến hết bột.
Bước 4: Gấp bánh cúng
Nắc nồi nước lên bếp nấu sôi. Xếp bánh vào xửng bỏ lên nồi đậy nắp hấp trong 20 phút. Hết thời gian lấy bánh ra đĩa để nguội. Mở bánh ra cắt thành các miếng vừa ăn cho vào đĩa. Rắc lên ít mè rang là có thể thưởng thức ngay. Chiếc bánh mềm mại, dẻo dai mặn ngọt vừa phải. Bên cạnh đó là mùi hương lá dứa phảng phất, nước cốt dừa béo ngậy ăn một cái lại muốn thêm cái nữa.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Bày Bàn Thờ Cúng Ông Công Ông Táo Chuẩn Phong Tục Việt Nam
Bí quyết để bánh cúng lá chuối thành công hoàn hảo
Để chiếc bánh cúng của bạn không bị khô, không bị nhão và có hương vị chuẩn vị miền Tây, hãy lưu ý những tips nhỏ sau:
- Chọn bột gạo ngon: Nên chọn loại bột gạo ngon, không bị chua. Nếu có thời gian, bạn có thể ngâm gạo rồi xay bột tươi để bánh có độ dẻo tự nhiên nhất.
- Tỷ lệ nước cốt dừa: Nước cốt dừa là linh hồn của món bánh này. Bạn nên dùng nước cốt dừa tươi thay vì nước cốt dừa đóng hộp để đảm bảo hương vị béo thơm tự nhiên. Nếu không có nước cốt dừa tươi, có thể dùng nước dừa pha với chút sữa đặc để tăng độ béo.
- Lá chuối phải dẻo: Trước khi gói, lá chuối cần được hơ qua lửa hoặc trụng nước sôi để lá dẻo, dễ thao tác và không bị gãy.
- Bột nghỉ đủ thời gian: Bột sau khi pha cần để nghỉ khoảng 30 phút để các nguyên liệu hòa quyện vào nhau và bột ngậm nước đều, giúp bánh chín mềm mịn.
- Thời gian hấp: Không nên hấp quá lâu vì bánh sẽ bị khô và cứng. Khoảng 20-30 phút là vừa đủ tùy theo kích thước bánh.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Lau Dọn Bàn Thờ Đón Tết: Quy Trình Chuẩn Và Những Điều Cấm Kỵ Cần Nhớ
Gợi ý thưởng thức bánh cúng lá chuối
Bánh cúng lá chuối sau khi hấp chín có thể ăn ngay khi còn nóng hoặc để nguội đều được. Hương vị bánh sẽ ngon hơn nếu bạn kết hợp với một số topping đơn giản:
- Nước cốt dừa béo ngậy: Thắng nước cốt dừa với một chút bột năng cho sánh lại, rưới lên bánh.
- Đậu phộng rang giã nhỏ: Rắc lên trên mặt bánh để tăng độ bùi béo.
- Mè rang vàng: Tạo hương vị thơm ngon và đẹp mắt.
Ngoài ra, bánh cúng cũng có thể dùng làm món ăn sáng no bụng hoặc món xế chiều nhẹ nhàng.
Kết luận
Bánh cúng lá chuối không chỉ là một món ăn ngon mà còn là một phần ký ức, một nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của người dân miền Tây Nam Bộ. Với hai cách làm chi tiết trong bài viết, hy vọng bạn có thể tự tay làm ra những mẻ bánh thơm ngon, dẻo mềm để mời gia đình và bạn bè.
Hãy trổ tài vào bếp để lưu giữ hương vị quê hương ngay tại căn bếp nhỏ của mình. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để khám phá thêm nhiều công thức ẩm thực đặc sắc khác nhé!
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
