Mâm cỗ ngày Tết không chỉ là những món ăn thông thường mà còn là biểu tượng của sự sum vầy, ấm no và những ước vọng cho một năm mới an lành. Đây là nét đẹp văn hóa ẩm thực đặc sắc, in sâu trong tâm trí mỗi người con đất Việt. Tuy nhiên, giữa sự bận rộn chuẩn bị đón xuân, nhiều người vẫn băn khoăn làm thế nào để sắp xếp một mâm cúng tươm tất, vừa giữ được hương vị truyền thống vừa không quá cầu kỳ.
Bài viết này sẽ gợi ý chi tiết các món ngon trong mâm cúng ngày Tết, được chia thành ba nhóm chính: món mặn, món canh và món ăn kèm. Những gợi ý dưới đây không chỉ giúp bạn chuẩn bị một mâm cỗ đầy đặn mà còn mang đến sự đổi mới, phong phú cho bữa cơm gia đình những ngày đầu năm.
Có thể bạn quan tâm: Các Loại Sớ Cúng: Danh Sách Đầy Đủ Và Ý Nghĩa Trong Nghi Lễ Truyền Thống
Có thể bạn quan tâm: Cúng Giao Thừa: Quy Trình Chi Tiết, Văn Khấn Đầy Đủ Cho Mọi Gia Đình
Gợi ý các món mặn chủ đạo
Món mặn luôn là linh hồn của mâm cỗ Tết, chiếm vị trí trung tâm với hương vị đậm đà, giàu dinh dưỡng. Dưới đây là những gợi ý về các món mặn truyền thống nhưng vẫn giữ được sức hút trong mọi thời đại.
Nem rán – Vẻ đẹp vàng rực và hương vị béo ngậy
Nem rán từ lâu đã trở thành một biểu tượng ẩm thực không thể thiếu trong mâm cỗ Tết của người Việt. Đây là món ăn mang tính biểu tượng cho sự viên mãn, trọn vẹn. Nem rán xuất hiện ở khắp mọi miền đất nước, từ miền Bắc đến miền Nam, mỗi nơi có một cách chế biến và biến tấu slightly khác nhau nhưng đều giữ được nét đặc trưng riêng.
Để làm nên những chiếc nem rán vàng ruộm, giòn rụm, người nội trợ cần chuẩn bị các nguyên liệu quen thuộc. Thịt lợn băm (thường chọn thịt nạc vai để có độ béo vừa phải), miến dong ngâm mềm, cà rốt và su hào bào sợi, hành tây thái nhỏ, mộc nhĩ, nấm hương, và trứng gà. Các nguyên liệu này sau khi trộn đều với gia vị sẽ được cuốn trong bánh đa nem mỏng.
Khi rán nem, điều quan trọng là giữ cho dầu sôi già để nem chín đều, có màu vàng đẹp mắt mà không bị ngấm nhiều dầu. Lớp vỏ ngoài giòn tan, bên trong nhân nem béo ngậy, thơm phức mùi trứng và nấm hương. Nem rán thường được chấm cùng nước mắm chua ngọt pha vừa miệng, thêm vài lát ớt cay nồng để kích thích vị giác. Món ăn này không chỉ ngon khi nóng hổi mà khi nguội vẫn giữ được độ giòn, rất phù hợp để ăn kèm với bánh chưng hoặc cơm trắng những ngày Tết.
Thịt đông – Hương vị đặc trưng của mùa Xuân phương Bắc
Nếu nem rán phổ biến khắp cả nước thì thịt đông lại là món ăn đặc trưng riêng của người miền Bắc vào những ngày mùa Đông và mùa Xuân se lạnh. Tết đến, thịt đông xuất hiện trong mâm cỗ như một món ăn dân dã nhưng chứa đựng nhiều tình cảm.
Thịt đông thường được làm từ thịt chân giò hoặc thịt nách lợn, kết hợp với bì lợn, mộc nhĩ, hạt tiêu. Các nguyên liệu này được ninh kỹ trong nước đến khi thịt thật nhừ, nước dùng đặc quánh lại. Khi để nguội, món ăn sẽ tự đông lại thành dạng thạch, có màu nâu trong, bắt mắt.
Thịt đông thường ăn kèm với cơm nóng hoặc dưa chua (như dưa cải, cà rốt muối). Vị béo ngậy, đậm đà của thịt kết hợp với vị chua thanh của dưa tạo nên một hương vị hài hòa, không gây ngán. Đây là món ăn giúp cân bằng hương vị trong mâm cỗ Tết vốn nhiều dầu mỡ và các món ăn nóng.
Chả bò – Vị ngọt tự nhiên, đậm đà
Giò, chả là những món ăn mang ý nghĩa “đủ đầy”, “tròn vẹn” trong ngày Tết sum vầy. Trong đó, chả bò là một món mặn đặc biệt được ưa chuộng, đặc biệt là ở miền Trung và miền Nam.
Chả bò thường được làm từ thịt bò xay nhuyễn, trộn với mỡ lợn (để tạo độ béo và mềm), các loại gia vị như đường, muối, mắm, hành tím băm nhỏ. Chả được gói kỹ trong lá chuối hoặc bánh tráng rồi hấp hoặc luộc. Khi chín, chả bò có màu nâu sẫm, thơm phức, cắt ra từng miếng mỏng, mịn.
Vị ngọt tự nhiên từ thịt bò tươi, độ béo của mỡ lợn và hương thơm của hành tím tạo nên một món ăn hấp dẫn. Chả bò thường được ăn kèm với bánh tráng, rau sống, hoặc đơn giản là chấm cùng mắm tiêu cay để tăng thêm hương vị. Món ăn này không chỉ ngon mà còn rất tiện lợi để đãi khách trong những ngày Tết bận rộn.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang 5+ Kiểu Tạo Dáng Gà Cúng Đẹp Mắt Và Ý Nghĩa Nhất
Các món canh giải ngấy và thanh mát
Sau khi đã chuẩn bị xong các món mặn đậm đà, một bát canh nóng hổi, thanh ngọt sẽ giúp cân bằng hương vị cho mâm cỗ. Dưới đây là ba gợi ý về món canh bạn có thể tham khảo.
Canh nấm hạt sen – Thanh mát, bổ dưỡng
Nếu đã quá ngán với các món canh truyền thống như canh măng chân giò, canh bóng bì lợn, bạn có thể thử đổi gió với món canh nấm hạt sen. Đây là món canh không chỉ đẹp mắt mà còn rất thanh mát, phù hợp với không khí ngày Xuân.
Canh nấm hạt sen có nước dùng trong, ngọt dịu từ hạt sen mềm, kết hợp với vị giòn của nấm (có thể dùng nấm hương, nấm kim châm) và cà rốt. Món canh này không quá béo, không gây ngán, ngược lại còn mang lại cảm giác nhẹ nhàng, dễ chịu. Hạt sen từ lâu đã được coi là nguyên liệu bổ dưỡng, tốt cho sức khỏe, đặc biệt phù hợp để nấu canh trong những ngày Tết khi cơ thể cần được thanh lọc.
Canh đu đủ sườn heo – Giải ngấy hiệu quả
Canh đu đủ sườn heo là một món canh quen thuộc, không chỉ xuất hiện trong ngày Tết mà còn trong nhiều bữa cơm gia đình hàng ngày. Tuy nhiên, vào dịp Tết, món canh này lại trở nên đặc biệt hữu ích để giải ngấy cho các món ăn nhiều dầu mỡ.
Cách làm món canh này khá đơn giản. Đu đủ xanh gọt vỏ, rửa sạch, cắt miếng vừa ăn. Sườn heo rửa sạch, chần qua nước sôi để loại bỏ bụi bẩn. Sau đó, ninh sườn với đu đủ cho đến khi cả hai nguyên liệu đều mềm. Nêm nếm gia vị vừa ăn, thêm hành lá, rau mùi để tăng hương vị. Canh đu đủ sườn heo có vị ngọt thanh tự nhiên, đu đủ mềm, sườn béo nhưng không ngán. Đây là một lựa chọn tuyệt vời để đổi vị cho mâm cỗ Tết.
Canh gà nấm tuyết – Bổ dưỡng, thơm ngon
Canh gà nấm tuyết là một món canh đặc biệt thơm ngon và bổ dưỡng. Món canh này không chỉ hấp dẫn về mặt hương vị mà còn rất tốt cho sức khỏe, giúp bồi bổ cơ thể sau những ngày Tết bận rộn.
Canh gà nấm tuyết có màu vàng trong đẹp mắt của nước dùng gà, mùi thơm đặc trưng của táo đỏ và kỷ tử. Nấm tuyết có vị giòn, ngọt nhẹ, cà rốt và táo đỏ tạo nên vị ngọt thanh tự nhiên. Món canh này không chỉ là một món ăn ngon mà còn là một bài thuốc dân gian giúp tăng cường năng lượng, tốt cho hệ hô hấp. Vào những ngày Tết se lạnh, một bát canh gà nấm tuyết nóng hổi sẽ giúp cơ thể ấm áp và khỏe khoắn hơn.
Có thể bạn quan tâm: Các Khoa Cúng Chữ Hán: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Ứng Dụng Trong Văn Hóa Tâm Linh
Các món ăn kèm không thể thiếu
Bên cạnh các món mặn và canh, các món ăn kèm như nộm, dưa chua đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng hương vị, giúp mâm cỗ Tết trở nên trọn vẹn hơn.
Nộm đu đủ – Món ăn giải ngấy, thêm màu sắc
Nộm đu đủ là một món ăn kèm không thể thiếu trong mâm cỗ Tết. Với vị chua chua, ngọt ngọt, giòn sật, nộm đu đủ giúp giải ngấy hiệu quả sau khi ăn các món nhiều dầu mỡ.
Đu đủ bào sợi có thể kết hợp với nhiều nguyên liệu đa dạng như tôm, tai heo, thịt gà xé… cùng nước trộn chua ngọt. Món nộm không chỉ ngon mà còn rất đẹp mắt, thêm chút màu sắc rực rỡ cho mâm cỗ. Vị chua thanh, giòn rụm của đu đủ giúp kích thích vị giác, khiến bữa ăn trở nên ngon miệng hơn.
Dưa hành – Vị chua thanh đặc trưng
Mâm cỗ Tết sẽ không thể trọn vẹn nếu thiếu đi hương vị của món dưa hành ăn kèm. Hành củ muối chua lên men, có độ giòn và vị chua vừa phải, ăn kèm với thịt mỡ, bánh chưng giúp món ăn tròn vị hơn.
Dưa hành không chỉ là một món ăn ngon mà còn là một vị thuốc dân gian tốt cho hệ tiêu hóa. Vào những ngày Tết, khi cơ thể nạp nhiều thức ăn giàu đạm và chất béo, dưa hành giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa hiệu quả. Vị chua thanh, giòn ngọt của dưa hành tạo nên một hương vị đặc trưng không thể nhầm lẫn của ngày Tết Việt Nam.
Việc chuẩn bị một mâm cúng ngày Tết không chỉ là công việc bếp núc đơn thuần mà còn là cách chúng ta giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống. Một mâm cỗ tươm tất, đầy đủ các món mặn, canh và ăn kèm không chỉ thể hiện sự khéo léo của người nội trợ mà còn chứa đựng tình cảm yêu thương, sự sum vầy của gia đình. Hy vọng những gợi ý trên đây sẽ giúp bạn có một mùa Tết trọn vẹn, ấm cúng bên những người thân yêu. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để khám phá thêm nhiều bí quyết ẩm thực và phong tục ngày Tết đặc sắc khác.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
